5. Sınıf • Bilişim Teknolojileri ve Yazılım • Bilişim Etiği Ve Siber Güvenlik
45 soru — cevap anahtarıyla birlikte
1. Bir arkadaşının fotoğrafını izinsiz paylaşmak ile internetten alınan bir görseli kaynak göstermeden kullanmak arasındaki ortak nokta nedir?
Her ikisi de kanunen suç sayılmasa bile başkasının hakkına etik açıdan zarar verir.
2. Kaynağı belirsiz, 'herkese ilet' şeklinde yayılan bir mesajı doğrulamadan arkadaş grubuna göndermek hangi soruna yol açabilir?
Böyle mesajlar genellikle asılsız bilgi içerir ve doğrulanmadan paylaşılması dezenformasyonun yayılmasına yol açar.
3. Bir kişinin sürekli korsan yazılım kullanması ve arkadaşlarının ödevlerini kaynak göstermeden kopyalaması, zamanla nasıl bir sonuca yol açabilir?
Etik kurallara sürekli aykırı davranmak, kişinin dijital itibarının zedelenmesine ve çevresindeki güven ilişkisinin zayıflamasına neden olur.
4. Bir haberi paylaşmadan önce resmi bir kurum sitesi gibi güvenilir bir kaynaktan doğrulamak, hangi kavramın bir gereğidir?
Bilişim teknolojilerini bilinçli ve sorumlu kullanmayı ifade eden dijital vatandaşlık, paylaşım öncesi doğrulama yapmayı gerektirir.
5. Bir arkadaşının başka birine siber zorbalık yaptığını gören bir öğrencinin bunu bir yetişkine bildirmesi, hangi sonuca katkı sağlar?
Bildirme sorumluluğunu yerine getirmek, dijital ortamın herkes için daha güvenli hale gelmesine katkı sağlar.
6. Tek bir ilkeden onlarca farklı somut _____ türetilebilir.
Doğru cevap: kural
Bir ilke genel bir ölçüttür; bu ilkeden farklı durumlara uygulanan birçok yazılı ve yaptırımlı kural oluşturulabilir.
7. İnternette ücretsiz görülebilen bir görsel bile, kaynak gösterilmeden kullanılırsa _____ ihlali sayılabilir.
Doğru cevap: telif hakkı
Ücretsiz görünmesi, o görselin izinsiz kullanılabileceği anlamına gelmez; kaynak gösterilmezse telif hakkı ihlal edilmiş olur.
8. Yüz yüze söylenmeyecek bir söz, ekran arkasından da _____.
Doğru cevap: söylenmemelidir
Saygılı iletişim ilkesine göre, yüz yüze söylenmeyecek bir söz internette de söylenmemelidir.
9. Bir haberin sadece başlığına bakıp içeriğini okumadan paylaşmak, _____ hızla yayılmasına yol açar.
Doğru cevap: yanlış bilginin
Manşet tuzağı olarak bilinen bu davranış, içeriği okunmadan paylaşılan yanlış bilginin hızla yayılmasına neden olur.
10. Küçük yaşta edinilen bilişim etiği alışkanlıkları, yetişkinlikteki _____ kullanım biçimini şekillendirir.
Doğru cevap: teknoloji
Erken yaşta kazanılan etik alışkanlıklar, kişinin ileride teknolojiyi nasıl kullanacağını etkiler.
11. Eşleştirme Sorusu
12. Eşleştirme Sorusu
13. Bilgisayar ve internet kullanırken doğru ile yanlışı ayırt etmeye yarayan ahlaki kurallar bütününe ne ad verilir?
Bilişim etiği, bilgisayar ve internet kullanırken doğru ile yanlışı ayırt etmeye yarayan ahlaki kurallar bütünüdür.
14. Aşağıdakilerden hangisi suç sayılmasa bile etik açıdan yanlış olan bir davranışa örnektir?
Bir davranış suç sayılmasa bile etik açıdan yanlış olabilir; örneğin bir arkadaşın iznini almadan fotoğrafını paylaşmak.
15. Yazılı zorunluluğu olmayan, davranışın doğruluğunu belirleyen genel ölçüte _____ denir.
Doğru cevap: etik ilke
Etik ilke, yazılı zorunluluğu olmayan, davranışın doğruluğunu belirleyen genel ölçüttür.
16. Bilişim teknolojilerini güvenli, bilinçli ve sorumlu biçimde kullanabilme becerisine _____ denir.
Doğru cevap: dijital vatandaşlık
Dijital vatandaşlık, bilişim teknolojilerini güvenli, bilinçli ve sorumlu biçimde kullanabilme becerisidir.
17. Eşleştirme Sorusu
18. Bir eserin (yazı, resim, müzik, yazılım) sahibine, o eseri kullanma ve çoğaltma konusunda tanınan yasal hakka ne denir?
Bir eseri kullanma ve çoğaltma hakkı, eser sahibine tanınan yasal bir haktır ve bu hakka telif hakkı denir.
19. Başkasına ait bir metni veya fikri, kaynak göstermeden kendi ürünüymüş gibi sunmaya ne ad verilir?
Başkasının fikrini kaynak göstermeden kendi eseriymiş gibi sunmak intihaldir.
20. Bir programın lisans bedeli ödenmeden veya izinsiz kopyalanarak kullanılmasına _____ denir.
Doğru cevap: korsan yazılım
Bir programın izinsiz veya lisans bedeli ödenmeden kullanılması korsan yazılım olarak adlandırılır ve telif hakkı ihlali sayılır.
21. İnternetten alınan bir bilgi veya görsel kullanılırken yazarın adının ve site adresinin belirtilmesine _____ denir.
Doğru cevap: kaynak gösterme
İnternetten alınan bilgi veya görsel kullanılırken yazarın adı ve site adresi belirtilmesine kaynak gösterme denir.
22. Eşleştirme Sorusu
23. Bir kişiyi internet veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden tekrar tekrar rahatsız edici, aşağılayıcı sözlerle hedef almaya ne denir?
Bir kişiyi internet üzerinden tekrar tekrar rahatsız edici sözlerle hedef almaya siber zorbalık denir.
24. Başka bir kişi adına sahte bir profil açmak neyin ihlalidir?
Başka biri adına sahte profil açmak, o kişinin dijital kimlik hakkının ihlalidir.
25. Bir arkadaşına yazdığın bir söz onu rahatsız ettiyse, bu sözün şaka amacıyla yazılmış olması durumu nasıl değiştirir?
Alıcının rahatsız olduğu bir söz, gönderenin niyeti şaka olsa bile etik açıdan uygunsuzdur.
26. Bir arkadaşının başka birine zorbalık yaptığını gören kişi, bunu bir _____ bildirmelidir.
Doğru cevap: yetişkine
Zorbalığa tanık olan kişinin bunu bir yetişkine bildirmesi beklenir.
27. Saygılı iletişim ilkesine göre, yüz yüze söylenmeyecek bir söz, ekran arkasından da _____.
Doğru cevap: söylenmemelidir
Yüz yüze söylenmeyecek bir söz, ekran arkasından da söylenmemelidir.
28. Eşleştirme Sorusu
29. Dezenformasyon nedir?
Dezenformasyon, bilerek veya bilmeyerek yayılan, doğruluğu kanıtlanmamış ya da çarpıtılmış bilgidir.
30. Dezenformasyon nedir?
Dezenformasyon, bilerek veya bilmeyerek yayılan, doğruluğu kanıtlanmamış ya da çarpıtılmış bilgidir.
31. Bir haber paylaşılmadan önce en az bir güvenilir kaynaktan teyit edilmesi gerekliliğine _____ denir.
Doğru cevap: doğrulama sorumluluğu
Bir haber paylaşılmadan önce resmi kurum sitesi veya tanınmış bir haber kuruluşu gibi güvenilir bir kaynaktan teyit edilmesi doğrulama sorumluluğudur.
32. Bir haber paylaşılmadan önce en az bir güvenilir kaynaktan teyit edilmesi gerekliliğine _____ denir.
Doğru cevap: doğrulama sorumluluğu
Bir haber paylaşılmadan önce resmi kurum sitesi veya tanınmış bir haber kuruluşu gibi güvenilir bir kaynaktan teyit edilmesi doğrulama sorumluluğudur.
33. Kaynağı belirsiz olan, "herkese ilet" ifadesiyle yayılan ve genellikle asılsız bilgi içeren mesajlara ne ad verilir?
Kaynağı belirsiz, "herkese ilet" ifadesiyle yayılan mesajlar genellikle asılsız bilgi içerdiğinden bunlara zincir mesaj denir.
34. Bir haberin sadece başlığına bakıp içeriğini okumadan paylaşılması _____ olarak adlandırılır.
Doğru cevap: manşet tuzağı
Bir haberin yalnızca başlığına bakılıp içeriği okunmadan paylaşılması manşet tuzağıdır ve yanlış bilginin hızla yayılmasına yol açar.
35. Kaynağı belirsiz olan, "herkese ilet" ifadesiyle yayılan ve genellikle asılsız bilgi içeren mesajlara ne ad verilir?
Kaynağı belirsiz, "herkese ilet" ifadesiyle yayılan mesajlar genellikle asılsız bilgi içerdiğinden bunlara zincir mesaj denir.
36. Bir haberin sadece başlığına bakıp içeriğini okumadan paylaşılması _____ olarak adlandırılır.
Doğru cevap: manşet tuzağı
Bir haberin yalnızca başlığına bakılıp içeriği okunmadan paylaşılması manşet tuzağıdır ve yanlış bilginin hızla yayılmasına yol açar.
37. Yanlış paylaşıldığı sonradan fark edilen bir bilgi için ne yapılması beklenir?
Düzeltme sorumluluğu gereği, yanlış paylaşılan bilginin aynı ortamda düzeltme notuyla tekrar paylaşılması beklenir.
38. Yanlış paylaşıldığı sonradan fark edilen bir bilgi için ne yapılması beklenir?
Düzeltme sorumluluğu gereği, yanlış paylaşılan bilginin aynı ortamda düzeltme notuyla tekrar paylaşılması beklenir.
39. Eşleştirme Sorusu
40. Eşleştirme Sorusu
41. "Dijital itibar" kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Dijital itibar, bir kişinin internet ortamındaki paylaşım ve davranışlarının gerçek hayattaki güvenilirlik algısını etkilemesidir.
42. İnternete bir kez yüklenen bir içerik silinse bile başkaları tarafından _____ olabilir.
Doğru cevap: kaydedilmiş
İnternete yüklenen içerikler, silinse dahi başkaları tarafından kaydedilmiş olabileceği için kalıcılık özelliği taşır.
43. Bilişim etiğine aykırı bir davranış, kişi için nasıl bir sonuç doğurabilir?
Bilişim etiğine aykırı bir davranış, okulda disiplin sürecine veya hukuki soruşturmaya konu olabilir.
44. Bir kişinin bilişim etiğine uygun davranışı, çevresindeki arkadaşlarının da benzer davranmasına _____ eder.
Doğru cevap: öncülük
Etik davranan bir kişi çevresine örnek olur ve arkadaşlarının da benzer şekilde davranmasına öncülük eder.
45. Eşleştirme Sorusu