Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar

Karar Alma Süreci

Demokratik yönetimlerde sorunların çözümü ve toplumsal düzenin sağlanması belirli aşamalar takip edilerek gerçekleştirilir. Yönetimin karar alma süreci altı temel basamaktan oluşur.

İlk aşama çözülmesi gereken bir sorunun ya da konunun gündeme getirilmesidir. Ardından soruna yönelik farklı çözüm önerileri geliştirilir.

Üçüncü aşamada en uygun çözüm seçilerek karar verilir ve dördüncü aşamada bu karar uygulamaya konulur. Son olarak kararın sonuçları değerlendirilir ve gerekirse yeniden çözüm yolları oluşturulur.

Demokrasinin Temel İlkeleri

Karar alma süreçlerinin demokratik işlemesi, yönetim anlayışını belirleyen ilkelerle doğrudan ilişkilidir. Demokrasi, özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım, hukukun üstünlüğü ve millî egemenlik ilkelerine dayanır.

Buna karşılık esaret, kişi egemenliği ve ayrımcılık gibi uygulamalar demokratik yönetim anlayışıyla bağdaşmaz.

Siyasi Partiler ve Doğrudan Etki

Siyasi partiler, belirli bir siyasi görüşü savunan ve ülke yönetiminde söz sahibi olmak amacıyla örgütlenen kuruluşlardır. Yönetimin karar alma süreçlerini doğrudan etkileyen en temel unsurdur.

Sivil Toplum Kuruluşları

Sivil toplum kuruluşları, devletten ve özel sektörden bağımsız olarak gönüllülük esasıyla çalışan vakıf, dernek, sendika, oda ve cemiyet gibi yapılardır. Bu kuruluşlar toplum yararına projeler yürüterek kararları dolaylı yönden etkiler.

Örneğin Millî Eğitim Bakanlığı ile Türk Tekstil Vakfı arasında imzalanan protokol ile tekstil sektörünün ihtiyaç duyduğu nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amaçlanmıştır.

Kamuoyu ve Medya

Kamuoyu, toplumun tamamını veya büyük bir kısmını ilgilendiren bir konu hakkında halkın benimsediği genel düşünce ve ortak kanaattir.

Medya ise gazete, radyo, televizyon, dergi ve genel ağ gibi kitle iletişim araçlarının bütünüdür. Medya, bilgi akışı sağlayarak kamuoyu oluşturma gücüne sahiptir.

Nitekim 15 Temmuz gecesi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın saat 00.24'te canlı yayında yaptığı çağrı üzerine halk meydanlara çıkarak milli iradeye sahip çıkmıştır.

Anayasal Siyasi Haklar

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası vatandaşlara çeşitli siyasi hak ve ödevler tanımıştır. Siyasi haklar, seçme, seçilme, siyasi faaliyette bulunma, vatan hizmeti, vergi ödeme ve dilekçe hakkını kapsar.

Vatandaşlar 18 yaşını doldurduklarında seçimlerde oy kullanarak ülke yönetimine katılım hakkı elde ederler.

Seçimler ve Katılım Oranı

Demokratik katılımın en somut göstergesi seçimlerdir. Vatandaşların oy kullanması milli egemenlik ilkesini güçlendirir.

31 Mart 2024 Mahallî İdareler Genel Seçimlerinde büyükşehir belediye başkanlığı için 47 milyon 867 bin 134 seçmen kayıtlı yer almıştır. Bu seçimde katılım oranı yüzde 78,12 olarak gerçekleşmiş, katılmayanların oranı ise yüzde 21,88 olmuştur.

Günlük Hayatta Katılım Uygulamaları

Katılım hakkı sadece genel seçimlerle sınırlı değildir. Okullarda açılış haftasında kural, düzen ve etkinlik sandıkları kurularak fikirlerin oylanması katılımın okullardaki örneğidir.

Aynı şekilde demokratik aile yapısında da tüm bireyler alınan kararlara katılır ve görüşlerini ifade ederler.

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme

Çocuklar zihinsel ve bedensel yönden yetişkinlerden farklı olduğu için özel olarak korunmaya muhtaçtır. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilmiş ve bu gün Dünya Çocuk Hakları Günü ilan edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeyi 14 Eylül 1990 tarihinde imzalamıştır.

Sözleşme dört temel ilkeye dayanır: Ayrım gözetmeme, çocuğun yüksek yararı, yaşama ve gelişme hakkı ile katılım hakkı.

Çocukların Görüş Bildirme Hakkı

Sözleşmenin 12. maddesi, çocukların kendilerini ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını tanır. 13. madde ise çocuğun düşüncesini sözlü, yazılı veya sanatsal yollarla özgürce açıklama hakkını güvence altına alır.

Katılım Sürecinin Aşamaları

Çocukların kararlara katılımı fikir sorma, beraber karar alma veya kendi kararını uygulama şeklinde gerçekleşir.

Katılım süreci üç ana aşamadan oluşur. Bu aşamalar sırasıyla bilgi edinme, düşünceyi ifade etme ve geri bildirim almadır.