Telif ve Patent Süreci

Bir fikir veya sanat eserinin telif ve patent hakları ile korunma süreçlerini, tescil kurumlarını ve korsanla mücadele esaslarını anlatan ders notudur.

Kazanımlar

36. Hafta3 Mayıs – 7 Mayıs

SB.6.6.2 Bir ürün veya fikrin telif ve patent haklarıyla ilgili bilgi toplayabilme

a Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili bilgi toplayacağı kaynakları belirler.
b Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili bilgileri belirlediği kaynaklardan toplar.
c Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili topladığı bilgileri doğrular.
ç Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili doğruladığı bilgileri kaydeder.

Konu araçları5 araç

Anahtar kavramlar

Telif Hakkı: Özgün eser meydana getiren kişiye kanunla sağlanan tüm yasal haklardır.
Bandrol: Eserlerin yasal yollarla basıldığını ve çoğaltıldığını belirten resmi yapıştırma etikettir.
Korsan Eser: İzinsiz çoğaltılarak bandrolsüz satılan telif ihlali içeren materyaldir.
Patent Hakkı: Buluş sahibine ürünü üretme ve satma konusunda tanınan 20 yıllık koruma hakkıdır.
TÜRKPATENT: Türkiye'de patent ve marka tescil başvurularını kabul eden yetkili kurumdur.

Konu bölümleri

Telif Hakkı ve Fikir Eserleri

📖 Konu Anlatımı

Telif Hakkı ve Eser Tanımı

Bir fikir veya sanat eserini özgün bir biçimde oluşturan kişinin bu eserden doğan tüm haklarına telif hakkı denir. Telif hakları ülkemizde Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile koruma altına alınmıştır. Bu kanuna göre eserin kamuya sunulma şeklini ve yayımlanma tarzını yalnızca eser sahibi belirler.

Bir ürünün eser kabul edilmesi için fikrî bir çabanın ürünü olması, ortaya konması ve kanunda belirtilen türlerden birine girmesi gerekir. Eser türleri ilim ve edebiyat eserleri, musiki eserler, güzel sanat eserleri, sinema eserleri ve derleme eserlerden oluşur.

Telif Hakkının Özellikleri

Telif hakkı, eserin oluşturulduğu andan itibaren kendiliğinden başlayan doğal bir korumaya sahiptir. İsteğe bağlı tescil işlemleri T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğüne başvurularak yapılır.

Telif hakkı alınan eserler "©" sembolü ile gösterilir. Telif hakkının koruma süresi eser sahibinin yaşadığı süre boyunca ve ölümünden itibaren 70 yıl boyunca devam eder.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Telif hakkının eser üretildiği an kendiliğinden başlaması ile resmi kurumda tescil ettirilmesi arasındaki farkı değerlendirin.

Korsan Yayıncılık ve Bandrol Uygulaması

📖 Konu Anlatımı

Bandrol Zorunluluğu

Sinema ve müzik eserleri, kitaplar ile bilgisayar oyunlarında zorunlu kayıt tescili bulunur. Bu türdeki yasal ürünlere T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından bandrol verilir.

Bandrolsüz olarak basılan ve satılan ürünler korsan eser olarak adlandırılır. Korsan yayınlar eser sahibinin emeğini gasbeder ve vergi kaybına yol açarak ülke ekonomisine zarar verir.

Korsanla Mücadele

Korsanla mücadele ve denetimlerden Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki il denetim komisyonları sorumludur. Denetimlerde izinsiz çoğaltılan ve bandrolü bulunmayan materyallere el konulur.

Ülkemizde bir yılda 380 milyondan fazla yayın bandrolü satışı gerçekleşmiştir. Yapılan binlerce denetimde yüz binlerce korsan materyal ele geçirilerek yasal işlem yapılmıştır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Kitapçılardaki veya okul kütüphanesindeki kitapların üzerinde yer alan bandrol etiketini inceleyin.

Patent Hakkı ve TÜRKPATENT Süreci

📖 Konu Anlatımı

Patent Hakkı ve Kriterleri

Buluşun izinsiz olarak üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini engellemek amacıyla buluş sahibine tanınan haklara patent hakkı denir. Patent hakları Sınai Mülkiyet Kanunu ile düzenlenir.

Bir buluşa patent verilebilmesi için üç temel kriter gereklidir. Buluşun yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şarttır. Patenti alınan ürünlerde "®" veya "TM" sembolü bulunur.

Başvuru ve Koruma Süreci

Türkiye'de patent tescili ve korunmasında yetkili tek kurum TÜRKPATENT yani Türk Patent ve Marka Kurumudur. Patent başvuruları çevrim içi olarak turkpatent.gov.tr adresi üzerinden gerçekleştirilir.

Buluş yapıldıktan sonra başvuru yapılana kadar gizli tutulmalıdır. Patent koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıldır ve hakların devamı için her yıl tescil ücreti ödenir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Düşün: Bir buluş yapan araştırmacının patent başvurusu yapana kadar fikrini gizli tutmasının nedenini değerlendirin.

Özet

Telif Hakkı: Özgün bir eser meydana getiren kişinin bu eser üzerindeki yasal haklarıdır.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu: Eser sahiplerinin telif haklarını güvence altına alan yasal düzenlemedir.
Bandrol: Kitap, müzik ve sinema ürünlerinin yasal çoğaltıldığını gösteren resmi etikettir.
Korsan Eser: Telif hakkı sahibinden izinsiz çoğaltılan ve bandrolsüz satılan taklit yayındır.
Patent Hakkı: Buluş sahibine buluşunu üretme ve satma konusunda tanınan resmi yetkidir.
TÜRKPATENT: Türkiye'de patent ve marka tescili işlemlerini yürüten resmi kurumdur.
Sınai Mülkiyet Kanunu: Patent, marka ve tasarım haklarının korunmasını sağlayan mevzuattır.

Düşün ve yorumla

Sence korsan ürün satın almak sadece eser sahibinin gelirini mi etkiler, yoksa yeni buluşların ve sanat eserlerinin ortaya çıkmasını da engeller mi?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.