Fen Bilimleri 6. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 06 Elektriğin İletimi ve Direnç Konu 1/2

Elektriğin İletimi

Maddelerin elektriği iletme durumları, katı ve sıvı iletken-yalıtkan maddeler, iletkenlik test devreleri ve günlük yaşamdaki yalıtım önlemleri.

Kazanımlar

27. Hafta12 Nisan – 16 Nisan

FB.6.6.1 Maddelerin elektriği iletme durumlarını gösteren deney yapabilme

  1. a Maddelerin iletme durumlarını test etmek için elektrik devresi tasarlar.
  2. b Deney ile ilgili ölçme ve veri analizi yapar.
6. Sınıf Fen Bilimleri Devrede iletken yalıtkan madde testi

Konu araçları6 araç

Konu bölümleri

İletken ve Yalıtkan Maddeler

İletken maddelerin özellikleri ve örnekleri;

  • Elektrik enerjisinin bir noktadan başka bir noktaya geçişini sağlayan maddelere iletken maddeler denir.
  • Bakır, alüminyum, gümüş ve altın gibi metaller katı iletken maddelere örnektir.
  • Tuzlu su, sirke, limon suyu ve sabunlu su sıvı iletken maddeler arasında yer alır.

Yalıtkan maddelerin özellikleri ve örnekleri;

  • Elektrik enerjisinin bir noktadan başka bir noktaya geçişini engelleyen maddelere yalıtkan maddeler denir.
  • Kauçuk, mum, plastik, silgi, yün, sünger, cam, porselen ve tahta katı yalıtkan maddelere örnektir.
  • Şekerli su, alkollü su ve kolonya sıvı yalıtkan maddelere örnek verilebilir.

Dikkat Tuzlu su elektrik enerjisini ileten sıvı bir iletkendir; şekerli su ise elektriği iletmeyen sıvı bir yalıtkandır.

İletkenlik Test Devresi

Devre yapısı ve testi;

  • Basit elektrik devresinde pil, ampul, anahtar ve bağlantı kablosu bulunur.
  • İletkenlik testinin yapıldığı devrenin açık kalan iki ucuna test ucu denir.

Değerlendirme esasları;

  • Test uçlarına iletken madde bağlandığında elektrik akımı geçer ve ampul ışık verir.
  • Test uçlarına yalıtkan madde bağlandığında elektrik enerjisi iletilemez ve ampul ışık vermez.

Not Maddelerin iletken ya da yalıtkan olduğuna devredeki ampulün ışık verme durumuna bakılarak karar verilir.

Günlük Yaşamda Yalıtım ve Güvenlik

Elektrik yalıtımı ve havadaki değişim;

  • Priz, anahtar ve kablolarda tehlikeleri önlemek için plastik ve mika gibi yalıtkan maddeler kullanılır.
  • Hava normalde yalıtkan olup yağışlı havalarda yüksek enerji ve nem etkisiyle iletken hâle gelebilir.

İş güvenliği ve ekipmanlar;

  • Elektrik teknisyenleri elektrik çarpmasından korunmak için yalıtkan koruyucu ekipman kullanır.
  • Yalıtkan eldiven, ayakkabı, izole halı ve sehpa teknisyenlerin kullandığı koruyucu araçlardandır.
Detaylı konu anlatımı

İletken ve Yalıtkan Maddeler

İletken Maddeler

Elektrik enerjisinin bir noktadan başka bir noktaya geçişini sağlayan maddelere iletken maddeler denir. Bakır, alüminyum, gümüş ve altın gibi metaller katı iletken maddelere örnek gösterilir.

Bazı sıvı maddeler de elektrik enerjisini iletebilir. Tuzlu su, sirke, limon suyu ve sabunlu su sıvı iletken maddeler arasında yer alır.

Yalıtkan Maddeler

Elektrik enerjisinin bir noktadan başka bir noktaya geçişini engelleyen maddelere yalıtkan maddeler adı verilir. Kauçuk, mum, plastik, silgi, yün, sünger, cam, porselen ve tahta katı yalıtkan maddelerdir.

Şekerli su, alkollü su ve kolonya elektrik enerjisini iletmeyen sıvı yalıtkan maddelere örnektir.

İletkenlik Test Devresi

Test Devresi Tasarımı

Maddelerin elektriksel iletkenlik durumlarını belirlemek için basit elektrik devreleri kullanılır. Basit bir elektrik devresinde pil, ampul, anahtar ve bağlantı kablosu yer alır.

İletkenlik testinin yapıldığı devrenin açık kalan iki ucuna test ucu adı verilir. İletkenlik özelliği incelenmek istenen maddeler bu test uçlarına temas ettirilir.

Ölçüm ve Değerlendirme

Test uçları arasına farklı maddeler konularak devredeki ampulün ışık verme durumu incelenir. Test uçlarına bağlanan madde iletkense devre tamamlanır ve ampul ışık verir.

Test uçlarına yalıtkan bir madde bağlandığında elektrik enerjisi iletilemez. Bu durumda devredeki ampul ışık vermez.

Günlük Yaşamda Yalıtım ve Güvenlik

Elektrik Yalıtımı

Günlük yaşamda kullanılan priz, elektrik anahtarı ve kablo gibi gereçlerde plastik ile mika maddeleri kullanılır. Bu yalıtkan malzemeler elektriğin oluşturabileceği tehlikeli durumları önler.

Hava normal şartlarda yalıtkan bir maddedir. Ancak yağışlı havalarda nemin ve yüksek elektrik enerjisinin etkisiyle şimşek veya yıldırım olayları sırasında iletken hâle gelebilir.

Koruyucu Ekipmanlar

Elektrik direkleri ve trafoların bakımında çalışan teknisyenler iş güvenliği için özel koruyucu ekipmanlar kullanır. Bu çalışanlar yalıtkan eldiven, ayakkabı, izole halı ve sehpa gibi araçlarla elektrik çarpmasından korunur.

Konuyu anlama alıştırmaları

İletken ve Yalıtkan Maddeler

Karşılaştır: Mutfağımızda bulunan tuzlu su ile şekerli suyun elektrik enerjisini iletme durumları arasındaki farkı düşününüz.

İletkenlik Test Devresi

Dene: Evinizdeki tahta kaşık ve metal çatalı basit bir test devresinin uçlarına değdirdiğinizde ampulün ışık verip vermeyeceğini gözünüzde canlandırınız.

Günlük Yaşamda Yalıtım ve Güvenlik

Günlük Hayattan Bul: Çevrenizde elektrik çarpmasını önlemek amacıyla yalıtkan maddelerin kullanıldığı iki farklı kullanım alanı bulunuz.

Özet

  • İletken Madde: Elektrik enerjisinin bir noktadan başka bir noktaya geçişini sağlayan maddelerdir.
  • Yalıtkan Madde: Elektrik enerjisinin bir noktadan başka bir noktaya geçişini engelleyen maddelerdir.
  • Katı İletkenler: Bakır, alüminyum, gümüş ve altın gibi elektrik enerjisini ileten katı maddelerdir.
  • Sıvı İletkenler: Tuzlu su, sirke, limon suyu ve sabunlu su gibi elektrik enerjisini ileten sıvılardır.
  • Katı Yalıtkanlar: Plastik, tahta, cam, porselen, kauçuk ve silgi gibi elektriği iletmeyen katı maddelerdir.
  • Sıvı Yalıtkanlar: Şekerli su, alkollü su ve kolonya gibi elektrik enerjisini iletmeyen sıvılardır.
  • Test Ucu: İletkenlik testi yapılacak devrenin açık kalan iki temas noktasıdır.
  • Elektrik Yalıtımı: Elektriğin tehlikelerini önlemek amacıyla kablo ve prizlerde yalıtkan malzeme kullanılmasıdır.
  • Koruyucu Ekipmanlar: Elektrik teknisyenlerinin iş güvenliği için kullandığı yalıtkan eldiven ve ayakkabı gibi araçlardır.

Düşün ve yorumla

Doğada yalıtkan maddeler bulunmasaydı ve tüm maddeler elektriği iletseydi günlük hayatımız ve teknolojinin kullanımı bundan nasıl etkilenirdi?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.