Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri

Dijitalleşme ile birlikte vatandaşlık hak ve sorumluluklarının elektronik ortama nasıl taşındığını, kamu platformlarını ve dijital ortamdaki güvenlik kurallarını inceleyen ders notu.

Kazanımlar

24. Hafta22 Mart – 26 Mart

SB.6.4.3 Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkilerini sorgulayabilme

a Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkilerini tanımlar.
b Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkileri hakkında sorular sorar.
c Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkileri hakkında bilgi toplar.
ç Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkileri hakkında topladığı bilgileri güncellik ve bilimsellik açısından değerlendirir.
d Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkileri hakkında doğruluğunu değerlendirdiği bilgilerden hareketle çıkarımlar yapar.

Konu araçları5 araç

Anahtar kavramlar

Dijital Vatandaşlık: Dijital ortamı güvenilir ve kurallara uygun kullanma becerisidir.
e-Devlet: Devlet hizmetlerinin elektronik ortamda vatandaşlara sunulduğu temel platformdur.
e-Nabız: Kişisel sağlık verilerine ve muayene kayıtlarına erişim sağlayan sistemdir.
CİMER: Dilekçe ve bilgi edinme haklarının dijital ortamda kullanılmasını sağlayan platformdur.
Dijital Mahremiyet: Kişisel bilgi ve belgelerin sanal ortamda gizliliğinin korunmasıdır.
Siber Zorbalık: Sanal ortamda insanlara hakaret edilmesi ve tehdit edilmesidir.

Konu bölümleri

Dijital Vatandaşlık ve Etkin Vatandaşlık

📖 Konu Anlatımı

Teknolojinin ve genel ağın gelişmesiyle hayatımıza dijital vatandaşlık kavramı girmiştir. Dijital vatandaşlık, topluma çevrim içi katılma yeteneği veya dijital ortamı güvenilir, yerinde ve kurallarına uygun kullanma becerisidir.

Etkin vatandaş, haklarını arayan ve sorumluluklarını yerine getiren kişidir. Lokantada hijyen kurallarına uyulmadığında sessiz kalan kişi pasif davranırken, otobüs seferlerinin yetersizliği nedeniyle belediyeye dilekçe yazan kişi etkin vatandaşlık gösterir.

Dijitalleşme sayesinde esnek çalışma modelleri yaygınlaşmış, evden çalışma imkânı doğmuştur. Böylece vatandaşlık haklarının kullanımı ve toplumsal hayata katılım dijital ortama taşınmıştır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Hak aramak için belediye binasına bizzat gitmek ile genel ağ üzerinden resmi dilekçe göndermek arasındaki farkı düşünün.

Dijital Kamu Platformları ve Hakların Kullanımı

📖 Konu Anlatımı

e-Devlet Kapısı, devlet hizmetlerinin elektronik ortamda sunulduğu temel platformdur. Devletin Kısayolu sloganıyla hizmet veren bu platformun kullanıcı sayısı 1 Ağustos 2024 itibarıyla 66 milyon hedefini aşmıştır.

Sağlık alanında e-Nabız sistemi, vatandaşların 2015 sonrasındaki tahlil, reçete ve muayene bilgilerine erişim sağlar ve kullanıcı sayısı 27,3 mijyona ulaşmıştır. Eğitim alanında e-Okul sistemi not ve devamsızlık takibi sağlarken, EBA ders videoları, PDF kitaplar ve soru havuzu içeren dijital bir eğitim portalıdır.

CİMER, vatandaşların dilekçe ve bilgi edinme haklarını genel ağ üzerinden hızlıca kullanmasını sağlayan kamuoyu platformudur. CİMER başvurularında T.C. kimlik numarası, ad-soyad ve cep telefonu doğrulaması yapılmaktadır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Çevrenizdeki kişilerin e-Devlet, e-Okul veya e-Nabız uygulamalarını hangi amaçlarla kullandığına dair örnekler tespit edin.

Dijital Mahremiyet ve Siber Güvenlik Riskleri

📖 Konu Anlatımı

Dijital platformların kullanımının artması, güvenlik ve gizlilik konularını gündeme getirmiştir. Dijital mahremiyet, kişisel verilerin, fotoğraf ve belgelerin korunması ve kiminle paylaşılacağına karar verilmesidir.

Sanal ortamda insanlara hakaret edilmesi, tehdit edilmesi veya dışlanması siber zorbalık olarak tanımlanır. Dijital ortamda güvenliği sağlamak için tanınmayan e-posta ve şüpheli bağlantılara tıklanmamalıdır.

Dijital cihazların aşırı ve kontrolsüz kullanımı ise teknoloji bağımlılığı olarak adlandırılır. Bilinçli dijital vatandaşlar teknoloji kullanım süresini dengeler ve kişisel verilerini korur.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Sen Olsan?: Sosyal medyada tanımadığınız bir hesaptan kişisel bilgilerinizi isteyen bir mesaj aldığınızda nasıl hareket ederdiniz?

Özet

Dijital Vatandaşlık: Dijital ortamı güvenilir, yerinde ve kurallarına uygun kullanma becerisidir.
Etkin Vatandaş: Haklarını arayan ve vatandaşlık sorumluluklarını eksiksiz yerine getiren bireydir.
e-Devlet: Kamu hizmetlerinin elektronik ortamda hızlı ve kolay sunulduğu platformdur.
e-Nabız: Bireylerin tahlil, reçete ve sağlık kayıtlarına ulaştığı kişisel sistemdir.
e-Okul: Öğrencilerin not, devamsızlık ve karne bilgilerinin takip edildiği eğitim platformudur.
EBA: Ders videoları, sunumlar ve soru havuzu içeren dijital eğitim portalıdır.
CİMER: Vatandaşların dilekçe ve bilgi edinme haklarını elektronik ortamda kullandığı sistemdir.
Dijital Mahremiyet: Kişisel verilerin, fotoğraf ve belgelerin korunması ve gizliliğinin sağlanmasıdır.
Siber Zorbalık: Sanal ortamda bireylere yönelik hakaret, tehdit ve dışlama davranışlarıdır.
Teknoloji Bağımlılığı: Dijital cihazların ve sanal ortamların aşırı kullanımı sonucu oluşan durumdur.

Düşün ve yorumla

Sence vatandaşlık haklarının dijital ortama taşınması toplumsal katılımı ve demokrasiyi nasıl etkilemektedir?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.