Adap ve Nezaket Kurallarına Uymak

Adap ve Nezaket Kavramları

Adap, edep kelimesinin çoğuludur. Edep ise bir toplumda örf, adet ve kural halini almış iyi ve güzel davranışlar anlamına gelir. Nezaket kavramı insanlara karşı kibar, ince ve saygılı davranmayı ifade eder.

İslam dini insan ilişkilerinin nezaket çerçevesinde yürütülmesini emreder. Hz. Peygamber, eşi Hz. Aişe’ye nezaketin bulunduğu her yeri güzelleştireceğini bildirmiştir.

Toplumsal Birlikte Yaşama Kuralları

Toplum içinde huzuru korumak için incitici davranışlardan kaçınmak gerekir. Hucurat suresinde bir topluluğun başka bir toplulukla alay etmesi, insanları aşağılaması ve birbirine kötü lakap takması yasaklanmıştır.

Bu kurallar bireylerin birbirine saygı duymasını ve toplumdaki sevgi bağlarının güçlenmesini sağlar.

Selamlaşmanın Dindeki Yeri

Selamlaşma, insanlar arasındaki sevgiyi artıran ve iletişimi başlatan temel bir adap kuralıdır. Hz. Peygamber yolda karşılaştığı çocuklara bile selam vererek onlara değer göstermiştir.

Hadis-i şerifte müminlerin iman etmedikçe cennete giremeyeceği, birbirini sevmedikçe de gerçek anlamda iman etmiş sayılmayacağı ve aralarında selamı yaymaları gerektiği belirtilmiştir.

Selam Verme Kuralları

İslam’da sosyal hayatı düzenleyen belirli selamlaşma öncelikleri bulunur. Bu kurallara göre küçük olan büyüğe, araçta bulunan yaya olana selam verir.

Ayrıca yürüyen kişi oturmakta olana, sayıca az olan topluluk ise sayıca çok olan gruba önce selam vermekle yükümlüdür.

Konuşma ve Ses Tonu Adabı

İletişimde güzel söz söylemek esas kabul edilir. Bakara suresi 83. ayette insanlara güzel söz söylenmesi açıkça emredilmiştir.

Hz. Peygamber konuşurken acele etmez, sözlerinin her dinleyen tarafından rahatça anlaşılabileceği açık ve net bir üslup kullanırdı.

Ölçülü Olmak ve Tavır Adabı

İletişim sadece konuşmayı değil, duruş ve yürüyüşü de kapsar. Lokman suresi 19. ayette kişilerin yürüyüşünde ölçülü olması ve ses tonunu gereksiz yere yükseltmemesi öğütlenmiştir.

Bağırarak konuşmak veya kırıcı ifadeler kullanmak iletişim adabına aykırıdır.

Yemeğe Başlama ve Yemek Yeme Kuralları

Sofra adabı, yemek yerken uyulması gereken görgü kurallarını ve dini tavsiyeleri kapsar. Yemekten önce ve sonra ellerin yıkanması yemeği bereketlendirir.

Hz. Peygamber, terbiyesindeki Ömer bin Ebu Seleme’ye yemeğe başlarken besmele çekmesini, sağ elini kullanmasını ve kendi önünden yemesini öğretmiştir.

İsraftan Kaçınma ve Şükür

Yemek yerken tabağa sadece yenebilecek kadar yemek alınmalı ve israftan kaçınılmalıdır. Araf suresi 31. ayette 'Yiyin, için fakat israf etmeyin' buyrulmaktadır.

Nahl suresi 114. ayette ise helal ve temiz rızıklardan yenilerek Allah'a şükredilmesi emredilir. Yemeğin sonunda dualarla şükredilir ve yemeği hazırlayana teşekkür edilir.

Sofradaki Görgü Kuralları

Yemek yerken ağızda yiyecek varken konuşulmamalı ve ağız şapırdatılmamalıdır. Yemeği oturarak yemek, acele etmemek, yemek hakkında olumsuz yorum yapmamak ve herkesle birlikte yemeğe başlamak sofra adabındandır.