Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 04 Yaşayan Demokrasimiz Konu 4/4

İhtiyaç Durumunda veya Sorunların Çözümünde Başvurulabilecek Kurumlar

İhtiyaçlarımızı karşılamak ve karşılaştığımız sorunları çözmek için başvurabileceğimiz resmî kurumlar ile sivil toplum kuruluşlarını öğreniyoruz.

Kazanımlar

26. Hafta5 Nisan – 9 Nisan

SB.5.4.4 Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme

  1. a Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabileceği kaynakları belirler.
  2. b Belirlediği kaynaklardan ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkındaki bilgileri bulur.

Konu araçları6 araç

Anahtar kavramlar

Muhtarlık
Mahalle veya köyün temel yönetim ve ortak ihtiyaçlarından sorumlu yerel yönetim birimidir.
Belediye
Yol, temizlik, su ve toplu ulaşım gibi kentsel hizmetleri yürüten idaredir.
Kaymakamlık
İlçedeki kamu kurumlarını denetleyen ve can güvenliğini sağlayan en yetkili merkezî birimdir.
CİMER
Vatandaşların şikâyet ve taleplerini devlete iletmelerini sağlayan cumhurbaşkanlığı merkezidir.
Kamu Denetçiliği
İdarenin işlem ve eylemlerine yönelik hak ihlali şikâyetlerini inceleyen bağımsız kurumdur.
Sivil Toplum Kuruluşları
Toplumsal sorunların çözümü için gönüllülük esasıyla çalışan resmî olmayan örgütlerdir.

Konu bölümleri

Sorun Çözme Adımları

📖 Konu Anlatımı

Sorun Çözme Süreci

Günlük yaşamda engelli rampalarının uygun yapılmaması veya derelere fabrika atıklarının karışması gibi çeşitli toplumsal sorunlarla karşılaşılabilir. Bu sorunların sağlıklı şekilde giderilmesi için belirli basamakların sırayla izlenmesi gerekir.

İlk olarak sorunu belirleme basamağı gerçekleştirilir. Ardından sorun hakkında bilgi toplanır ve elde edilen veriler ışığında sorun derinlemesine incelenir.

İncelemelerden sonra farklı çözüm yolları geliştirilir. Geliştirilen bu yollar arasından en uygun olana karar verilir ve son basamakta bu karar uygulamaya konur.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Düşün: Okul bahçesindeki çöp kutularının yetersiz olduğunu fark eden bir öğrenci, doğrudan müdürün yanına koşmak yerine sorun çözme adımlarını nasıl uygulayabilir?

Yerel ve Merkezî Resmî Kurumlar

📖 Konu Anlatımı

Muhtarlık

Mahalle ve köy yönetiminden sorumlu olan muhtarlık, halk tarafından seçilerek göreve gelen muhtar tarafından yönetilir. Muhtarlık; ortak mahalle ihtiyaçlarını belirler, okula başlayacak çocukları takip eder, doğum, ölüm ve kimlik kaybı belgelerini düzenler.

Belediye

Halkın oylarıyla iş başına gelen belediye başkanı tarafından idare edilen belediye; yol yapımı, su temini, kanalizasyon, çöp toplama, toplu ulaşım ve itfaiye hizmetlerini yürütür. Vatandaşlar belediyeye internet üzerinden e-dilekçe vererek ya da ALO 153 Çözüm Merkezi hattını arayarak sorunlarını ve taleplerini bildirebilirler.

Kaymakamlık

İlçedeki en yetkili kurum olan kaymakamlık, cumhurbaşkanı tarafından atanır. İlçedeki tüm resmî daireleri denetler, can ve mal güvenliğini sağlamak için kolluk kuvvetlerine emir verir ve ilçenin gelişimine yönelik çalışmalar yapar.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Mahallenin çöplerinin düzenli toplanmaması ile mahalledeki bir okulun fiziki güvenliğinin denetlenmesi sorunlarında başvurulacak resmî kurumların farkını düşün.

Hak Arama ve Başvuru Mekanizmaları

📖 Konu Anlatımı

Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi

Kısa adı CİMER olan kurum; vatandaşların istek, şikâyet, görüş ve önerilerini doğrudan devlet yöneticilerine ulaştırmasını sağlar. Vatandaşlar ALO 150 çağrı merkezi, genel ağ adresi, posta veya şahsen müracaat yollarıyla bu merkeze başvurabilirler.

Kamu Denetçiliği Kurumu

Resmî kurumlara bağlı idarelerin eylem ve işlemlerini inceleyen yapı Kamu Denetçiliği Kurumu olarak bilinir. Kurum, vatandaşların ve çocukların yaşadığı hak ihlallerini araştırarak haksızlıkları gidermek üzere ilgili kurumlara tavsiye kararları sunar; ayrıca çocuklara özel bir internet portalı üzerinden hizmet verir.

Dilekçe Hakkı

Vatandaşlar kamu kurumlarından talepte bulunmak veya bir sorunu aktarmak için yazılı dilekçe hazırlama hakkına sahiptir. Örneğin bisiklet yollarına araç park edilmesi durumunda ilgili makama durumun gerekçesini belirten resmî bir dilekçe verilebilir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Sen Olsan? Çocuk haklarına aykırı bir uygulamayla karşılaştığında veya devlet kurumlarıyla bir uyuşmazlık yaşadığında Kamu Denetçiliği Kurumuna nasıl bir başvuru yapardın?

Toplumsal Yardımlaşmada Sivil Toplum Kuruluşları

📖 Konu Anlatımı

Sivil Toplum Kuruluşlarının Yapısı

Devlet kurumlarının dışında, toplumun çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak ve sorunlara çözüm üretmek amacıyla faaliyet yürüten yapılara sivil toplum kuruluşları denir. Bu kuruluşlar çalışmalarını tamamen gönüllülük esasına dayalı olarak yürütürler.

Çevre ve Sağlık Alanındaki Kuruluşlar

Toprak erozyonu ve çölleşmeyle mücadele etmek amacıyla kurulan TEMA, doğal varlıkların korunması ve ülke genelinde ağaçlandırma yapılması için faaliyet gösterir.

Sağlık alanında hizmet veren Türk Kalp Vakfı, kalp hastalıklarına yönelik erken teşhis imkânı sunar, tedavi desteği verir ve toplumda sağlık bilinci oluşturur.

Eğitim Alanındaki Kuruluşlar

Ülkemizin en eski eğitim kuruluşlarından biri olan Darüşşafaka Eğitim Kurumları, annesi veya babası hayatta olmayan, maddi imkânı yetersiz öğrencilere yatılı eğitim ve burs desteği sağlayarak fırsat eşitliği sunar.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Yaşadığın çevrede erozyon tehlikesi olan boş araziler veya sokak hayvanlarının beslenme ihtiyacı için hangi sivil toplum kuruluşu faaliyetlerine destek verilebilir?

Özet

  • Sorunu Belirleme: Çözüm basamaklarının ilk adımı olup karşılaşılan aksaklığın tespit edilmesidir.
  • Muhtarlık: Mahalle veya köy düzeyinde seçmenlerin katılımıyla yerel ihtiyaçları belirleyen birimdir.
  • Belediye: Yol, su, temizlik ve ulaşım gibi ortak kentsel hizmetleri sunan yerel yönetimdir.
  • ALO 153: Belediye hizmetleri ve kent sorunları için kurulan Çözüm Merkezi hattıdır.
  • Kaymakamlık: İlçedeki devlet dairelerini denetleyen ve güvenliği koordine eden en yetkili kurumdur.
  • CİMER: İstek, şikâyet ve önerilerin devlet yetkililerine iletildiği iletişim merkezidir.
  • ALO 150: CİMER'e doğrudan telefon yoluyla ulaşılmasını sağlayan başvuru hattıdır.
  • Kamu Denetçiliği Kurumu: İdarelerin eylemlerini ve vatandaşların yaşadığı hak ihlallerini inceleyen yapıdır.
  • Sivil Toplum Kuruluşları: Toplumsal ihtiyaçlar için gönüllülük esasıyla çalışan bağımsız örgütlenmelerdir.
  • TEMA: Erozyonla mücadele, çölleşmeyi önleme ve ağaçlandırma faaliyeti yürüten vakıftır.
  • Türk Kalp Vakfı: Kalp hastalıklarında erken tanı, tedavi ve bilinçlendirme sağlayan sağlık kuruluşudur.
  • Darüşşafaka: Annesi veya babası vefat etmiş çocuklara yatılı eğitim sağlayan kuruluştur.

Düşün ve yorumla

Sence mahallemizdeki bir sorunu çözerken belediyeye dilekçe vermek mi, yoksa mahalle sakinleriyle bir araya gelip sivil toplum faaliyetleri başlatmak mı daha kalıcı bir çözüm sunar?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.