Fen Bilimleri 6. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 04 Işığın Yansıması ve Renkler Konu 1/3

Işığın Yansıması

Işığın farklı yüzeylerdeki yansıma ilkelerini, düzgün ve dağınık yansıma türlerini ve yansıma kanunlarını açıklayan detaylı ders notları.

Kazanımlar

13. Hafta14 Aralık – 18 Aralık

FB.6.4.1 Işığın farklı yüzeylerdeki yansıma olaylarına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme

  1. a Işığın farklı yüzeylerdeki yansıma olaylarının niteliklerini tanımlar.
  2. b şığın farklı yüzeylerdeki yansıma olayları ile ilgili veri toplar ve kaydeder.
  3. c Işığın farklı yüzeylerdeki yansımasını düzgün ve dağınık yansıma olarak yorumlar ve değerlendirir.
6. Sınıf Fen Bilimleri Düzgün ve dağınık yansıma şeması

Konu araçları6 araç

Konu bölümleri

Yansıma Kavramı ve Görme Olayı

  • Işık kaynağından çıkan ışık ışınları her yöne doğrusal yolla yayılır.
  • Cisimlerin görülebilmesi için cisimlerden yansıyan ışınların göze ulaşması gerekir.
  • Işık ışınlarının yüzeye çarptıktan sonra geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir.
  • Ay, bir ışık kaynağı olmayıp Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için Dünya'dan görünür.
  • Nesnenin aydınlanması, yansıyan ışık sayesinde ayrıntıların ve renklerin net görünmesini sağlar.

Not Aynaya bakıldığında kişinin kendisini görebilmesi de yansıma olayı ile gerçekleşir.

Düzgün Yansıma ve Dağınık Yansıma

Yansıma türleri ve özellikleri;

  • Düzgün ve parlak yüzeylerde paralel gelen ışınların paralel yansımasına düzgün yansıma denir.
  • Düzgün yansıma sonucunda yüzeyde net görüntü oluşur.
  • Ayna, durgun su ve düzgün alüminyum folyo düzgün yansıma gerçekleştirir.
  • Pürüzlü yüzeylerde paralel gelen ışınların farklı doğrultularda yansımasına dağınık yansıma denir.
  • Dağınık yansıma gerçekleşen yüzeylerde net görüntü oluşmaz.
  • Buruşturulmuş alüminyum folyo, dalgalı su, çim ve halı dağınık yansıma yapar.

Not Yüzeyin pürüzlülük durumu yansıma türünü ve görüntünün netliğini doğrudan etkiler.

Yansıma Elemanları ve Yansıma Kanunları

Yansıma elemanları ve kanunları;

  • Yüzeye ulaşan ışına gelen ışın, geri dönen ışına yansıyan ışın denir.
  • Yüzeye dik çizilen hayalî çizgiye yüzey normali denir ve N ile gösterilir.
  • Gelen ışın ile yüzey normali arasındaki açıya gelme açısı denir.
  • Yansıyan ışın ile yüzey normali arasındaki açıya yansıma açısı denir.
  • Yansıma kanununa göre gelme açısı yansıma açısına her zaman eşittir.
  • Gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzey normali aynı düzlemdedir.
  • Yüzeye dik gelen ışın kendi üzerinden döner ve açıları 0 derecedir.
  • İbnülheysem, yansıma kanunlarını geometrik yöntemlerle kanıtlayan bilim insanıdır.

Not Yansıma kanunları hem düzgün yansımada hem de dağınık yansımada geçerlidir.

Dikkat Gelme ve yansıma açıları yüzeyle yapılan açı değil, yüzey normali ile yapılan açılardır.

Detaylı konu anlatımı

Yansıma Kavramı ve Görme Olayı

Işık kaynağından çıkan ışık ışınları her yöne doğrusal yolla yayılır. Çevredeki cisimlerin görülebilmesi için bu cisimlerden yansıyan ışık ışınlarının göze ulaşması gerekir.

Bir yüzeye çarpan ışık ışınlarının geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir. Ay bir ışık kaynağı olmamasına rağmen Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için Dünya'dan görülebilir. Aynaya bakıldığında insanın kendisini görebilmesinin nedeni de yansıma olayıdır.

Fotoğraf çekiminde de nesneden yansıyan ışık büyük önem taşır. Nesnenin iyi aydınlanmış olması, ayrıntıların ve renklerin net şekilde görünmesini sağlar.

Düzgün Yansıma ve Dağınık Yansıma

Yüzeylerin pürüzlülük durumu yansıma türünü ve oluşan görüntünün özelliğini belirler. Yüzey özelliklerine göre düzgün yansıma ve dağınık yansıma olmak üzere iki çeşit yansıma gerçekleşir.

Ayna, düzgün alüminyum folyo ve durgun su gibi düzgün ve parlak yüzeylere birbirine paralel gelen ışınlar yüzeye çarptıktan sonra yine birbirine paralel olarak yansır. Bu durum düzgün yansıma olarak adlandırılır ve düzgün yansımada net bir görüntü oluşur.

Buruşturulmuş alüminyum folyo, dalgalı su, çim ve halı gibi pürüzlü yüzeylere paralel gelen ışınlar yüzeye çarptıktan sonra farklı doğrultularda yansır. Bu durum dağınık yansıma olarak adlandırılır ve dağınık yansımada net görüntü oluşmaz.

Yansıma Elemanları ve Yansıma Kanunları

Yansıtıcı yüzeye ulaşan ışık ışınlarına gelen ışın, yüzeye çarptıktan sonra yön değiştirerek geldiği ortama geri dönen ışına yansıyan ışın denir. Gelen ışının yansıtıcı yüzeye çarptığı noktadan başlayarak yüzeye dik çizilen hayalî çizgiye yüzey normali denir ve N harfi ile gösterilir.

Gelen ışın ile yüzey normali arasındaki açıya gelme açısı, yansıyan ışın ile yüzey normali arasındaki açıya yansıma açısı denir. Yansıma kanunlarına göre gelme açısı yansıma açısına her zaman eşittir.

Gelen ışın, yüzey normali ve yansıyan ışın aynı düzlemdedir. Yansıtıcı yüzeye dik olarak gelen ışın kendi üzerinden geri yansır; bu durumda gelme açısı 0 derece, yansıma açısı da 0 derecedir. Yansıma kanunları hem düzgün hem dağınık yansıma için geçerlidir.

İbnülheysem, ışığın aynalarda nasıl yansıdığını göstermiş ve yansıma kanunlarını geometrik yöntemlerle kanıtlamıştır.

Konuyu anlama alıştırmaları

Yansıma Kavramı ve Görme Olayı

Günlük Hayattan Bul: Karanlık bir odada nesnelerin neden görünmediğini ışığın yansıması ilkesiyle açıkla ve çevrenden ışık kaynağı olmadığı hâlde ışığı yansıtan başka bir nesne örneği bul.

Düzgün Yansıma ve Dağınık Yansıma

Karşılaştır: Düzgün alüminyum folyo ile buruşturulmuş alüminyum folyo üzerine paralel gelen ışık ışınlarının yansıma şekillerini ve yüzeylerde oluşan görüntü netliğini karşılaştır.

Yansıma Elemanları ve Yansıma Kanunları

Dene: Bir düz aynaya yüzey normaliyle 50 derecelik açı yapacak şekilde ışık ışını gönderildiğinde yansıma açısının kaç derece olacağını yansıma kanununa dayanarak hesapla.

Özet

  • Işık Yayılması: Işık kaynağından çıkan ışık ışınları her yöne doğrusal yollarla yayılır.
  • Görme Olayı: Cisimlerin görülebilmesi için cisimlerden yansıyan ışık ışınlarının göze ulaşması gerekmektedir.
  • Yansıma: Bir yüzeye çarpan ışık ışınlarının geldiği ortama geri dönmesi olayıdır.
  • Düzgün Yansıma: Düzgün yüzeylere paralel gelen ışınların yüzeyden birbirine paralel olarak yansımasıdır.
  • Dağınık Yansıma: Pürüzlü yüzeylere gelen paralel ışınların farklı doğrultularda yansıması olayıdır.
  • Gelen Işık Işını: Yansıtıcı bir yüzeye doğru ilerleyen ve yüzeye ulaşan ışık ışınıdır.
  • Yansıyan Işık Işını: Yansıtıcı yüzeye çarptıktan sonra yön değiştirerek geldiği ortama dönen ışındır.
  • Yüzey Normali: Yansıtıcı yüzeye ışının çarptığı noktadan çizilen dik hayalî çizgidir.
  • Gelme Açısı: Gelen ışın ile yüzey normali arasında kalan açı değeridir.
  • Yansıma Açısı: Yansıyan ışın ile yüzey normali arasında kalan açı değeridir.
  • Yansıma Kanunu: Gelme açısı ile yansıma açısı her zaman birbirine eşittir.

Düşün ve yorumla

Sence çevremizdeki tüm maddeler pürüzsüz olsaydı ve sadece düzgün yansıma yapsaydı günlük yaşamımız ve çevreyi algılama biçimimiz nasıl etkilenirdi?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.