Aynalar

Üzerine düşen ışığın büyük bir kısmını yansıtarak cisimlerin görüntüsünü oluşturan araçlara ayna denir. Yansıtıcı yüzeyi düz olan aynalar ise düz ayna veya düzlem ayna olarak adlandırılır.

Düz aynada oluşan görüntü her zaman düzdür ve cismin boyu ile görüntünün boyu birbirine eşittir. Cismin aynaya olan uzaklığı ile görüntünün aynaya olan uzaklığı da tamamen eşittir. Cisim aynaya doğru yaklaştıkça görüntüsü de aynı miktarda aynaya yaklaşır.

Düz aynadaki görüntü simetriktir. Bu durum sağ ve sol yönlerin yer değiştirmesi anlamına gelir. Örneğin ambulans ve itfaiye araçlarının önündeki yazılar, dikiz aynasından bakan sürücülerin düzgün okuyabilmesi için simetrik yani ters olarak yazılır.

Yansıtıcı yüzeyi bir kürenin dış yüzeyi gibi olan aynalara tümsek ayna denir. Tümsek aynalar, yansıtıcı yüzeylerinin şekline göre ayrılan küresel ayna türlerinden biridir.

Tümsek aynalar üzerine gelen ışık ışınlarını dağıtarak yansıtır. Bu yansıma özelliği sayesinde aynada daha geniş alanların görüntüsü elde edilir.

Tümsek aynada oluşan görüntü her zaman düz ve cisimden küçüktür. Geniş görüş alanı sağlama özelliğinden dolayı araba yan aynalarında, araç altı arama yapılan güvenlik kontrol aynalarında, mağaza güvenlik aynalarında ve keskin virajlar ile kavşaklarda tümsek ayna tercih edilir.

Yansıtıcı yüzeyi bir kürenin iç yüzeyi gibi çukur olan aynalara çukur ayna denir. Çukur aynalar da küresel aynalar grubunda yer alır.

Çukur ayna üzerine gelen ışık ışınlarını bir noktada toplayacak şekilde yansıtır. Güneş ışınlarını tek bir noktada toplama özelliğinden yararlanılarak Güneş fırınlarında çukur ayna kullanılır.

Çukur aynada görüntünün özellikleri cismin aynaya olan konumuna göre değişir. Görüntü cisimden büyük ve düz olabileceği gibi; cisimden büyük ve ters, cisimden küçük ve ters veya cisimle aynı boyda ve ters oluşabilir.

Daha büyük ve ayrıntılı görüntü elde etmek amacıyla dişçi aynalarında, makyaj aynalarında ve teleskoplarda çukur aynalardan faydalanılır.