Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 5. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 05 Mimarimizde Dinî Motifler Konu 2/3

Camileri Tanıyalım

Camilerin tanımı, tarihi gelişimi, iç bölümleri ve dış mimari unsurlarını kapsayan 5. sınıf ders notları.

Kazanımlar

32. Hafta3 Mayıs – 7 Mayıs

DKAB.5.5.2 Camilerin bölümlerini tanıyabilme

  1. a Camilerin bölümleri ile ilgili ölçüt belirler.
  2. b Camilerin bölümlerini ayrıştırır.
  3. c Camilerin bölümlerini iç ve dış olarak tasnif eder.
  4. ç Camilerin iç ve dış bölümlerini listeler.

Konu araçları7 araç

Konu bölümleri

Cami ve Mescit Kavramı

İslam mimarisinde ibadet alanları kullanım amacına ve büyüklüğüne göre farklı kavramlarla adlandırılır.

Kavramlar ve özellikleri;

  • Cami, kelime olarak toplayan ve bir araya getiren anlamına gelen ibadet ve toplanma mekânıdır.
  • Mescit, kelime anlamı olarak secde edilen yer demektir.
  • Günümüzde cuma namazı kılınan geniş yapılara cami, okullardaki veya iş yerlerindeki küçük alanlara mescit denir.
  • Cin suresi 18. ayette mescitlerin Allah'a ait olduğu ve yalnız O'na kulluk edileceği vurgulanır.

Not İslam'ın ilk dönemlerinde ibadet edilen bütün yapılar mescit ifadesiyle anılmıştır.

Dikkat Cami cuma namazı kılınan geniş yapıları, mescit ise küçük ibadet alanlarını ifade eder.

Tarihte Önemli Mescit ve Camiler

İslam tarihinde inşa edilen ya da dönüştürülen mabetler dinî ve toplumsal açıdan sembolik önem taşır.

Tarihteki önemli mabetler;

  • Hz. Peygamber hicret yolculuğunda İslam tarihindeki ilk mescit olan Kubâ Mescidini inşa ettirmiştir.
  • Hz. Peygamber Medine'ye varınca ibadet ve eğitim merkezi niteliğindeki Mescid-i Nebeviyi yaptırmıştır.
  • Hz. Ömer Kudüs'ün fethinden sonra yerini tespit ettirerek Mescid-i Aksa alanına büyük bir mescit inşa ettirmiştir.
  • Fatih Sultan Mehmet İstanbul fethinin sembolü olarak Ayasofyayı camiye dönüştürmüştür.

Camilerin İç Bölümleri

Camilerin iç mimarisi cemaatle ibadetin düzenli kılınması ve dinî eğitim verilmesi amacıyla düzenlenmiştir.

İç mimari bölümleri;

  • Mihrap, Kâbe yönünü gösteren ve imamın namaz kıldırırken durduğu duvardaki girintili bölümdür.
  • Minber, cuma ve bayram namazlarında hutbe okumak için çıkılan merdivenli yüksek yerdir.
  • Vaaz kürsüsü, dinî sohbet yapmak ve cemaate ders anlatmak amacıyla oturulan yüksekçe alandır.

Dikkat Minber hutbe okunan merdivenli alan, vaaz kürsüsü ise ders ve sohbet yapılan oturma yeridir.

Camilerin Dış Bölümleri

Camilerin dış bölümleri hem yapının genel mimarisini tamamlar hem de ibadete hazırlık imkânı sunar.

Dış mimari bölümleri;

  • Kubbe, yarım küre biçiminde tasarlanan ve caminin üstünü örten çatı yapısıdır.
  • Minare, ezan okumak ve sela vermek amacıyla inşa edilen ince ve yüksek kuledir.
  • Şerefe, minarenin etrafını balkon gibi çevreleyen ve müezzinin dolaştığı kısımdır.
  • Şadırvan, cami avlularında yer alan ve ibadet öncesinde abdest alınan su mekânıdır.

Dikkat Minare kulenin tamamını, şerefe ise minare üzerindeki balkonu ifade eder.

Detaylı konu anlatımı

Cami ve Mescit Kavramı

Cami, toplayan ve bir araya getiren anlamlarına gelmektedir. Müslümanların ibadet ettiği, toplandığı ve sosyal iletişim kurduğu temel mekândır.

Mescit kelimesi ise secde edilen yer demektir. İslam'ın ilk dönemlerinde ibadet edilen tüm mekânlar için mescit ifadesi tercih edilmiştir.

Günümüzde cuma namazı kılınan geniş yapılara cami denmektedir. Okullarda veya iş yerlerinde ibadet için ayrılan daha küçük alanlar ise mescit olarak adlandırılır.

Kur'an-ı Kerim'de yer alan ayette mescitlerin Allah'a ait olduğu ve yalnızca O'na kulluk edilmesi gerektiği ifade edilir.

Tarihte Önemli Mescit ve Camiler

Hz. Peygamber Mekke'den Medine'ye hicret ederken Kubâ Mescidi inşa edilmiştir. Bu ibadethane İslam tarihindeki ilk mescittir.

Medine'ye varıldığında Hz. Peygamber tarafından Mescid-i Nebevi yaptırılmıştır. Mescid-i Nebevi Müslümanların ibadet ve eğitim merkezi olmuştur.

Hz. Ömer Kudüs fethinden sonra Mescid-i Aksa alanını tespit ettirip buraya büyük bir mescit inşa ettirmiştir.

Fatih Sultan Mehmet İstanbul'u fethettikten sonra fethin sembolü olarak Ayasofya yapısını camiye dönüştürmüştür.

Camilerin İç Bölümleri

Camilerin iç mekanlarında ibadetin düzenli ve cemaatle yapılabilmesi için farklı bölümler tasarlanmıştır.

Mihrap, Kâbe yönünü yani kıbleyi gösteren duvardaki girintili yerdir. İmam cemaate namaz kıldırırken bu bölümde durur.

Minber, cuma ve bayram namazlarında imamın veya hatibin hutbe okumak için çıktığı merdivenli yüksek alandır.

Vaaz kürsüsü, cami içinde vaaz vermek ve dinî ders anlatmak amacıyla oturulan yüksekçe mekândır.

Camilerin Dış Bölümleri

Camilerin dış mimarisi ibadete hazırlık yapılması ve binanın dış estetiğini tamamlaması için çeşitli bölümlerden oluşur.

Kubbe, yarım küre biçiminde tasarlanan ve caminin üzerini örten çatı bölümüdür.

Minare, ezan okumak ve sela vermek amacıyla inşa edilen yüksek ve ince kule yapısıdır.

Şerefe, minarenin etrafını balkon gibi kuşatan mimari kısımdır.

Şadırvan, cami avlularında yer alan ve ibadet öncesinde abdest alınan su mekânıdır.

Konuyu anlama alıştırmaları

Cami ve Mescit Kavramı

Karşılaştır: Cami ve mescit kavramları arasındaki boyut ve kullanım alanları bakımından farkları kendi ifadelerinle düşünebilirsin.

Tarihte Önemli Mescit ve Camiler

Günlük Hayattan Bul: Çevrende veya ders kitabında gördüğün tarihi ibadethanelerden birini hatırına getirebilirsin.

Camilerin İç Bölümleri

Düşün: Cami içerisindeki mimari unsurların hangisinin imamın namaz kıldırmasına, hangisinin ise cemaate konuşma yapılmasına hizmet ettiğini değerlendirebilirsin.

Camilerin Dış Bölümleri

Hayal Et: Bir caminin dış avlusunda yürürken çevrende gördüğün yapı parçalarını zihninde canlandırabilirsin.

Özet

  • Cami: Müslümanların ibadet etmek ve toplanmak için kullandığı geniş mekânlardır.
  • Mescit: Secde edilen yer anlamına gelen daha küçük boyutlu ibadethanelerdir.
  • Kubâ Mescidi: İslam tarihinde inşa edilen ilk mescit kabul edilen yapıdır.
  • Mescid-i Nebevi: Hz. Peygamber tarafından Medine şehrinde inşa ettirilen merkezî mescittir.
  • Mihrap: Cami içinde kıbleyi gösteren ve imamın durduğu girintili kısımdır.
  • Minber: Cuma ve bayram hutbelerinin okunduğu merdivenli yüksek mimari elemandır.
  • Vaaz Kürsüsü: Dinî dersler ve vaaz anlatımı için kullanılan yüksek oturma alanıdır.
  • Kubbe: Caminin üst kısmını örten yarım küre biçimindeki çatı yapısıdır.
  • Minare: Müezzinin ezan okuduğu yüksek ve ince silindir kule bölümüdür.
  • Şerefe: Minare çevresini balkon gibi saran dış mimari bölümdür.
  • Şadırvan: Cami avlusunda insanların abdest alması amacıyla yapılan su alanıdır.

Düşün ve yorumla

Sence camilerin iç ve dış mimarisindeki bölümler cemaatin bir arada ibadet etmesine ve düzen sağlamasına nasıl katkı sağlar?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.