Fen Bilimleri 6. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 02 Kuvvetin Etkisinde Hareket Konu 2/2

Sabit Süratli ve Sabit Hızlı Hareket

6. sınıf Fen Bilimleri dersi Kuvvetin Etkisinde Hareket ünitesi kapsamında sürat, hız, alınan yol ve yer değiştirme kavramlarını inceleyen ders notu.

Kazanımlar

7. Hafta26 Ekim – 30 Ekim

FB.6.2.3 Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırabilme

  1. a Sürat ve hız kavramlarına ilişkin özellikleri belirler.
  2. b Sürat ve hız kavramlarına ilişkin benzerlikleri listeler.
  3. c Sürat ve hız kavramlarına ilişkin farklılıkları listeler.
6. Sınıf Fen Bilimleri Virajlı ve düz yolda arabalar

Konu araçları7 araç

Konu bölümleri

Alınan Yol ve Yer Değiştirme

  • Alınan yol, bir hareketlinin katettiği toplam mesafe kadardır ve yönlü bir büyüklük değildir.
  • Yer değiştirme, hareketlinin başlangıç ile bitiş noktaları arasındaki en kısa doğrusal mesafedir ve yönlü bir büyüklüktür.
  • Başlangıç noktasına geri dönen bir hareketlinin yer değiştirmesi sıfır olur.

Dikkat Alınan yol katedilen toplam mesafeyi ifade ederken, yer değiştirme başlangıç ve bitiş arasındaki en kısa mesafedir.

Sürat ve Hız Kavramları

  • Birim zamanda alınan yola sürat denir ve yönlü bir büyüklük değildir.
  • Birim zamandaki yer değiştirmeye hız denir ve yönlü bir büyüklüktür.
  • Hem sürat hem de hız birimi olarak m/s veya km/h kullanılır.
  • Yön belirtilmeden yapılan ifade sürati, yön belirtilerek yapılan ifade hız tanımını oluşturur.

Dikkat Sürat alınan yol üzerinden hesaplanırken, hız yer değiştirme üzerinden hesaplanır.

Sabit Süratli ve Sabit Hızlı Hareket

  • Eşit zaman aralıklarında eşit yollar alan hareketli sabit süratli hareket gerçekleştirir.
  • Eşit zaman aralıklarında aynı yönde eşit miktarda yer değiştiren hareketli sabit hızlı hareket gerçekleştirir.
  • Süratleri ve hız büyüklükleri eşit olan hareketlilerin hareket yönleri farklıysa hızları da farklı olur.

Sürat ve Hızın Karşılaştırılması

Benzer ve farklı yönleri;

  • Sürat ve hız, birim zamandaki hareketi tanımlar ve ortak hareket birimi olarak m/s veya km/h kullanır.
  • Sürat alınan yoldan hesaplanan yönsüz büyüklükken, hız yer değiştirmeden hesaplanan yönlü büyüklük olarak ayrılır.

Yönün etki ettiği durumlar;

  • Doğrusal bir yolda yön değiştirmeden ilerleyen hareketlinin sürati ile hız büyüklüğü birbirine eşittir.
  • Virajlı yola giren bir aracın sürati sabit kalsa bile yönü değiştiği için hızı değişir.
Detaylı konu anlatımı

Alınan Yol ve Yer Değiştirme

Alınan yol, bir hareketlinin katettiği toplam mesafe kadardır ve yönlü bir büyüklük değildir. Evden çıkıp okula giden bir öğrencinin katettiği tüm yolların uzunluğu alınan yolu verir.

Yer değiştirme ise yönlü bir büyüklük olup hareketlinin başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki en kısa doğrusal mesafedir. Evden parka gidip tekrar eve dönen bir kişinin yer değiştirmesi 0 metre olur.

400 metrelik bir koşu parkurunda bir tur atıp başladığı noktaya gelen koşucunun aldığı yol 400 metre iken yer değiştirmesi sıfırdır.

Sürat ve Hız Kavramları

Birim zamanda alınan yola sürat denir. Sürat yönlü bir büyüklük değildir; birimi metre/saniye (m/s) veya kilometre/saat (km/h) olarak kullanılır.

Birim zamandaki yer değiştirmeye hız denir. Hız yönlü bir büyüklüktür ve birimi sürat ile aynı şekilde m/s veya km/h olarak ifade edilir.

Arabanın 50 km/h ile gittiğinin söylenmesi yön belirtmediği için sürat, kuzeye doğru 50 km/h ile gittiğinin söylenmesi ise hız tanımıdır.

Sabit Süratli ve Sabit Hızlı Hareket

Eşit zaman aralıklarında eşit mesafeler alan hareketli sabit süratli hareket yapar. Bir araç her saniyede 10 metre yol alıyorsa sürati 10 m/s olur.

Araç eşit zaman aralıklarında aynı yönde eşit miktarda yer değiştiriyorsa sabit hızlı hareket gerçekleştirir. Doğu yönünde her saniye 10 metre ilerleyen bir aracın hızı doğu yönünde 10 m/s değerindedir.

İki aracın süratleri ve hız büyüklükleri eşit olsa bile hareket yönleri farklıysa hızları farklı olur.

Sürat ve Hızın Karşılaştırılması

Sürat ve hız kavramlarının benzer tarafı, her ikisinin de birim zamanda gerçekleşen hareketi tanımlaması ve hareket birimi olarak m/s veya km/h kullanmasıdır.

Temel fark ise yön bilgisidir. Sürat alınan yol üzerinden hesaplanan yönsüz bir büyüklükken, hız yer değiştirme üzerinden hesaplanan yönlü bir büyüklüktür.

Doğrusal bir yolda yön değiştirmeden ilerleyen bir hareketlide sürat ile hız büyüklüğü birbirine eşit çıkmaktadır.

Konuyu anlama alıştırmaları

Alınan Yol ve Yer Değiştirme

Günlük Hayattan Bul: Evden çıkıp yakındaki bir markete gidip tekrar eve dönülen bir durum düşünün. Bu süreçte alınan yol ile yer değiştirme arasındaki farkı belirleyin.

Sürat ve Hız Kavramları

Karşılaştır: Araçların kilometre göstergesi ile navigasyon cihazının verdiği bilgileri sürat ve hız kavramları açısından kendi cümlelerinizle karşılaştırın.

Sabit Süratli ve Sabit Hızlı Hareket

Düşün: Düz yolda sabit süratle giden bir otomobil virajı dönerken sürati değişmediği halde hızının neden değiştiğini değerlendirin.

Sürat ve Hızın Karşılaştırılması

Hayal Et: Dairesel bir pistte koşan bir atlet ile düz bir koridorda koşan bir atletin hareketlerini sürat ve hız açısından kıyaslayın.

Özet

  • Alınan Yol: Bir hareketlinin katettiği toplam mesafeyi ifade eden yönsüz büyüklüktür.
  • Yer Değiştirme: Başlangıç ve bitiş noktaları arasındaki en kısa doğrusal mesafedir.
  • Sürat: Birim zamanda alınan yolu gösteren ve yön belirtmeyen büyüklüktür.
  • Hız: Birim zamandaki yer değiştirmeyi ifade eden yönlü büyüklüktür.
  • Sabit Süratli Hareket: Cismin eşit zaman aralıklarında eşit yollar alarak ilerlemesidir.
  • Sabit Hızlı Hareket: Cismin eşit zaman aralıklarında aynı yönde eşit miktarda yer değiştirmesidir.
  • Hareket Birimleri: Sürat ve hız için metre/saniye veya kilometre/saat birimleri kullanılır.

Düşün ve yorumla

Sizce günlük hayatta otomobil göstergelerinin hız yerine sadece sürati göstermesi sürücüler için yeterli midir?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.