Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 5. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 05 Mimarimizde Dinî Motifler Konu 3/3

Kültürümüzden Cami Örnekleri

İslam medeniyetinin ilk kutsal mabetleri ile kültürümüzde derin izler bırakan Ulu Camiler ve Selatin Camilerinin özellikleri anlatılmaktadır.

Kazanımlar

34. Hafta3 Mayıs – 7 Mayıs

DKAB.5.5.3 Kültürümüzde yer alan cami örneklerini karşılaştırabilme

  1. a Kültürümüzde yer alan cami örneklerinin özelliklerini araştırır.
  2. b Kültürümüzde yer alan cami örneklerinin benzer özelliklerini listeler.
  3. c Kültürümüzde yer alan cami örneklerinin farklı özelliklerini listeler.

Konu araçları7 araç

Konu bölümleri

Kutsal Mabetler ve Üç Mescit

İslam dininde ibadet edilen kutsal mekânların başında Mekke, Kudüs ve Medine'deki üç mübarek mescit gelir.

Kâbe ve Mescid-i Haram;

  • İbadet etmek amacıyla inşa edilen yapılara genel olarak mabet adı verilir.
  • Yeryüzünde inşa edilen ilk mabet, Mekke'de bulunan ve Beytullah (Allah'ın evi) olarak anılan Kâbe'dir.
  • Kâbe'yi ilk olarak Hz. Âdem inşa etmiş; Hz. İbrahim ile oğlu Hz. İsmail temellerini bularak yeniden yapmıştır.
  • Kâbe'yi çevreleyen kutsal alana ve ibadethaneye Mescid-i Haram denir.

Mescid-i Aksa ve Mescid-i Nebi;

  • Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa, yeryüzündeki ikinci mescit ve Müslümanların ilk kıblesidir.
  • Mescid-i Aksa'nın yerini Hz. Davut planlamış, inşasını ise oğlu Hz. Süleyman tamamlamıştır.
  • İsra ve Miraç mucizesinin yaşandığı yapı, Mekke'ye uzaklığından dolayı uzak anlamına gelen aksa adını almıştır.
  • Medine'de bulunan Mescid-i Nebi, içerisinde Hz. Peygamber'in kabri yer alan mescittir.

Not Hz. Peygamber'in hadisine göre sadece Mescid-i Haram, Mescid-i Aksa ve Mescid-i Nebi'ye ibadet amacıyla yolculuk yapılır.

Dikkat Mescid-i Aksa Müslümanların ilk kıblesidir ancak yeryüzünde yapılan ilk mabet Kâbe'dir.

Kültürümüzdeki Cami Türleri

Tarihimizde şehirlerin büyüklüğüne ve yaptıran kişilere göre farklı cami türleri ve mimari süslemeler gelişmiştir.

Ulu Camiler;

  • Selçuklu ve Beylikler Dönemi'nde inşa edilen, cuma namazının kılındığı şehrin en büyük ibadethanelerine ulu cami denir.
  • Ulu camiler halk arasında cuma camisi veya cami-i kebir olarak da adlandırılır.
  • Diyarbakır, Bursa, Sivas, Divriği, Tokat ve Konya Alâeddin camileri ulu cami örneklerindendir.

Selatin Camileri;

  • Osmanlı Dönemi'nde padişahlar ve hanedan mensupları tarafından yaptırılan görkemli yapılara selatin camileri denir.
  • Selatin camilerinin en belirgin mimari özelliği birden fazla minareye sahip olmalarıdır.
  • İstanbul'daki Sultanahmet, Süleymaniye, Fatih ve Edirne'deki Selimiye Camisi selatin camisi örneklerindendir.

Mimaride Sanat Örnekleri;

  • Sivas Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası eşsiz taş işçiliği süslemeleriyle öne çıkar.
  • İznik Yeşil Camii'nin minaresi ise renkli çini sanatı uygulamasına örnektir.

Dikkat Ulu camiler Selçuklu ve Beylikler dönemine aitken selatin camileri Osmanlı padişahları tarafından yaptırılmıştır.

Detaylı konu anlatımı

Kutsal Mabetler ve Üç Mescit

İbadetin Merkezleri

İbadet etmek amacıyla inşa edilen yapılara mabet adı verilir. Yeryüzünde yapılan ilk mabet, Mekke şehrinde bulunan Kâbe’dir. Kur'an-ı Kerim'de Allah'ın evi anlamına gelen Beytullah olarak anılan Kâbe, Hz. Âdem tarafından inşa edilmiş, daha sonra Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail tarafından temel kalıntıları bulunarak yeniden yapılmıştır. Kâbe'yi çevreleyen alana ise Mescid-i Haram denir.

Müslümanların İlk Kıblesi

Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa, Kâbe'den sonra yeryüzünde yapılan ikinci mescittir ve Müslümanların ilk kıblesidir. Hz. Davut tarafından yeri belirlenip planlanan bu ibadethane, oğlu Hz. Süleyman tarafından inşa edilmiştir. Mekke'ye uzaklığından dolayı uzak anlamına gelen Aksa ismini almıştır ve İsra ile Miraç olayları burada gerçekleşmiştir.

Peygamber Mescidi

Medine şehrinde yer alan Mescid-i Nebi, Hz. Muhammed'in kabrinin de bulunduğu çok önemli bir ibadethanedir. Mescid-i Haram, Mescid-i Aksa ve Mescid-i Nebi, İslam dininde ibadet ve ziyaret amacıyla yolculuk yapılabilecek üç özel mescit olarak kabul edilir.

Kültürümüzdeki Cami Türleri

Şehirlerin Büyük İbadethaneleri: Ulu Camiler

Selçuklu ve Beylikler Dönemi'nde inşa edilen, cuma namazlarının kılındığı ve halkın bir araya geldiği en büyük camilere Ulu Cami denir. Bu yapılar aynı zamanda cami-i kebir veya cuma camisi olarak da adlandırılır. Diyarbakır, Bursa, Sivas, Divriği, Konya ve Tokat gibi şehirlerde tarihi ulu cami örnekleri yer almaktadır.

Osmanlı Mimarisinin İhtişamı: Selatin Camileri

Osmanlı Dönemi'nde padişahlar ve hanedan mensupları tarafından yaptırılan görkemli yapılara selatin camileri adı verilir. Selatin camilerinin en belirgin özelliklerinden biri birden fazla minareye sahip olmalarıdır. İstanbul'daki Sultanahmet, Süleymaniye, Fatih ve Edirne'deki Selimiye Camisi bu mimari türün en bilinen örneklerindendir.

Mimaride Sanat ve Malzeme Çeşitliliği

Tarihi camilerin yapımında taş işçiliği ve çini sanatı gibi özel mimari süslemeler kullanılmıştır. Sivas Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası eşsiz taş işçiliği ile öne çıkarken, İznik Yeşil Camii'nin minaresi ise renkli çini sanatı süslemelerine örnektir.

Konuyu anlama alıştırmaları

Kutsal Mabetler ve Üç Mescit

Karşılaştır: Mescid-i Haram ile Mescid-i Aksa'nın tarihteki önemi ve bulundukları şehirler yönüyle farklarını zihninde sırala.

Kültürümüzdeki Cami Türleri

Günlük Hayattan Bul: Yakın çevrende veya gezdiğin bir şehirde birden fazla minaresi olan veya tarihi geçmişe sahip camileri düşün.

Özet

  • Mabet: İbadet etmek amacıyla inşa edilen yapılara verilen genel isimdir.
  • Kâbe: Yeryüzünün ilk mabedi olup Mekke'de bulunan ve Beytullah olarak anılan yapıdır.
  • Mescid-i Haram: Kâbe'yi ve etrafındaki ibadet alanını kapsayan kutsal mekândır.
  • Mescid-i Aksa: Kudüs'te bulunan, Müslümanların ilk kıblesi ve yeryüzündeki ikinci mescittir.
  • Mescid-i Nebi: Medine şehrinde bulunan ve Hz. Peygamber'in kabrinin yer aldığı mescittir.
  • Ulu Cami: Selçuklu ve Beylikler Dönemi'nde inşa edilen şehrin en büyük cuma camileridir.
  • Selatin Camisi: Osmanlı Dönemi'nde padişahlar ve hanedan mensuplarınca yaptırılan birden fazla minareli camilerdir.

Düşün ve yorumla

Sence tarihi camilerin sadece bir ibadet yeri değil, aynı zamanda bulundukları şehrin kültürünü ve sanat anlayışını yansıtan birer simge olmasının sebepleri neler olabilir?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.