Yaşadığı İlin Göreceli Konumu

Bir ilin çevresine, yeryüzü şekillerine, su kaynaklarına, sınırlarına ve tarihî zenginliklerine göre belirlenen kendine has özelliklerini keşfedin.

Kazanımlar

7. Hafta26 Ekim – 30 Ekim

SB.5.2.1 Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini algılayabilme

a Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirler.
b Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini görselleştirir.
c Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini özetler.

Konu araçları7 araç

Anahtar kavramlar

Göreceli Konum: Bir yerin diğer yerlere ve çevresindeki varlıklara göre olan durumudur.
Mülkî İdare Haritası: İllerin sınırlarını ve komşu şehirlerle olan bağlantılarını gösteren haritadır.
Fiziki Harita: Dağ, ova, plato ve akarsu gibi yeryüzü şekillerini gösterir.
Yönler: Konum tarifinde doğrultuyu belirten ana ve ara göstergelerdir.
Bilgi Kartları: İlin coğrafi ve beşerî özelliklerini düzenli şekilde özetleyen kartlardır.
Tarihî Mekânlar: İlin göreceli konum tarifinde öne çıkan kültürel miras yapılarıdır.

Konu bölümleri

Göreceli Konum Kavramı ve Yönler

📖 Konu Anlatımı

Göreceli Konum

Bir yerin diğer yerlere göre durumuna göreceli konum denir. Günlük yaşamda adres tarif edilirken yönler, mesafeler ve çevredeki bilinen yapılar kullanılır. Örneğin valilik binasının karşısı veya millet parkının yanı söylenerek bulunulan yer tarif edilir.

Yönlerden Yararlanma

Göreceli konum belirlenirken ana yönler olan kuzey, güney, doğu ve batı kullanılır. Bunların yanında kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdan oluşan ara yönler de konumu tam açıklamayı sağlar. Haritalardaki yön oku sayesinde bir yapının diğerine göre hangi doğrultuda kaldığı belirlenir.

Değişebilirlik Özelliği

Göreceli konum, algı ve kişisel deneyimlere dayandığı için kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Çevrede yeni binaların yapılması veya yolların değişmesiyle bu konum tarifleri zaman içinde değişir. Karayollarındaki mesafe tabelaları da gidilmek istenen şehre olan göreceli mesafeyi bildirir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Okulun bulunduğu yeri çevresindeki bilinen yapılar ve yönler yardımıyla nasıl tarif edebileceğinizi belirleyiniz.

İllerin Göreceli Konumunu Oluşturan Unsurlar

📖 Konu Anlatımı

Konumu Belirleyen Temel Özellikler

Bir ilin komşu illere, yeryüzü şekillerine, su kaynaklarına, tarihî mekânlarına ve doğal güzelliklerine bağlı özellikleri o ilin göreceli konumunu oluşturur. Şehirlerin sahip olduğu bu özellikler Türkiye fiziki haritası üzerinden incelenebilir.

Coğrafi ve Ekonomik Nitelikler

İller sahip oldukları geçitler, dağlar ve kıyılarla öne çıkar. Örneğin Mersin, Adana'nın batısında yer alan, Sertavul Geçidi ile İç Anadolu'ya bağlanan liman ve sera kentidir. Sivas, sekiz komşusu bulunan, 2000 metreden yüksek dağlara, Divriği Ulu Camii'ne ve tarihî kongre binasına sahip geniş bir ildir.

Ordu, Canik ve Giresun Dağları ile çevrili olup Çambaşı Yaylası ve Vona Koyu doğal limanına sahiptir. Ağrı ise adını dağından alan, Murat Nehri'nin geçtiği ve Gürbulak Sınır Kapısı'na sahip bir ildir.

Sınırlar ve Tarihî Varlıklar

İllerin uluslararası bağlantıları ve kültürel mirasları göreceli konumlarını zenginleştirir. Edirne, Avrupa'ya kara ve demir yolu bağlantısı sağlayan beş sınır kapısına ve komşu ülke sınırlarına sahiptir. Nevşehir ise peribacaları, Göreme Millî Parkı, yer altı şehirleri ve tarihî kiliseleriyle göreceli konum tariflerinde tanıtılır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Bir ili sadece komşu şehirleriyle tanıtmak ile doğal güzellikleri ve tarihî eserleriyle tanıtmak arasındaki farkı düşününüz.

Göreceli Konumun Haritalarla Görselleştirilmesi ve Özetlenmesi

📖 Konu Anlatımı

Haritalardan Yararlanma

İllerin sınırları ve komşuları mülkî idare il haritası ile belirlenir. Örneğin Kars ilinin kuzeyinde Ardahan, batısında Erzurum, güneyinde Ağrı ve doğusunda Ermenistan sınırı yer alır. Kars'ın fiziki haritasında ise Aras ve Kura nehirleri ile Allahuekber Dağları ve Erzurum-Kars Platosu gösterilir.

Harita incelemeleri illerin kıtalar ve ülkeler arasındaki özel durumlarını da ortaya koyar. İstanbul ve Çanakkale hem Asya hem Avrupa kıtasında toprağı bulunan illerdir. Edirne iki farklı ülkeyle, Iğdır ise üç farklı ülkeyle kara sınırına sahiptir.

Bilgi Kartları ve İstasyon Çalışmaları

İlin göreceli konum özelliklerini derlemek için bilgi kartları hazırlanır. Bu kartlarda komşu iller, yeryüzü şekilleri, su kaynakları, tarihî yerler ve doğal güzellikler bölümleri yer alır.

Toplanan bu bilgiler öykü, şiir, slogan ve resim istasyonlarında görselleştirilerek özetlenir. Bu etkinlikler sayesinde bir ilin tüm coğrafi ve beşerî özellikleri bir arada sergilenir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Düşün: Yaşadığınız il için hazırlanacak bir bilgi kartına hangi yeryüzü şekillerini ve su kaynaklarını ekleyeceğinizi planlayınız.

Özet

Göreceli Konum: Bir yerin diğer yerlere, komşularına ve çevresine göre durumunu belirten özelliklerin tamamıdır.
Ana ve Ara Yönler: Konum tarif edilirken kullanılan kuzey, güney, doğu, batı ve bunların arasındaki doğrultulardır.
Mülkî İdare Haritası: İllerin sınırlarını, komşu kentleri ve idari yönetim alanlarını gösteren harita türüdür.
Fiziki Harita: İllerin sahip olduğu dağ, ova, plato ve akarsu gibi yer şekillerini gösteren haritadır.
Bilgi Kartı: İlin sınırlarını, doğal varlıklarını ve tarihî mekânlarını sınıflandırarak özetleyen çalışma aracıdır.
Sınır Kapısı: Edirne ve Ağrı gibi illerde yer alan, ülkeler arası kara ve demir yolu geçişini sağlayan noktalardır.
Doğal Güzellik: Peribacaları, koylar ve yaylalar gibi ilin göreceli konumunu zenginleştiren coğrafi unsurlardır.
İstasyon Çalışması: İlin göreceli konum özelliklerini şiir, slogan, öykü ve resimle anlatan sınıf etkinliğidir.

Düşün ve yorumla

Sence bir şehrin tanınmasında ve gelişmesinde komşularıyla olan ulaşım yolları mı yoksa sahip olduğu doğal güzellikler mi daha etkilidir?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.