Bütçe Oluşturma

İhtiyaç ve İstek Kavramları

İhtiyaç, yaşamı sağlıklı bir şekilde sürdürmek için mutlaka karşılanması gereken ürün ve hizmetlerdir. Beslenme, giyim, barınma ve sağlık temel ihtiyaçlar arasında yer alır. İhtiyaçlar karşılanmadığında yaşam güçleşir ve belirli aralıklarla tekrarlanır.

İstek, yaşamı sürdürmek için zorunlu olmayan ancak karşılandığında insanı mutlu eden ürün ve hizmetlerdir. Bisiklet, çikolata, piknik, sinema veya takı gibi unsurlar istek kategorisindedir. İstekler kişiden kişiye değişir ve sınırsız bir yapıya sahiptir.

Yaşam Düzeyi ve Standardı

Yaşam düzeyi, ailenin içinde bulunduğu mevcut ekonomik, sosyal ve kültürel durumu ifade eder. Yaşam standardı ise bireylerin veya ailelerin gelecekte ulaşmak istediği refah düzeyini gösterir.

Satın Alma Kararlarında 10 Saniye Kuralı

Alışveriş sırasında bütçeyi korumak amacıyla 10 saniye kuralı uygulanır. Bu kural şu beş adımdan meydana gelir:

1. Kasada ödeme yapmadan önce 10 saniye boyunca düşünülür.
2. Alınacak ürünün istek mi yoksa zorunlu bir ihtiyaç mı olduğu sorgulanır.
3. Ürünün maliyetini karşılayacak bütçenin olup olmadığı kontrol edilir.
4. Ürünün daha ucuza alınıp alınamayacağı piyasa araştırmasıyla taranır.
5. Satın alınacak ürünün bir benzerinin evde bulunup bulunmadığı gözden geçirilir.

Bütçe, Gelir ve Gider

Bütçe, bir kişi, aile veya kurumun gelecekteki belirli bir süre için tasarladığı gelir ve giderlerin tümüdür.

Gelir, çalışarak veya çeşitli üretim faaliyetleriyle elde edilen kazançları ifade eder. Gider ise kira, fatura, ulaşım ve beslenme gibi gereksinimleri karşılamak amacıyla yapılan harcamaları temsil eder.

Finansal Okuryazarlık ve Tasarruf

Finansal okuryazarlık, gelirlerin akıllıca ve en çok fayda sağlayacak şekilde değerlendirilmesi becerisidir. Bütçede dengeyi sağlamak için harcamalar gelire göre ayarlanmalıdır.

Tasarruf, ekonomide gelirin harcanmayan ve bir kenara ayrılan kısmıdır. Tasarruf yapmak; doğal kaynakları korur, aile ve ülke ekonomisine katkı sağlar, birikimleri artırır ve geleceği güvence altına alır.

Bütçe Hazırlamanın 6 Kuralı

Gerçekçi bir bütçe taslağı oluştururken altı temel aşama takip edilir:

1. Sabit gelirler esas alınarak aylık gelirlerin dökümü çıkarılır.
2. Kira, faturalar ve gıda gibi aylık giderlerin dökümü yapılır.
3. Gelir ve giderler karşılaştırılır.
4. Varsa geçmişten gelen borçlar hesaba dahil edilir.
5. Beklenmedik masraflar için birikim yapılır.
6. Hazırlanan bütçe planına ay boyunca uyulur.

Örnek Bütçe Dengesi

Bir ailenin aylık maaş ve ek gelirleri toplamı 93.550 TL olarak hesaplanmıştır. Ailenin kira (15.000 TL), market (20.000 TL), eğitim (8.700 TL), giyim (8.000 TL), faturalar (2.380 TL) ve diğer zorunlu kalemlerden oluşan toplam gideri 71.430 TL'dir.

Toplam gelirden toplam gider çıkarıldığında (93.550 - 71.430) geriye 22.120 TL kalır. Bu kalan miktar ailenin tatil bütçesini veya acil durum tasarrufunu oluşturur.

Kültürümüzde Bütçe Disiplini

Kültürümüzde bütçe dengesini anlatan deyimlerin başında "Ayağını yorganına göre uzatmak" gelir. Bu söz, giderlerin mutlaka gelire uydurulması gerektiğini ifade eder. "Dünya hâli" deyimi ise insanın her türlü acil durumla karşılaşabileceğini, bu nedenle birikim yapmanın önemini anlatır.