Madde ve Isı

Isı İletkenliği

Isıyı iyi aktarabilen maddelere ısı iletkeni denir. Isı enerjisi bu tür maddelerin temas ettiği noktadan diğer kısımlarına doğru hızlı bir biçimde yayılır.

Demir, bakır, alüminyum, altın, gümüş ve çelik gibi metaller kuvvetli ısı iletkenleridir. Çorba karıştırılırken metal kaşığın hızla ısınıp eli yakması metalin ısı iletkenliği özelliğinden kaynaklanır.

Isı Yalıtkanlığı

Isıyı iyi iletmeyen veya ısı akışını oldukça yavaşlatan maddelere ısı yalıtkanı adı verilir. Yalıtkan maddeler, ısının bir ortamdan diğerine geçişini zorlaştırır.

Plastik, tahta, saman, yün, elyaf, pamuk, cam yünü, katran, plastik köpük ve bakalit ısı yalıtkanı malzemelerdir. Sıcak çorba kasesindeki tahta kaşığın sapının soğuk kalması tahtanın ısı yalıtkanı olması sayesindedir.

İletken ve Yalıtkanların Birlikte Kullanımı

Günlük hayatta kullanılan araç gereçlerde iletken ve yalıtkan malzemeler amaca uygun olarak bir arada yer alır.

Yemek pişirilen tencerelerin gövdeleri ısının yemeğe çabuk aktarılması için çelik gibi iletken metallerden yapılır. Tencerelerin kulpları ve kapak tepeleri ise tutarken eli yakmaması amacıyla bakalit veya plastik gibi yalıtkan malzemelerle üretilir.

Sıcak tencerelerin masaya zarar vermesini önlemek amacıyla tencere altına konulan nihaleler de yalıtkan özelliklerinden dolayı tercih edilir.

Isı Yalıtımı

Maddeler veya ortamlar arasındaki ısı akışını azaltmak ya da engellemek amacıyla yapılan uygulamalara ısı yalıtımı denir. Isı yalıtımında ısı iletimi zayıf olan yalıtkan maddeler kullanılır.

Binalara yapılan yalıtım uygulamaları ısınma giderlerini azaltarak aile ve ülke ekonomisine doğrudan tasarruf sağlar. Aynı zamanda evlerde nem ve mantar oluşumunu önleyerek bina sağlığını ve insan yaşamını korur.

Günlük Yaşamdaki Yalıtım Modelleri

Termoslar sıcak içecekleri sıcak, soğuk içecekleri soğuk tutmak için tasarlanmış özel yalıtım araçlarıdır. İç içe geçmiş iki parlak yüzeyden oluşur ve bu yüzeyler arasındaki hava vakumlanarak boşaltıldığı için ısı iletimi engellenir.

Termosların dış yüzeyinde paslanmaz çelik, iç yüzeyinde ise cam kullanılır. Havasız boşluk sayesinde iç haznedeki ısı dışarıya kaçamaz veya dışarıdaki ısı içeriye giremez.

Strafor plastik köpük kutular ısı yalıtımı sağlayarak kuru buz eşliğinde dondurmanın uzun mesafeler boyunca erimeden taşınmasını mümkün kılar.

Şanlıurfa Harran'daki konik kubbeli evler geleneksel ısı yalıtımına örnektir. Kubbelerin dışı balçıkla, içi ise yumurta akı, toprak, saman ve gül yağı karışımı sıvalarla kaplanarak evlerin yazın serin, kışın sıcak kalması sağlanır.