Türkçe 6. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 02 Bağımsızlık Yolu Konu 4/4

Metinleri Karşılaştırma

Bağımsızlık Yolu temasında yer alan metinleri kişi, olay, içerik ve dil yönünden karşılaştırmayı ve karşılaştırma ifadelerini öğreniyoruz.

Kazanımlar

12. Hafta7 Aralık – 11 Aralık

T.O.6.10 Metin içi karşılaştırma yapabilme

  1. a Metnin farklı bölümlerindeki karşılaştırılabilir unsurlara (duygu, düşünce, görüş, kahraman, dil kullanımı vb.) ilişkin özellikleri belirler.
  2. b Belirlenen özelliklerden hareketle benzerlikleri listeler.
  3. c Belirlenen özelliklerden hareketle farklılıkları listeler.

T.O.6.11 Metinler arası karşılaştırma yapabilme

  1. a Metinlerdeki karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikleri belirler.
  2. b Belirlenen özelliklerden hareketle benzerlikleri listeler.
  3. c Belirlenen özelliklerden hareketle farklılıkları listeler.

T.D.6.9 Dinlediğini/izlediğini kendi içinde karşılaştırabilme

  1. a İçeriğin farklı bölümlerindeki karşılaştırılabilir unsurlara (duygu, düşünce, görüş, kahraman, dil kullanımı vb.) ilişkin özellikleri belirler.
  2. b Belirlenen özelliklerden hareketle benzerlikleri listeler.
  3. c Belirlenen özelliklerden hareketle farklılıkları listeler.

Konu araçları7 araç

Konu bölümleri

Kişi, Olay ve Durumları Karşılaştırma

Metinlerde geçen kahramanlar, olayların yaşandığı zaman ve mekânlar ile durumlar karşılaştırılarak anlatı daha iyi kavranır.

Karakter ve kahraman karşılaştırmasında;

  • Kahramanlar yaş, görev, olaylar karşısındaki tutum ve insan dışı varlık olup olmama yönünden incelenir.
  • Karakterlerin sergilediği vatanseverlik ve fedakârlık gibi millî tutumlar olaylar karşısındaki davranışlarından anlaşılır.

Zaman, mekân ve olay karşılaştırmasında;

  • Olayların geçtiği zaman ve mekân bilgileri karşılaştırılarak anlatının ortamı ve koşulları belirlenir.
  • Günümüzde geçen olaylar ile Millî Mücadele Dönemi gibi tarihî dönemler zamansal farklılık oluşturur.

Dikkat Çizgi film gibi içeriklerde kahramanlar çocuklardan veya insan dışı varlıklardan oluşabilirken, tarihî metinlerde gerçek kişiler yer alır.

İki Metni İçerik, Dil ve Anlatım Bakımından Karşılaştırma

Aynı konuyu işleyen metinler içerik, dil, anlatım biçimi ve tür bakımından farklılık gösterebilir.

Düzyazı ve şiir karşılaştırmasında;

  • Bilgilendirici düzyazı metinleri paragraflardan oluşur ve sade, açıklayıcı bir dil kullanır.
  • Şiir türündeki metinler dizelerden oluşur ve duyguları ahenkli bir söyleyişle aktarır.

İçerik ve görsel kullanımında;

  • Farklı türdeki metinler vatan sevgisi ve millî marş gibi ortak konuları işleyebilir.
  • Tarihî metinler gerçek hayat görselleri barındırırken, bazı içeriklerde çizimlere ve sanatsal benzetmelere yer verilir.

Dikkat İki metnin aynı konuyu işlemesi, dil ve anlatım özelliklerinin de aynı olacağı anlamına gelmez.

Karşılaştırma Bildiren İfadeler

Metinlerde ve cümlelerde düşünceler, durumlar veya varlıklar arasındaki ilişkiyi kurmak için karşılaştırma ifadeleri kullanılır.

Karşılaştırma ifadeleri ve kalıpları;

  • Cümlelerde üstünlük, benzerlik veya farklılık belirtmek için daha, -e göre, ise ve kadar ifadeleri kullanılır.
  • Durumlar arasında benzetim yoluyla kıyaslama yapmak için nasıl ki... biz de öyleyiz kalıbından yararlanılır.
  • Cümle örneği: "Nasıl ki bir kartal bir kafeste yaşayamaz, biz de öyleyiz."

Dikkat Karşılaştırma ifadelerinin cümlede gerçekten iki durumu veya varlığı kıyaslayıp kıyaslamadığı kontrol edilmelidir.

Detaylı konu anlatımı

Kişi, Olay ve Durumları Karşılaştırma

Bir metni daha iyi anlamak için içindeki unsurları birbiriyle kıyaslarız. Karakter karşılaştırması yaparken kahramanların yaşını, görevini, olaylar karşısındaki tutumunu veya insan dışı bir varlık olup olmadığını inceleriz. Olayların geçtiği zamanı ve mekânı karşılaştırarak da anlatının ortamını daha iyi kavrarız.

Örnek cümleler:

* Cepheye cephane taşıyan yaşlı nine fedakârca ilerlerken, köydeki küçük çocuk merakla onu izliyordu.

* İlk mücadele açık bir ovada gündüz vakti gerçekleşirken, ikinci büyük savaş dar bir geçitte gece yarısı başladı.

* Kahramanlarımızdan biri cesur bir subay, diğeri ise çocuklara yol gösteren bilge bir kuştu.

Dikkat: Karakterleri karşılaştırırken sadece fiziksel özelliklerine değil, vatanseverlik ve fedakârlık gibi sergiledikleri millî tutumlara da dikkat etmeliyiz.

İki Metni İçerik, Dil ve Anlatım Bakımından Karşılaştırma

Aynı konuyu işleyen metinler farklı türlerde yazılabilir. Bir konuyu düzyazı türünde okuduğumuzda bilgi verici, sade ve paragraflardan oluşan bir yapıyla karşılaşırız. Aynı konuyu bir şiir içinde okuduğumuzda ise dizeler, ses uyumları, duygular ve benzetme gibi söz sanatları öne çıkar.

Örnek durumlar:

* Bilgilendirici metin bağımsızlık savaşının tarihlerini ve komutanlarını açıklayıcı bir dille anlatır.

* Şiir ise aynı savaşı coşkulu dizelerle ve benzetmelerle hissettirerek okuyucuda vatan sevgisi uyandırır.

* Çizgi film günümüzde geçen bir olayla konuyu çocukların gözünden aktarırken, tarihî yazı geçmişteki gerçek kişileri anlatır.

Dikkat: İki metni karşılaştırırken sadece konunun aynı olmasına değil, dilin sade mi yoksa sanatlı mı olduğuna da bakmalıyız.

Karşılaştırma Bildiren İfadeler

Düşünceleri, durumları veya varlıkları birbiriyle kıyaslarken bazı özel kelime ve eklere ihtiyaç duyarız. Türkçede karşılaştırma anlamı kurmak için en sık daha, -e göre, ise, kadar ve nasıl ki... de öyleyiz gibi ifade ve kalıplardan yararlanırız. Bu ifadeler cümledeki unsurlar arasında üstünlük, benzerlik veya farklılık ilişkisi kurar.

Örnek cümleler:

* Bu vatan için dökülen her damla ter, altından daha değerlidir.

* Geçmişteki zorluklara göre bugün çok daha büyük imkânlara sahibiz.

* Şiir duygularımızı coşturur, bilgilendirici metin ise aklımıza hitap eder.

* Bizim bağımsızlık azmimiz, aşılmaz sanılan dağlar kadar güçlüdür.

* Nasıl ki bir kartal kafese sığmaz, biz de öyleyiz; asla esaret altında yaşayamayız.

Dikkat: Karşılaştırma bildiren ifadelerin cümlede gerçekten iki durumu kıyaslayıp kıyaslamadığını kontrol etmeliyiz.

Konuyu anlama alıştırmaları

Kişi, Olay ve Durumları Karşılaştırma

Düşün: Bir vatan savunmasında cephede canla başla çalışan bir asker ile ona evinde yiyecek hazırlayan bir köylünün üstlendiği rolleri fedakârlık yönünden karşılaştırın.

İki Metni İçerik, Dil ve Anlatım Bakımından Karşılaştırma

Karşılaştır: Bağımsızlık konusunu anlatan bir tarih makalesi ile aynı konuyu işleyen coşkulu bir şiirin anlatım biçimlerini karşılaştırın.

Karşılaştırma Bildiren İfadeler

Dene: 'Bayrağımız gökyüzü ... özgür ve geniştir.' cümlesindeki boşluğu karşılaştırma anlamı sağlayacak şekilde tamamlayın.

Özet

  • Karakter karşılaştırması: Metindeki kişilerin rollerini, amaçlarını ve özelliklerini belirleme işlemidir.
  • Olay karşılaştırması: Anlatılardaki gelişmelerin zaman, mekân ve gerçekleşme sırası yönünden incelenmesidir.
  • Düzyazı: Paragraflardan oluşan, bilgi vermeyi veya bir olayı anlatmayı amaçlayan yazı türüdür.
  • Şiir: Dizelerle yazılan, duygu ve ahengi ön plana çıkaran sanatlı anlatım biçimidir.
  • Karşılaştırma ifadeleri: Varlıklar arasında kıyaslama yapan daha, -e göre, ise, kadar ve nasıl ki... öyleyiz gibi sözcük ve kalıplardır.
  • İçerik karşılaştırması: Farklı metinlerin ele aldığı konuların ve ana fikirlerin benzerliklerini bulmaktır.

Düşün ve yorumla

Sizce vatan sevgisini ve bağımsızlık ruhunu gelecek nesillere aktarmada tarihî belgeler mi yoksa şiirler mi daha etkilidir?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.