Karışımların Ayrılması

Karışımları oluşturan maddeler tanecik boyutu, yoğunluk, çözünürlük, erime ve kaynama noktası gibi fiziksel özellik farklarından yararlanılarak ayrıştırılır.

Süzgeç kâğıdından geçebilecek kadar küçük taneciklere ayrılan çözeltiler süzme yöntemiyle ayrılamaz. Birbiri içinde çözünen katı-sıvı karışımlarını ayırmak için buharlaştırma yöntemi kullanılır.

Bu yöntemde sıvı madde ısıtılarak buharlaştırılır ve kapta sadece katı madde kalır. Deniz suyundan tuz elde edilmesi bu yöntemin en bilinen uygulamasıdır.

Birbiri içinde çözünmeyen ve yoğunlukları farklı olan sıvı-sıvı heterojen karışımları ayırmak için ayırma hunisi kullanılır.

Yoğunluğu büyük olan sıvı kabın alt kısmında toplanırken, yoğunluğu küçük olan sıvı üst kısımda kalır.

Zeytinyağı ve su karışımı ayırma hunisine konulduğunda yoğunluğu fazla olan su dipte kalır. Musluk açılarak önce su başka bir kaba aktarılır ve sıvılar birbirinden ayrılır.

Kaynama noktaları farklı olan ve birbiri içinde çözünen sıvı-sıvı homojen karışımları ayırmak için damıtma veya diğer adıyla ayrımsal damıtma yöntemi uygulanır.

Karışım ısıtıldığında kaynama noktası daha düşük olan sıvı önce kaynayarak buharlaşır. Buharlaşan madde soğutucu sistemden geçerken yoğuşur ve ayrı bir kapta toplanır.

Alkollü su karışımının ayrılması ve ham petrolden benzin ile mazot elde edilmesi damıtma yönteminin temel örneklerindendir.

Tarihte kimya biliminin gelişmesine katkı sağlayan bilim insanları karışımları ayırmak için çeşitli araç ve yöntemler geliştirmiştir.

Câbir bin Hayyân, damıtma işlemini gerçekleştirmek için imbik adı verilen aracı ve deney tüplerini icat etmiş, ilk kimya laboratuvarını kurmuştur. Ayrıca nitrik asit ile hidroklorik asidi karıştırarak altın ve platini çözen Kral Suyu çözeltisini keşfetmiştir.

Ebû Bekir er-Râzî ise organik maddeleri damıtarak yağ, tuz ve boyalar elde etmiş; damıtma, buharlaştırma, kristalleştirme ve süblimleştirme gibi ayırma tekniklerini kullanmıştır.