Dinin Mimarimize Etkisi

Mimari ve Türleri

Mimari, mimarlıkla ilgili olan anlamına gelir. Şehirli bir toplumun zorunlu ihtiyaçlarını karşılamasının yanında kültürel, sosyal, estetik ve dinî bakış açısını yansıtarak ortaya koyduğu yapım tekniği ve sanatıdır.

Mimarinin sivil mimari, dinî mimari ve resmî mimari olmak üzere başlıca türleri bulunur.

Din ve Kültürün Birbirine Etkisi

Kültür, bir toplumun ortak duygu, düşünce, gelenek ve örfleriyle hayata dair birikimlerinin kalıcı değerlere dönüşmesidir. Bir toplumun sahip olduğu maddi ve manevi değerlerin tamamını ifade eder.

Din kültürün özünü oluştururken kültür ise dinin somut bir yansımasıdır. Müslümanlar inanç ve değerlerini inşa ettikleri yapılara doğrudan yansıtmışlardır.

İbadet etmek amacıyla inşa edilen yapılara genel olarak mabet adı verilir. İslam'ın mimariye etkisi en belirgin biçimde cami mimarisinde görülür.

Cami Merkezli Şehir Düzeni

Müslümanlar kurdukları şehirlerde merkeze camiyi yerleştirmişlerdir. Çarşı, mektep ve evler gibi ihtiyaç duyulan diğer tüm yapılar caminin etrafında planlanmıştır.

Namaz ibadeti cami, mescit ve namazgâhların yapılmasını sağlamıştır. İbadetin ön şartı olan temizlik ve abdest ihtiyacı ise şadırvan, çeşme ve hamam gibi su mimarisini ortaya çıkarmıştır.

Sosyal ve Eğitim Amaçlı Yapılar

İslam'daki zekât, sadaka ve infak anlayışı aşevi, sebil ve kervansarayların inşa edilmesini sağlamıştır. Kervansaray, yolcuların dinlendiği, barındığı ve yeme içme ihtiyaçlarını karşıladığı yapılardır.

Çeşme ve sebil, canlıların su ihtiyacını gidermek için yapılan hayır eserleridir. Şadırvan ise cami avlularında abdest almak için ayrılmış özel alandır.

İlim öğrenme arzusu medrese, mektep ve kütüphaneleri doğurmuştur. Medrese, dinî ilimlerin yanı sıra fen ve sosyal bilimlerin de öğretildiği eğitim kurumudur.

Külliye, merkezinde cami olan ve çevresinde medrese, imarethane, aşevi gibi yapıların yer aldığı geniş merkezlerdir. Edirne'deki II. Bayezid Darüşşifası, Mardin'deki Kasımiye Medresesi, İstanbul'daki I. Mahmud Çeşmesi ve Bilecik'teki Köprülü Mehmet Paşa Kervansarayı bu mimarinin önemli örnekleridir.

Malzeme ve Ustalık

Yapılar inşa edilirken iklim ve coğrafi koşullara uygun malzemeler seçilmiştir. Sivas Divriği Ulu Camii taş yapıya, Kastamonu Mahmut Bey Camisi ise ahşap yapıya örnektir. Bu eserleri ustalıkla inşa eden uzman kişilere mahir denir.

Yazı ve Bezeme Sanatları

Dinî mimaride mekânların iç ve dış alanlarını süslemek amacıyla çeşitli sanat dalları gelişmiştir.

Hüsnühat, Arap harfleriyle farklı üslup ve ölçülerde güzel yazı yazma sanatıdır. Dinî mimaride ayet ve duaların duvarlara işlenmesinde kullanılmıştır.

Tezhip, kitap, levha ve tabloların altın yaldız ve boya kullanılarak zarif motiflerle bezenmesi sanatıdır.

Resim ve Yüzey Sanatları

Minyatür, derinlik hissi olmayan tek boyutlu, küçük ve renkli resim yapma sanatıdır.

Çini, kil toprağının fırında pişirilmesiyle yapılan seramik ve porselen yüzeylerin çiçek ya da geometrik desenlerle süslenmesi sanatıdır.

Mimari eserlerde yer alan geometrik desenler, yapılardaki estetiği ve ölçülü simetriyi yansıtan önemli bir süsleme unsurudur.