Maddenin Hâl Değişim Noktaları

Aynı cins taneciklerden oluşan maddelere saf madde denir. Su, oksijen, altın, demir, cıva, stearik asit ve etil alkol saf maddelere örnektir.

Farklı cins taneciklerden oluşan maddeler ise saf olmayan madde olarak adlandırılır. Şekerli su, tuzlu su, salata, toprak ve limonata saf olmayan maddelere örnek verilebilir.

Saf maddeler ısı aldığında veya ısı verdiğinde hâl değiştirebilir. Hâl değişimi süresince saf maddelerin sıcaklığı yükselmez veya düşmez, sabit kalır.

Saf bir katı maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmeye başladığı sıcaklık değerine erime noktası denir. Saf bir sıvının ısı vererek katı hâle geçmeye başladığı sıcaklığa ise donma noktası denir.

Aynı saf maddenin erime noktası ile donma noktası birbirine eşittir. Örneğin buz 0 °C sıcaklıkta erirken, su 0 °C sıcaklıkta donar. Stearik asit maddesinin erime ve donma noktası ise 70 °C'tur.

Erime ve donma noktaları saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Cıva -39 °C, naftalin 79 °C, kalay 232 °C, alüminyum 660 °C, bakır 1085 °C ve demir 1538 °C sıcaklıkta erir.

Erime noktası 238 °C olan saf bir madde 40 °C sıcaklıkta katı hâlde bulunur. Sıcaklığı 80 °C olan su ve stearik asit soğutulduğunda, donma noktası 70 °C olan stearik asit, donma noktası 0 °C olan sudan daha önce donar.

Sıvı bir maddenin ısı alarak hızlıca gaz hâline geçmesine kaynama denir. Kaynamanın başladığı sıcaklık değerine kaynama noktası adı verilir.

Kaynama süresince madde ısı almaya devam etse dahi sıcaklığı sabit kalır. Bu durum saf maddelerin tamamında gerçekleşir.

Kaynama noktası saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Her saf maddenin kendine özgü bir kaynama sıcaklığı bulunur.

Farklı saf maddelerin kaynama noktaları birbirinden farklıdır. Azot -196 °C, aseton 56 °C, etil alkol 78 °C, su 100 °C, cıva 357 °C ve altın 2836 °C sıcaklıkta kaynar.