Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 5. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 02 Namaz Konu 2/4

Namazın Kılınışı

Namazın hazırlık ve kılınış şartları, rekât yapıları ve farklı namaz türlerinin uygulanış biçimlerini açıklayan ders notu.

Kazanımlar

10. Hafta23 Kasım – 27 Kasım

DKAB.5.2.2 Namazın kılınışını gözlemleyebilme

  1. a Namazın kılınışını gözlemlemek için hazırlık ve kılınış şartlarını ölçüt olarak açıklar.
  2. b Namazın kılınışı hakkında öğretmen rehberliğinde bilgi toplar.

Konu araçları7 araç

Konu bölümleri

Namazın Hazırlık Şartları (Dışındaki Farzlar)

Namaza başlamadan önce yerine getirilmesi zorunlu olan altı kurala hazırlık şartları (dışındaki farzlar) denir.

Hazırlık şartları;

  • Hadesten taharet, abdest almak veya gerektiğinde gusül yaparak hükmî kirlilikten arınmaktır.
  • Necasetten taharet, namaz kılınacak yerin ve giysilerin dinen temiz olmasını sağlamaktır.
  • Setriavret, namazda vücudun örtülmesi gereken yerlerini usulüne uygun şekilde kapatmaktır.
  • İstikbalikıble, namaz kılarken yönü Kâbe'nin bulunduğu tarafa doğru dönmektir.
  • Vakit, kılınacak namazın dinen belirlenmiş zaman dilimi içerisine girmiş olmasıdır.
  • Niyet, hangi namazın kılınacağını zihnen belirleyip ibadete karar vermektir.

Abdest, gusül ve teyemmüm hükümleri;

  • Abdestin farzları; yüzü yıkamak, kolları dirseklerle yıkamak, başı mesh etmek ve ayakları topuklarla yıkamaktır.
  • Tuvalet ihtiyacı, yellenmek, ağız dolusu kusmak, bayılmak ve uyumak abdesti bozar.
  • Guslün farzları; ağzı çalkalamak, burna su çekmek ve bütün vücudu kuru yer kalmayacak şekilde yıkamaktır.
  • Teyemmüm, su bulunmadığında veya kullanılamadığında temiz toprakla niyet edilip kollar ve yüz mesh edilerek alınır.

Dikkat Hadesten taharet abdest ve gusülle sağlanan temizliktir, necasetten taharet ise elbise ve mekânın temizliğidir.

Namazın Kılınış Şartları (İçindeki Farzlar)

Namaz kılarken sırasıyla yerine getirilmesi zorunlu olan altı esasa kılınış şartları (içindeki farzlar) denir.

Kılınış şartları;

  • İftitah tekbiri, namaza başlarken 'Allahüekber' demektir.
  • Kıyam, namaz kılarken ayakta durmayı ifade eder.
  • Kıraat, ayakta dururken Kur'an-ı Kerim'den ayet veya sure okumaktır.
  • Rükû, elleri diz kapaklarına koyup öne doğru eğilmektir.
  • Secde, alın, burun, el ayaları, dizler ve ayak parmaklarını yere koyup kapanmaktır.
  • Ka'de-i ahîre, namazın sonunda Tahiyyat duasını okuyacak kadar oturmaktır.

Dikkat Kıyam ayakta durma eylemidir, kıraat ise kıyamdayken Kur'an okuma eylemidir.

Namazın Kılınış Aşamaları ve Rekât Sayıları

Kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden oluşan her bir bölüme rekât denir.

Namazın kılınışındaki tesbihat ve dualar;

  • Rükûya eğilindiğinde üç kez 'Sübhâne Rabbiye'l-azîm' denir.
  • Rükûdan doğrulurken 'Semiallahü limen hamideh', ayakta ise 'Rabbenâ lekelhamd' denir.
  • Secdeye varıldığında üç kez 'Sübhâne Rabbiye'l-a'lâ' tesbihi söylenir.
  • Son oturuşta sırasıyla Tahiyyat, Salli, Barik ve Rabbena duaları okunup selam verilir.

Beş vakit namazın rekât sayıları;

  • Sabah namazı, 2 sünnet ve 2 farz olmak üzere toplam 4 rekâttır.
  • Öğle namazı, 4 ilk sünnet, 4 farz ve 2 son sünnet ile toplam 10 rekâttır.
  • İkindi namazı, 4 sünnet ve 4 farz olmak üzere toplam 8 rekâttır.
  • Akşam namazı, 3 farz ve 2 sünnet olmak üzere toplam 5 rekâttır.
  • Yatsı namazı, 4 ilk sünnet, 4 farz, 2 son sünnet ve 3 vitirle toplam 13 rekâttır.

Dikkat Akşam namazında diğer vakitlerin aksine önce farz kılınır, ardından son sünnet kılınır.

Cemaatle Namaz ve Özel Namazların Kılınışı

Müslümanların imama uyarak birlikte eda ettikleri namaz, bireysel kılınan namazdan yirmi yedi kat daha faziletlidir.

Cemaat ve özel namazların özellikleri;

  • Cuma namazı, cuma günü öğle vaktinde cemaatle kılınan, farzından önce hutbe okunan 10 rekâtlık farz namazdır.
  • Bayram namazları, bayramların birinci günü güneş doğduktan sonra camilerde cemaatle kılınan iki rekâtlık vacip namazlardır.
  • Vitir namazı, yatsıdan sonra kılınan 3 rekâtlık vacip namazdır; üçüncü rekâtında tekbir alınıp Kunut duaları okunur.
  • Cenaze namazı, rükû ve secdesi bulunmayan, vefat eden kişi için sadece ayakta dua şeklinde kılınan farz namazdır.

Dikkat Cenaze namazında rükû ve secde yoktur; namaz bütünüyle kıyamda dua edilerek eda edilir.

Detaylı konu anlatımı

Namazın Hazırlık Şartları (Dışındaki Farzlar)

Namaza başlamadan önce yerine getirilmesi gereken kurallara hazırlık şartları veya namazın dışındaki farzlar denir. Bu grupta toplam altı şart bulunmaktadır.

İlk şart hadesten taharet yani abdest alarak veya gerektiğinde gusül yaparak temizlenmektir. Abdestin farzları yüzü yıkamak, elleri kollarla birlikte yıkamak, başı mesh etmek ve ayakları topuklarla birlikte yıkamaktır. Su bulunmadığında temiz toprakla teyemmüm alınır.

İkinci şart necasetten taharet olup namaz kılınacak yerin ve elbisenin temiz olmasıdır. Üçüncü şart setriavret, örtünmesi gereken beden bölgelerinin kapatılmasıdır.

Dördüncü şart istikbalikıble yani yönü Kâbe'ye dönmektir. Beşinci şart vakit yani kılınacak namazın zamanının girmesidir. Altıncı şart ise niyet ederek kılınacak namazı zihnen belirlemektir.

Namazın Kılınış Şartları (İçindeki Farzlar)

Namaz kılınırken sırasıyla yerine getirilmesi gereken kurallara kılınış şartları veya namazın içindeki farzlar denir. Namazın içinde de altı farz bulunur.

Namaza başlarken "Allahüekber" demeye iftitah tekbiri adı verilir. Namazda ayakta durmak kıyam, ayaktayken Kur'an-ı Kerim'den ayetler okumak ise kıraat olarak adlandırılır.

Elleri dizlere koyarak öne doğru eğilmeye rükû denir. Alın, burun, eller, dizler ve ayak parmaklarını yere koyup kapanmaya secde denir.

Namazın sonunda Tahiyyat duasını okuyacak kadar oturmaya ka'de-i ahîre yani son oturuş farzı denir.

Namazın Kılınış Aşamaları ve Rekât Sayıları

Namazın kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden oluşan her bir bölümüne rekât denir. Günlük namazlar belirli rekât düzeniyle kılınır.

İki rekâtlık bir namazda niyet edildikten sonra tekbir alınır. Ayakta Sübhaneke duası, euzübesmele, Fatiha suresi ve bir sure okunur. Rükûya gidilerek üç kez Sübhâne Rabbiye'l-azîm denir.

Doğrulduktan sonra secdeye varılır ve üç kez Sübhâne Rabbiye'l-a'lâ denir. İkinci rekâtta da benzer adımlar izlenir ve son oturuşta dualar okunarak selam verilir.

Günlük beş vakit namazın rekât sayıları değişiklik gösterir. Sabah namazı 4, öğle namazı 10, ikindi namazı 8, akşam namazı 5 ve yatsı namazı 13 rekâttır.

Cemaatle Namaz ve Özel Namazların Kılınışı

Bir imama uyarak birlikte kılınan namaza cemaatle namaz denir. Birlikte ibadet etmek toplumsal dayanışmayı güçlendirir.

Cuma namazı haftada bir gün cuma günü öğle vakti cemaatle kılınan farz bir namazdır. Farz kılınmadan önce imam minbere çıkarak hutbe okur.

Bayram namazları Ramazan ve Kurban bayramlarında kılınan iki rekâtlık vacip namazlardır. Vitir namazı yatsıdan sonra kılınan üç rekâtlık vacip namazdır ve üçüncü rekâtta Kunut duaları okunur.

Vefat eden Müslümanlar için kılınan cenaze namazı ise rükû ve secdesi olmayan, ayakta duayla eda edilen bir namazdır.

Konuyu anlama alıştırmaları

Namazın Hazırlık Şartları (Dışındaki Farzlar)

Karşılaştır: Beden temizliğinde yararlanılan abdest, gusül ve teyemmüm kavramlarının hangi durumlarda ve nasıl uygulandığını kıyaslayın.

Namazın Kılınış Şartları (İçindeki Farzlar)

Hayal Et: Namaz kılan bir kişinin sırasıyla ayakta durduğunu, öne eğildiğini ve yere kapandığını gözünüzde canlandırın. Bu hareketlerin isimlerini sıralayın.

Namazın Kılınış Aşamaları ve Rekât Sayıları

Günlük Hayattan Bul: Günün beş farklı vaktinde kılınan farz namazların isimlerini ve rekât sayılarını çevrenizdeki takvim veya imsakiyelerden inceleyin.

Cemaatle Namaz ve Özel Namazların Kılınışı

Düşün: Cuma namazı, bayram namazı ve cenaze namazının kılınış şekillerini göz önüne alarak aralarındaki temel farkları değerlendirin.

Özet

  • Hazırlık Şartları: Namaza başlamadan önce yerine getirilmesi gereken altı temel kuraldır.
  • Kılınış Şartları: Namaz kılınırken sırasıyla uygulanması gereken altı iç kuraldır.
  • Abdest: Belirli organların yıkanması ve başın mesh edilmesiyle yapılan temizliktir.
  • Teyemmüm: Su bulunmadığında temiz toprakla alınan özel bir abdest türüdür.
  • İftitah Tekbiri: Namaza başlarken Allahüekber diyerek alınan başlangıç tekbiridir.
  • Kıyam ve Kıraat: Namazda ayakta durmayı ve ayaktayken Kur'an okumayı ifade eder.
  • Rükû ve Secde: Öne doğru eğilmeyi ve yere kapanarak yapılan ibadet hareketidir.
  • Rekât: Namazın kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden oluşan her bir bölümüdür.
  • Cemaatle Namaz: Namaz kılan kişilerin bir imama uyarak birlikte ibadet etmesidir.

Düşün ve yorumla

Sence namazın belirli kurallar ve aşamalar dâhilinde kılınması insanın günlük hayatındaki düzenine nasıl katkı sağlar?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.