Kaynakların Verimli Kullanımı

İnsan hayatını destekleyen ve ekonomik faaliyetlerde kullanılan her madde bir doğal kaynak olarak adlandırılır. Doğa; insanların temel ihtiyaçlarını karşılayan toprak, su, ormanlar, madenler, bitkiler, güneş ve rüzgâr gibi zengin kaynaklara sahiptir. Doğal kaynaklar yenilenebilir ve yenilenemez kaynaklar olarak iki gruba ayrılır.

Toprak, çanak çömlek yapımında, tarımsal üretimde, seramik, fayans, cam, kiremit, tuğla ve çimento imalatında kullanılır. Su ise içme ve temizlik ihtiyaçlarının yanı sıra hidroelektrik santralleri ile enerji üretiminde, turizmde, balıkçılıkta, ulaşımda ve sanayide önemli bir yere sahiptir.

Ormanlar, oksijen kaynağı ve yaban hayatı alanı olmanın yanı sıra kâğıt, mobilya, ilaç, kozmetik ve ahşap üretiminde ham madde sağlar. Ayrıca kestane, çam fıstığı, kekik ve defne gibi ürünler de ormanlardan elde edilir. Madenler ise sanayide temel girdidir; özellikle bor madeni roket yakıtı, deterjan, sabun ve ısıya dayanıklı cam yapımında tercih edilir. Petrol, doğal gaz ve kömür gibi yenilenemeyen enerji kaynakları ise çevre kirliliğine ve dış alım maliyetlerine neden olmaktadır.

Doğal kaynakların tükenmesini önlemek ve ülke ekonomisine katkı sağlamak için tasarruf tedbirleri uygulanmalıdır. Doğal gaz kullanımında alınacak küçük önlemlerle faturada yüzde 20 oranında tasarruf elde etmek mümkündür.

Su tasarrufu sağlamak için elleri yıkarken veya diş fırçalarken musluğu kapatmak günde 23 litre su kurtarır. Tesisattaki sızıntıları önlemek yılda 660 damacana, duş süresini 7 dakikanın altına indirmek ise yılda 55 ton su tasarrufu sağlar. Yağmur suyunun biriktirilmesi, sensörlü muslukların kullanımı ve çamaşır makinelerinin tam dolu çalıştırılması da su kaybını önler.

Tarımsal üretimde yanlış uygulanan salma sulama yöntemi su kaybına ve toprak kalitesinin düşmesine yol açar. Bunun yerine toprağı koruyan ve verimlilik sağlayan basınçlı sulama sistemleri tercih edilmelidir. Toprak ve su analiz laboratuvarları sayesinde çiftçiler tarlalarına en uygun ürünü ekerek kaynakları verimli kullanır.

Atıkların yeniden değerlendirilmesi çevre korumasında büyük bir rol oynar. Doğada hiçbir atık materyalin olmadığını savunan anlayışa göre atıklar kılık değiştirmiş bir başka kaynak olarak görülür. Çiftçilerin hayvan dışkısını gübre veya tezek olarak kullanması en eski atık yönetimi örneklerindendir.

Plastik, kâğıt, cam ve metal geri dönüştürülebilen atıklar arasında yer alırken; ciklet, porselen tabak, kauçuk ve lastik geri dönüştürülemez. Ücretli plastik poşet uygulamasıyla poşet kullanımı yüzde 65 azalmış, 550 bin ton plastik atık engellenmiş ve bez çanta kullanımı yaygınlaşmıştır. 30 Mart günü Uluslararası Sıfır Atık Günü olarak kutlanmaktadır.

Kaynak verimliliği için uygulanan 5D modeli beş temel ilkeden oluşur: Düşün (gerekli değilse tüketme), Daha az tüket, Değerlendir (yeniden kullan), Değiştir (farklı amaçla kullan) ve Dönüştür (doğa kazansın). Örneğin konserve kutusundan saksı yapmak değiştir ilkesine, atık kağıtları geri dönüşüme vermek ise dönüştür ilkesine örnektir.