Gerçek Yaşam Problemleri ile Tablolama

Tablolama Programı

Tablolama programları, veri içeren gerçek yaşam problemlerini düzenlemek, üzerinde hesaplama yapmak ve sonuçları görselleştirmek için kullanılan bilgisayar yazılımlarıdır. Microsoft Excel, Google Sheets ve LibreOffice Calc bu programlara örnektir.

Satır, Sütun ve Hücre

Veriler tablolama programında satır, sütun ve hücrelerden oluşan bir düzende tutulur. Her hücre, sütun harfi ile satır numarasının birleşiminden oluşan bir ada sahiptir; örneğin A1.

Birden fazla hücreden oluşan bölümler ise D2:D9 gibi bir aralık gösterimiyle ifade edilir.

Veri

Hücrelere yazılan sayı, sözcük, tarih ya da ölçüm değerlerinin her birine veri denir.

Uygunluk Ölçütleri

Bir durumun tablolama programına uygun olup olmadığını belirlemek için birkaç noktaya bakılır: durumda sayısal ya da kategorilere ayrılabilen bir veri olup olmadığı, bu verinin birden fazla kişi, gün, ürün ya da olay için tekrarlanıp tekrarlanmadığı, toplama, ortalama alma ya da yüzde hesaplama gibi tekrar eden işlemler gerekip gerekmediği ve sonuçların karşılaştırılmasının ya da grafikle gösterilmesinin faydalı olup olmayacağı.

Uygun Gerçek Yaşam Örnekleri

Harçlık takibi, sınıf kitaplık envanteri, okul kantini satışları, spor turnuvası puan durumu, aile gelir-gider tablosu, boy-kilo ölçümleri, bağış miktarları ve çekim-montaj süreleri tablolamaya uygun örneklerdir.

Uygun Olmayan Durumlar

Tek bir kişinin tek bir tercihi, hesaplama gerektirmeyen basit bir soru, öznel ve ölçülemeyen bir ifade ya da bir hikâyenin uzun bir paragrafla anlatılması tablolama gerektirmez. Bu tür durumlar için kelime işlemci programları ya da doğrudan sözlü anlatım daha uygundur.

Veri Toplama Yöntemleri

Uygun bir durum belirlendikten sonra hangi verinin toplanacağına karar verilir. Veri bir anket yoluyla, bir ölçüm aracıyla, bir gözlem sonucunda ya da bir kurumun yayımladığı bilgilerden elde edilebilir.

Tabloya Aktarma

Toplanan veriler tabloya aktarılırken her satır bir kaydı, her sütun ise o kayda ait bir özelliği temsil edecek şekilde düzenlenir. Sütun başlıklarının açık ve anlaşılır olması, bir hücredeki sayının lira mı, dakika mı yoksa öğrenci mi olduğunun belli olması önemlidir.

Tablonun doğru kurulması, sonraki adımlarda yapılacak hesaplamaların ve oluşturulacak grafiklerin doğru ve anlamlı olmasını sağlar.

İyi Bir Araştırma Sorusunun Özellikleri

İyi bir araştırma sorusu açık ve net olmalı, verinin bağlamına uygun olmalı ve ölçülebilir ya da karşılaştırılabilir bir cevap gerektirmelidir. Bu yüzden "kaç", "en çok", "en az", "ortalama" ya da "yüzde kaçı" gibi ifadeler iyi bir araştırma sorusunun işaretidir. Soru ayrıca mevcut ya da toplanabilecek verilerle gerçekten cevaplanabilir olmalıdır.

Araştırma Sorusu Oluşturma Adımları

Önce durumun bağlamı, yani kapsadığı kişi grubu, yer ve zaman dilimi tanımlanır. Sonra bu bağlam hakkında merak edilen konular listelenir ve "bu sorunun cevabı veri toplanarak bulunabilir mi?" ölçütüyle elenir. Kalan sorular "kaç", "hangi", "ortalama" gibi soru kelimeleriyle netleştirilir.

Araştırma sorusunun kapsamı okul, sınıf, belirli bir hafta ya da belirli bir etkinlik gibi sınırlar içinde kalmalıdır.

Uygun Olmayan Sorular

Kişisel beğeniye, görüşe ya da duyguya dayanan ve veriye dökülemeyen sorular, örneğin "Video güzel olmuş mu?" ya da "Hangisi daha iyi?", araştırma sorusu olmaya uygun değildir.

Formül ve Fonksiyon

Tablolama programlarında hesaplama yapmanın iki temel yolu formül ve fonksiyondur. TOPLA, ORTALAMA, MAK ve MİN gibi hazır fonksiyonlar belirli bir hücre aralığı üzerinde çalışır; bir hücredeki değer değiştiğinde bağlı formül ve fonksiyonlar otomatik olarak yeniden hesaplanır.

Örnek: Haftalık Harçlık Takibi

Bir öğrenci bir hafta boyunca harçlık harcamalarını takip etmek için A sütununa günlerin adını, B sütununa harcama miktarlarını yazar; B1 pazartesi, B2 salı harcaması olacak şekilde B5 hücresine kadar devam eder. B6 hücresine =TOPLA(B1:B5) yazıldığında haftalık toplam harcamanın 100 TL olduğu görülür. B7 hücresine =ORTALAMA(B1:B5) yazıldığında ise günlük ortalama harcamanın 20 TL olduğu bulunur.

Sonuçların Grafikle Gösterilmesi

Elde edilen sayısal sonuçlar sütun, çubuk, çizgi ya da pasta grafiği gibi biçimlerde görselleştirilebilir. Grafikler, sayılar arasındaki farkların ve eğilimlerin gözle daha kolay fark edilmesini sağlar.