Fen Bilimleri · 5. Sınıf

Ünite 1 · Gökyüzündeki Komşularımız Ve Biz · Konu 3 / 3

Dünya’mız ve Gökyüzündeki Komşularımız

Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklüklerini, dönme ile dolanma hareketlerinin sürelerini ve tarihteki astronomi bilginlerinin katkılarını keşfedin.

Kazanımlar

FB.5.1.4Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve hacimsel büyüklüklerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme

  1. a)Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve büyüklüklerini temsil eden bir model önerir.
  2. b)Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve büyüklüklerini temsil eden modelini yeni kanıtlara göre yeniler.

Adım 1 · 5 kavram

Önce kavramları tanı

Konu boyunca bu kavramlar sık geçecek. Metinde kalın yazılan terimler fosforlu kalemle işaretli.

Hacim Sıralaması
Güneş, Dünya ve Ay büyüklük bakımından sırasıyla karpuz, elma ve erik ile modellenir.
Hareket Yönü
Güneş, Dünya ve Ay'ın tüm dönme ve dolanma hareketleri saat yönünün tersinedir.
Dolanma Süreleri
Dünya ve Ay, Güneş etrafındaki dolanmalarını 365 gün 6 saatte tamamlar.
Zic-i Uluğ Bey
Uluğ Bey'in Semerkant Rasathanesi'nde hazırladığı ve bir yılı hassas biçimde hesapladığı eserdir.
Cacabey Medresesi
Kırşehir'de kubbesi açık ve su kuyulu yapısıyla astronomi eğitimi veren tarihi kurumdur.

Bölüm 1 / 3

Gök Cisimlerinin Hacimsel Büyüklükleri ve Modellenmesi

📖 Konu Anlatımı

Maddelerin ve cisimlerin boşlukta kapladıkları yere hacim adı verilir. Hacim birimleri santimetreküp ve metreküptür.

Gökyüzündeki komşularımız hacimsel büyüklüklerine göre sıralandığında Güneş en büyük, Dünya orta büyüklükte, Ay ise en küçüktür.

Bu hacimsel ilişkiyi temsil etmek amacıyla bir model kurulabilir. Güneş bir karpuz, Dünya bir elma ve Ay bir erik ile temsil edilerek aralarındaki büyüklük farkı gösterilebilir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Güneş, Dünya ve Ay'ın boyutları evdeki hangi nesnelerle örneklendirilebilir?

Bölüm 2 / 3

Güneş, Dünya ve Ay'ın Dönme ve Dolanma Hareketleri

📖 Konu Anlatımı

Güneş'in gün içerisinde saat 06.00, 12.00 ve 18.00 konumlarında gökyüzünde yer değiştirmesi Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi ile açıklanır. Bu durum Güneş'in hareketinden kaynaklanmaz.

Güneş, Dünya ve Ay'ın tüm dönme ve dolanma hareketlerinin yönü saatin dönme yönünün tersine gerçekleşir.

Dünya kendi etrafındaki dönmesini 24 saatte, Güneş etrafındaki dolanmasını ise 365 gün 6 saatte tamamlar. Ay kendi ve Dünya etrafındaki hareketini 27,3 günde bitirirken, Güneş etrafında Dünya ile birlikte 365 gün 6 saatte dolanır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Düşün: Sabah doğuda görülen Güneş'in akşam batıda görünmesinin temel sebebi nedir?

Bölüm 3 / 3

Gök Bilimine Katkı Sağlayan Bilginler

📖 Konu Anlatımı

Tarih boyunca pek çok Türk-İslam bilgini gök cisimlerini incelemiştir. Uluğ Bey Semerkant'ta rasathane kurmuş ve Zic-i Uluğ Bey eserini yazarak bir yılı 365 gün 6 saat 10 dakika 8 saniye olarak hesaplamıştır.

Biruni Güneş hareketlerinden mevsim başlarını belirlemiş ve Dünya'nın çapını hesaplamıştır. Fergani ise Güneş'in kendi etrafında batıdan doğuya doğru döndüğünü öne sürmüştür.

Ali Kuşçu Fethiye adlı eseriyle gök cisimlerinin konumlarını açıklamıştır. Cacabey Kırşehir'de kubbesi açık ve altında su kuyusu bulunan bir astronomi medresesi kurmuştur.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Günümüzde uzayın incelendiği merkezlerin geçmişteki karşılıkları nelerdir?

Adım 3 · Görsel tekrar

Slaytlarla tekrar et

Konuyu kısa maddelerle, sunum gibi baştan sona gözden geçir.

Slaytlar yükleniyor…

Adım 4

Özet

  • Hacim: Maddelerin ve cisimlerin uzayda kapladıkları alana verilen isimdir.
  • Güneş: Hacimsel büyüklük olarak Dünya ve Ay'dan çok daha büyük gök cismidir.
  • Gök Cisimlerinin Modeli: Güneş, Dünya ve Ay sırasıyla karpuz, elma ve erik ile örneklenebilir.
  • Dönme Yönü: Güneş, Dünya ve Ay'ın tüm hareketleri saat yönünün tersine gerçekleşir.
  • Dünya'nın Dönme Süresi: Dünya kendi ekseni etrafındaki bir tam turunu 24 saatte tamamlar.
  • Dünya'nın Dolanma Süresi: Dünya Güneş etrafındaki dolanımını 365 gün 6 saatte bitirir.
  • Ay'ın Dönme ve Dolanma Süresi: Ay kendi ve Dünya etrafındaki hareketlerini yaklaşık 27,3 günde gerçekleştirir.
  • Uluğ Bey: Semerkant'ta rasathane kurarak bir yılı günümüz hesaplarına çok yakın bulmuştur.
  • Biruni: Güneş hareketlerinden mevsim başlangıçlarını saptamış ve Dünya'nın çapını hesaplamıştır.
  • Fergani: Güneş'in kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döndüğünü açıklayan bilgindir.
  • Cacabey: Kırşehir'de altında su kuyusu bulunan kubbesi açık astronomi medresesini kurmuştur.

Düşün ve yorumla

Sence geçmişteki bilginlerin kısıtlı teknolojiye rağmen gök cisimlerinin hareketlerini doğru hesaplayabilmiş olmaları günümüz bilimini nasıl etkilemiştir?

…soru

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.

Bu ünitenin soruları · 37 soruGökyüzündeki Komşularımız Ve Biz
Ünite 37 soru