Geleneğimizde Dinin İzleri

Bir toplumun maddi ve manevi değerlerinin bütününe kültür adı verilir. Din, kültürü oluşturan en temel unsurlardan biri olup mimariden toplumsal kurallara kadar geniş bir alanda etkisini gösterir.

Toplumun uzun sürede oluşturup benimsediği ve alışkanlık haline getirdiği yazılı olmayan kurallara örf ve adet denir. Gelenek ve görenek kavramları da bu anlamı karşılamak üzere kullanılır.

Örf ve adetler toplumun huzur içinde yaşamasına katkı sağlar ve sosyal hayatın işleyişini düzenler. Bu geleneksel değerleri bilmek ve uygulamak toplumsal bir görevdir.

Yeni doğmuş bir bebeğe isim verilirken sağ kulağına ezan, sol kulağına ise kamet okunur. Bu uygulama ile çocuğun hayatla ilk buluşmasında dini ifadeler yer alır.

Anneler bebeklerini ninni söylerken dualarla uykularına hazırlarlar. Çocuklar okula başlarken veya bir işe girişirken dini temennilerle uğurlanır.

Günlük hayatta bir bebek görüldüğünde nazar değmemesi dileğiyle maşallah demek ve arkadaşlarıyla selamlaşmak gelenekselleşmiş dini ifadelerdendir.

Kız isteme merasimlerinde büyükler "Allah'ın emri, peygamberin kavliyle" ifadesini kullanarak söze başlarlar. Evlenecek kızların çeyizine Kur'an-ı Kerim konulması ve nikah törenlerinde dualar edilmesi yaygın bir gelenektir.

Askerlik çağına gelmiş gençlerin uğurlama törenlerinde omzuna bayrak asılır ve ellerine kına yakılır. Bu törenlerde tekbirler getirilip dualar edilir.

Vatani görevini yapmak üzere yola çıkan askerler için hayır duaları edilir, şehitler rahmetle anılarak gazilere şifa dilenir.

Yakını vefat eden kişilere başsağlığı dileğinde bulunmaya ve onları teselli etmeye taziye denir. Taziye ziyaretlerinde Kur'an-ı Kerim okunur ve dualar edilir.

Cenaze evinde üzüntü sebebiyle bir süre yemek pişirilmez; akrabalar ve komşular cenaze evine yemek götürürler.

Yakın çevrede bir vefat gerçekleştiğinde, cenaze evinin acısına saygı göstermek amacıyla düğün ve sünnet gibi eğlenceli merasimler ertelenir.

Ramazan ve Kurban bayramları toplumsal dostluk bağlarını güçlendirir. Bayramlarda ve arife günlerinde kabir ziyaretleri yapılır, aile büyüklerinin elleri öpülür ve dargınlar barıştırılır.

Osmanlı Padişahı II. Selim döneminde minarelerde kandiller yakıldığı için bazı özel geceler kandil geceleri olarak anılmaya başlanmıştır. Mevlit, Regaip, Miraç, Berat kandilleri ile Kadir Gecesi bu özel zamanlardandır.

Kandil gecelerinde camilerde Kur'an okunur, cemaatle dualar edilir ve insanlara kandil simidi dağıtılır.

Osmanlı Dönemi'nde alan ile verenin birbirini görmediği, ihtiyaç sahiplerinin rencide olmadan para alabildiği özel yerlere sadaka taşı denir.

Veresiye alışveriş yapan kişilerin borçlarının yazıldığı deftere zimem defteri adı verilir. Hayırseverler bu defterlerdeki borçları kapatarak borçluları yükten kurtarırlar.

Bir malın mülkiyetini Allah rızası için toplumun hizmetine sunmaya vakıf, bu kurumların kuruluş belgesine ise vakfiye denir. Günümüzde Kızılay ve Türkiye Diyanet Vakfı gibi kurumlar bu hizmetleri sürdürür.

Ramazan ayında camiler hazırlanır, iki minare arasına ışıklı yazılardan oluşan mahya asılır. Evlerde ve çadırlarda iftar davetleri verilerek paylaşım artırılır.

Osmanlı Devleti'nde iftara gelen misafirlere hediye veya para verilmesi geleneğine diş kirası denir. Çocukları oruca alıştırmak için günün bir kısmında tutturulan oruca ise tekne orucu adı verilir.

Muharrem ayının 10. günü olan Aşure Günü dolayısıyla aşure tatlısı pişirilir ve komşulara dağıtılarak paylaşma geleneği sürdürülür.

Hz. Muhammed'in adı anıldığında ona olan saygı ve sevgiyi ifade etmek amacıyla salavat getirilir. Çocuklara Muhammed, Ahmed, Ayşe ve Fatıma gibi isimlerin verilmesi bu sevginin bir göstergesidir.

Hz. Muhammed'in aile fertlerini ifade etmek için Ehlibeyt kavramı kullanılır. İnsanlar Peygamber ailesine duydukları hürmet nedeniyle çocuklarına Ali, Hasan ve Hüseyin isimlerini de sıklıkla koyarlar.