Yapay Zekâda Güvenlik

Yapay Zekâ Riskleri

Yapay zekâ uygulamaları hayatı kolaylaştırmakla birlikte veri güvenliği, insan hakları, mahremiyet, ayrımcılık ve toplumsal eşitlik açılarından riskler taşır. Teknolojinin doğru kullanımı için bu risklerin önceden belirlenmesi gerekir.

Kişisel Veri Paylaşımı ve Mahremiyet

Yapay zekâ araçlarına T.C. kimlik numarası, ev adresi, okul bilgisi, fotoğraf ve konum gibi kişisel veriler girilmesi ciddi güvenlik ve gizlilik riski oluşturur. Yapay zekâ uygulamalarına verilen bilgilerin tamamen gizli kaldığı ve sistemler tarafından kaydedilmediği düşüncesi bir yanılgıdır.

Yüz tanıma veya ses işleme uygulamalarının kişilerin izinleri olmadan çalıştırılması mahremiyet ihlaline yol açar. Sohbet botlarına veya görsel üreticilere girilen bilgiler sunucularda saklanabilir.

Algoritmik Önyargı ve Adaletsizlik

Yapay zekâ sistemlerinde taraflı veya eksik veri kullanımı önyargılı kararların alınmasına yol açar. Bu duruma algoritmik önyargı adı verilir. Eksik verilerle eğitilen modeller insan hakları ve toplumsal eşitlik ihlallerine neden olabilir.

Yapay zekânın verdiği her kararın veya ürettiği bilginin tarafsız, adil ve kesin doğru olduğu düşüncesi yanlıştır. Sistemler eğitildikleri verideki önyargıları sonuçlarına yansıtır.

Sahte İçerik ve Etik İhlaller

Yapay zekâ ile sahte haber veya aldatıcı içerik üretmek amacıyla görseller oluşturulması etik açıdan yanlıştır. Ayrıca yapay zekâ tarafından üretilen bir ödevin kendi çalışması gibi sunulması dürüstlük ilkelerine aykırıdır.

Yapay zekâ ile üretilen içeriklerin telif kısıtlaması olmadan serbestçe kullanılabileceği düşüncesi hatalı bir yaklaşımdır.

Yasal ve Etik Sorumluluklar

Yapay zekâ kullanımında 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), telif hakları ve etik ilkelere uygun hareket edilmesi yasal ve vicdani bir zorunluluktur. Etik ilkeler, bireylerin mesleki ve toplumsal yaşamda adil, uyumlu ve şeffaf davranmalarını teşvik eden değerler bütünüdür. Telif hakkı ise bir eseri meydana getiren kişinin o eser üzerindeki manevi ve mali haklarının tamamıdır.

E-Güvenlik ve E-Gizlilik Önlemleri

Kişisel verilerin korunması için yapay zekâ hesaplarında güçlü şifre kullanılmalıdır. Şifrelerin tahmin edilmesi zor karakterlerden oluşması ve başkalarıyla paylaşılmaması gerekir.

Yapay zekâ araçlarını kullanmadan önce gizlilik politikası metinleri dikkatle incelenmelidir. İnternet erişiminde şifreli ve güvenli ağlar tercih edilmelidir.

Şeffaflık ve Açık Lisans Kullanımı

Yapay zekâ ile içerik üretildiğinde içeriğin yapay zekâ tarafından üretildiğinin açıkça belirtilmesi şeffaflık ilkesinin gereğidir. Telif ihlallerini önlemek amacıyla Creative Commons gibi açık lisanslı materyaller tercih edilmelidir.

Yapay zekâ çıktıları doğrudan doğru kabul edilmemeli, eleştirel bir yaklaşımla farklı kaynaklardan kontrol edilmelidir.

Bilgi Güvenliğinin Üç Sacayağı

Yapay zekâ verilerinin korunmasında bilgi güvenliğinin üç temel bileşeni olan gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik ilkeleri gözetilmelidir. Bu üç bileşenden biri eksik kaldığında bilgi güvenliği tam olarak sağlanamaz.

Gizlilik

Gizlilik, hassas ve kişisel bilgilerin yalnızca yetkili kişiler tarafından görüntülenmesi ve korunması durumudur. Yetkisiz kişilerin veriye erişememesi bu ilkenin temelini oluşturur. Örneğin hazırlanan bir ödevin yanlışlıkla tüm sınıfa gönderilmesi gizlilik ihlaline örnektir.

Bütünlük

Bütünlük, verilerin doğru bir şekilde, güvenilir ve değiştirilmeden korunmasıdır. Verilerin izinsiz değiştirilmemesi ve bozulmaması gerekir. Örneğin okul yemek listesindeki tatlı bilgisinin sistemde yanlışlıkla değiştirilmesi bütünlük ihlalidir.

Erişilebilirlik

Erişilebilirlik, bilgilere yetkili kişilerin ihtiyaç duyduğunda erişebilmesidir. Örneğin sınav sonuçlarının açıklanacağı gün sistemin çökmesi nedeniyle notlara ulaşılamaması bir erişilebilirlik ihlalidir.

Değerlendirme Ölçütleri

Yapay zekâ uygulamaları kullanılırken sistemin e-güvenlik, e-gizlilik ve etik kurallarına uygunluğu belirli sorularla değerlendirilmelidir. Uygulamaların istediği verilerin gerekliliği sorgulanmalıdır.

Veri ve Gizlilik Değerlendirmesi

Uygulamanın açık bir gizlilik politikasının bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Kişisel verilerin izin alınmadan paylaşılıp paylaşılmadığı, şifre ve ağ güvenliğinin yeterli olup olmadığı incelenmelidir. İzinsiz yüz tanıma veya ses işleme yapan uygulamalar güvenlik riski taşır.

Etik ve İçerik Değerlendirmesi

Yapay zekâ tarafından üretilen çıktılarda algoritmik önyargı bulunup bulunmadığı ve sonuçların adil olup olmadığı değerlendirilmelidir. Üretilen içeriklerin yapay zekâ çıktısı olduğunun belirtilmesi ve telif hakkı ile açık lisans koşullarına uyulması kontrol edilmelidir.