Destek ve Hareket Sistemi

Destek ve hareket sistemi vücudun dik durmasını sağlayan, iç organları koruyan ve hareketi gerçekleştiren sistemdir. Bu sistem iskelet ve kaslardan oluşur. İskelet ise vücuda şekil verir, iç organları korur; kemik, kıkırdak ve eklemden meydana gelir.

Kemik Yapısı ve Gelişimi

Kemikler iskeletin ana yapısını oluşturur. Sert ve canlı bir yapıya sahip olan kemikler, vücutta mineral depolar ve kan hücreleri üretir.

Sağlıklı bir bebek yaklaşık 300 kemikle doğar. Büyüdükçe bazı kemikler birbiriyle kaynaşır ve yetişkinlerde kemik sayısı 206'ya düşer.

Kemik Çeşitleri

Kemikler şekillerine göre üç gruba ayrılır:

Uzun kemikler, boyu eninden fazla olan kemiklerdir. Kol ve bacaklarda yer alan uyluk, kaval, baldır, pazu, ön kol, dirsek ve parmak kemikleri uzun kemiklerdir. Vücuttaki en uzun kemik uyluk kemiğidir.

Kısa kemikler, boy ve en uzunluğu birbirine yakın olan kemiklerdir. El ve ayak bilek kemikleri kısa kemiklere örnektir.

Yassı kemikler, levha şeklinde ve geniş yüzeyli kemiklerdir. Kafatası, kürek, kaburga ve leğen kemikleri yassı kemikler sınıfında yer alır.

İskelet sisteminde kemiklerin yanı sıra hareketi kolaylaştıran ve esneklik sağlayan kıkırdak ile eklemler bulunur.

Kıkırdak Yapısı

Kıkırdak, kemiklere göre daha yumuşak ve esnek yapıdadır. Burun, soluk borusu, kulak kepçesi ve uzun kemiklerin uç kısmında yer alır.

Uzun kemiklerin uçlarında bulunan kıkırdak doku, hareket sırasında kemiklerin birbirine sürtünerek aşınmasını önler.

Eklem Çeşitleri

Eklemler, kemiklerin bir araya geldiği ve birbirine bağlandığı bölgelerdir. Eklemler hareket yeteneklerine göre üç grupta incelenir:

Oynar eklemler, kemiklerin kolaylıkla hareket etmesini sağlar. Kol ve bacaklarda bulunan eklemler bu gruba girer.

Yarı oynar eklemler, hareket yeteneği oynar eklemlere göre kısıtlı olan yapılardır. Omurgada yer alan bazı eklemler yarı oynar eklemdir.

Oynamaz eklemler, birbirine bağladığı kemiklerin hareket etmediği eklemlerdir. Kafatası kemikleri arasındaki eklemler oynamaz eklemlere örnektir.

İskelet sisteminin üzerini örten ve hareketi sağlayan aktif yapılar kaslardır. Kaslar, iç organların yapısına katılır, kemiklerin etrafını sarar ve kasılıp gevşeme özelliği sayesinde vücudun hareket etmesini sağlar.

Kas Çeşitleri

Vücutta bulunan kaslar çalışma prensiplerine ve yapılarına göre üç gruba ayrılır:

Çizgili kaslar, iskeletin etrafını saran kaslardır. Kol, bacak ve parmaklarda bulunur. İsteğimizle çalışırlar ve hızlı kasılırlar.

Düz kaslar, mide ve bağırsak gibi iç organların yapısında yer alır. İstem dışı çalışırlar ve ritmik, yavaş hareket ederler.

Kalp kası, sadece kalbin yapısında bulunan özel bir kas türüdür. Anne karnından yaşamın sonuna kadar sürekli ve istem dışı olarak çalışır.

Destek ve hareket sisteminin sağlıklı yapısını korumak, yaşam kalitesi açısından büyük önem taşır. Tarih boyunca bilim insanları bu sistemin yapısı ve hastalıkları üzerine çalışmalar yapmıştır.

Bilimsel Gelişmeler

İbni Sina, El Kanun Fi't-Tıbb adlı eserinde kemik kırık ve çıkıklarının tedavilerinden bahsetmiştir. Wilhelm Conrad Röntgen ise X ışınlarını keşfederek röntgen cihazını geliştirmiş ve kemiklerdeki kırık ile zedelenmelerin tespit edilmesini sağlamıştır.

Kırılan kemikler röntgen cihazıyla belirlendikten sonra alçıya alınır. Alçıda hareketsiz kalan kemik dokusu çabuk ve düzgün bir şekilde iyileşir.

Sağlığı Koruma Yolları

Destek ve hareket sisteminin sağlığı için kalsiyum, D vitamini ve protein bakımından zengin besinlerle dengeli beslenilmelidir.

Düzenli ve bedene uygun egzersiz yapmak, yürürken ve otururken dik durmak sistem sağlığını korur.

Bilgisayar ve televizyon karşısında uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınılmalıdır. Kas zedelenmelerini önlemek için ağır yük kaldırılmamalı, yerden bir eşya alırken dizler bükülerek ağırlık dizlere verilmelidir.