Matematik 5. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 04 Sayılar ve Nicelikler (2) Konu 2/2

Kesirlerin Karşılaştırılması

Kesirler, ondalık gösterimler ve yüzdeleri karşılaştırma yöntemlerini, pay ve payda ilişkilerini ve ortak gösterim dönüşümlerini kapsayan detaylı ders notları.

Kazanımlar

22. Hafta1 Mart – 5 Mart

MAT.5.1.4 Farklı gösterimlerle ifade edilen kesirlerin karşılaştırılmasına yönelik çıkarım yapabilme

  1. a Farklı gösterimlerle ifade edilen kesirlerin karşılaştırılmasına yönelik varsayımda bulunur.
  2. b Varsayımındaki ilişkileri inceleyerek kesirlerin karşılaştırılmasına yönelik genellemeleri belirler.
  3. c Elde ettiği genellemelerin varsayımını karşılayıp karşılamadığını sayı doğrusu, şekil gibi temsiller üzerinde gösterir.
  4. ç Varsayımı ile ilgili ulaştığı sonuca yönelik matematiksel önermeleri sözel ya da sembolik temsil ile sunar.
  5. d Sunduğu önermelerin tahmin etme becerisine katkısını gerekçelerle açıklar.

Konu araçları7 araç

Konu bölümleri

Payları veya Paydaları Eşit Kesirlerin Karşılaştırılması

Pay veya Paydası Eşit Kesir Kuralları;

  • Paydaları eşit kesirlerde payı büyük olan kesir her zaman daha büyüktür.
  • Payları eşit kesirlerde paydası küçük olan kesir daha büyüktür.
  • Payların eşitliği aynı sayıda parça alındığını, paydaların eşitliği ise eş parçaların büyüklüklerinin aynı olduğunu gösterir.

Dikkat Payları eşit kesirlerde paydası büyük olan kesrin değil, paydası küçük olan kesrin daha büyük olduğu unutulmamalıdır.

Örnek

511\frac{5}{11}, 58\frac{5}{8} ve 78\frac{7}{8} kesirlerini küçükten büyüğe sıralayınız.

  1. Payları eşit olan 511\frac{5}{11} ve 58\frac{5}{8} kesirlerinden paydası büyük olan 511\frac{5}{11} daha küçüktür: 511<58\frac{5}{11} < \frac{5}{8}.
  2. Paydaları eşit olan 58\frac{5}{8} ve 78\frac{7}{8} kesirlerinden payı küçük olan 58\frac{5}{8} daha küçüktür: 58<78\frac{5}{8} < \frac{7}{8}.
  3. Elde edilen sıralama: 511<58<78\frac{5}{11} < \frac{5}{8} < \frac{7}{8}'dir.

Ondalık Gösterimlerin ve Yüzdelerin Karşılaştırılması

Ondalık ve Yüzde Karşılaştırma Esasları;

  • Ondalık gösterimlerde öncelikle tam kısımlar karşılaştırılır; tam kısmı büyük olan sayı daha büyüktür.
  • Tam kısımlar eşitse virgülden sonraki basamaklar soldan sağa doğru sırayla karşılaştırılır.
  • Ondalık kısmın sağına eklenen sıfırlar sayının değerini değiştirmez.
  • Yüzde gösterimlerinde sembolün yanındaki sayısı büyük olan miktar daha büyüktür.

Dikkat Ondalık kısımda basamak sayısı fazla olan sayı her zaman daha büyük değildir; basamak eşitlemek için sağa sıfır eklenebilir.

Örnek

5,7; 5,30 ve 5,03 ondalık gösterimlerini küçükten büyüğe sıralayınız.

  1. Basamak sayılarını eşitlemek için 5,7 sayısı 5,70 biçiminde yazılır.
  2. Tam kısımlar eşit olduğundan onda birler basamağı en küçük olan 5,03 en küçüktür.
  3. Onda birler basamağı 3 olan 5,30 sayısı, onda birler basamağı 7 olan 5,70'ten küçüktür.
  4. Sıralama: 5,03<5,30<5,75,03 < 5,30 < 5,7'dir.

Farklı Gösterim Türlerinin Karşılaştırılması

Farklı Dönüşüm ve Karşılaştırma Adımları;

  • Farklı biçimdeki sayıları karşılaştırmak için bütün ifadeler ortak gösterim türüne dönüştürülür.
  • Kesirler genişletilerek paydası 100 yapılır ve yüzde veya ondalık gösterime çevrilir.
  • Ortak gösterime dönüştürülen sayılar sayı doğrusu üzerinde gösterilerek sıralama önermeleri doğrulanır.

Dikkat Farklı gösterim türündeki sayılar doğrudan sayısal büyüklüğüne göre değil, aynı gösterim türüne dönüştürüldükten sonra karşılaştırılmalıdır.

Örnek

25\frac{2}{5} kesri, 0,35 ondalık gösterimi ve %45 yüzde miktarını küçükten büyüğe sıralayınız.

  1. 25\frac{2}{5} kesri 20 ile genişletilerek 40100=%40\frac{40}{100} = \%40 şeklinde yazılır.
  2. 0,35 ondalık gösterimi 35100=%35\frac{35}{100} = \%35 değerine eşittir.
  3. Yüzde değerleri %35<%40<%45\%35 < \%40 < \%45 olduğundan sıralama 0,35<25<%450,35 < \frac{2}{5} < \%45 şeklindedir.
Detaylı konu anlatımı

Payları veya Paydaları Eşit Kesirlerin Karşılaştırılması

Aynı büyüklükteki eş bütünler kullanıldığında paydaların eşit olması, bu bütünlerin aynı büyüklükte parçalara bölündüğünü gösterir. Paydaları eşit kesirler arasında karşılaştırma yapılırken payı büyük olan kesir her zaman daha büyüktür.

Eda ile Zehra'nın voleybol smaç yükseklikleri karşılaştırıldığında, 2 tam 7/8 metre yükseklik 2 tam 5/8 metre yükseklikten daha fazladır. Çünkü aynı payda altında yedi parça, beş parçadan daha büyüktür.

Payların eşit olması durumunda ise bütünlerden aynı sayıda parça alındığı anlaşılır. Payları eşit kesirler karşılaştırılırken paydası küçük olan kesir daha büyüktür; çünkü bütün daha az parçaya ayrıldığı için her bir dilim daha büyük olur.

Ondalık Gösterimlerin ve Yüzdelerin Karşılaştırılması

Ondalık gösterimler karşılaştırılırken ilk olarak sayıların tam kısımları incelenir. Tam kısmı büyük olan ondalık gösterim daha büyük bir değeri ifade eder.

Tam kısımlar eşit olduğunda virgülden sonraki basamaklar soldan sağa doğru sırayla karşılaştırılır. Basamak sayısı eksik olan sayıların sağına sıfır eklenebilir; örneğin 23,4 sayısı 23,40 sayısına eşittir.

Yüzde gösterimleri karşılaştırılırken ise doğrudan yüzde sembolünün yanındaki sayılara bakılır. Yüzde değeri büyük olan miktar diğerinden daha büyüktür.

Farklı Gösterim Türlerinin Karşılaştırılması

Farklı biçimlerde ifade edilen kesir, ondalık gösterim ve yüzde değerlerini karşılaştırmak için tüm sayıları aynı gösterim türüne çevirmek gerekir. Farklı gösterim türleri ortak bir paydaya veya yüzde sembolüne dönüştürüldüğünde büyüklük sıralaması kolayca yapılır.

Bir seçim sonucunda adayların oy oranları %35, 0,12 ve %20 olarak verildiğinde, 0,12 ondalık gösterimi %12 şeklinde yazılarak tüm değerler aynı türe getirilir. Böylece %35 oranının en yüksek oy olduğu açıkça görülür.

Ortak gösterime dönüştürülen sayılar sayı doğrusu üzerinde gösterilerek veya küçükten büyüğe sembollerle sıralanarak matematiksel önermeler oluşturulur.

Konuyu anlama alıştırmaları

Payları veya Paydaları Eşit Kesirlerin Karşılaştırılması

Karşılaştır: Dilim sayıları ve dilim büyüklükleri açısından 3/8 ve 3/10 kesirleri arasındaki farkı kendi cümlelerinle ifade et.

Ondalık Gösterimlerin ve Yüzdelerin Karşılaştırılması

Günlük Hayattan Bul: Market etiketlerinde görülen ondalık fiyatlardan hangisinin daha ucuz veya pahalı olduğunu belirleyen bir örnek bul.

Farklı Gösterim Türlerinin Karşılaştırılması

Dene: Bir meyvedeki protein miktarlarını gösteren 22/5 gram ile 1,1 gram değerlerini aynı tür gösterime çevirerek karşılaştır.

Özet

  • Paydaları Eşit Kesirler: Paydaları eşit kesirlerde payı büyük olan kesir daha büyüktür.
  • Payları Eşit Kesirler: Payları eşit kesirlerde paydası küçük olan kesir daha büyüktür.
  • Ondalık Gösterim Sıralaması: Ondalık gösterimlerde tam kısmı büyük olan sayı daha büyük bir değeri temsil eder.
  • Ondalık Basamak Denkliği: Ondalık kısmın sağ sonuna yazılan sıfırlar sayının değerini değiştirmez.
  • Yüzde Karşılaştırması: Yüzde sembolünün yanında büyük sayı bulunan gösterim daha büyüktür.
  • Farklı Gösterim Dönüşümü: Kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri aynı türe dönüştürülerek karşılaştırılır.

Düşün ve yorumla

Sence bir mağazadaki indirimleri değerlendirirken kesir, ondalık veya yüzde gösterimlerinden hangisini kullanmak kararlarımızı daha hızlı vermemizi sağlar?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.