Sosyal Bilgiler 6. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 02 Evimiz Dünya Konu 3/3

Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş birlikleri

Türkiye'nin Türk dünyası ile olan dil, tarih ve kültürel bağlarını, kurulan uluslararası teşkilatları, iş birliği projelerini ve kültür elçilerini inceleyen ders notu.

Kazanımlar

11. Hafta30 Kasım – 4 Aralık

SB.6.2.3 Ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini yorumlayabilme

  1. a Ülkemizin Türk dünyası ile kültürel iş birliklerini inceler.
  2. b Ülkemizin Türk dünyası ile kültürel iş birliklerini bağlamdan kopmadan dönüştürür.
  3. c Ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.
6. Sınıf Sosyal Bilgiler Harita çevresinde geleneksel kıyafetli çocuklar

Konu araçları7 araç

Konu bölümleri

Türk Dünyası ve Coğrafi Kapsamı

Türk dünyası, Adriyatik'ten Büyük Çin Seddi'ne kadar uzanan ve ortak kültürel bağlarla kenetlenen geniş bir coğrafyayı kapsar.

Coğrafi ve Siyasi Yapı;

  • Türk dünyası, Adriyatik'ten Büyük Çin Seddi'ne uzanan 11,2 milyon kilometrekarelik alanda 250 milyonluk nüfusa sahiptir.
  • Siyasi yapılarına göre Türk toplulukları bağımsız devletler, özerk topluluklar ve başka devletlerdeki Türk nüfus bölgeleri olarak ayrılır.
  • Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve KKTC bağımsız Türk devletleri arasında yer alır.
  • Gagavuz Yeri, Tataristan, Başkurdistan ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi gibi yapılar özerk Türk toplulukları örneğidir.

Tarihî Dönüm Noktaları;

  • Mustafa Kemal Atatürk, 1933'te Sovyetler Birliği'nin parçalanabileceğini öngörerek kardeş halklarla manevi köprülerin korunmasını vurgulamıştır.
  • Türkiye, 1991'de Sovyetler Birliği dağıldığında bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetlerini tanıyan ilk devlet olmuştur.

Türk Dünyasında İş Birliği Yürüten Kurum ve Kuruluşlar

Türk dünyası ülkeleri, aralarındaki kültürel, siyasi ve ekonomik bağları güçlendirmek için uluslararası kurumlar aracılığıyla iş birliği yürütür.

Uluslararası Kurumlar ve Projeler;

  • Türk Devletleri Teşkilatı, 2009'da kurulmuş olup üye ülkeler arasında çok yönlü iş birliği sağlamaktadır.
  • TDT kararıyla Kırgızistan'ın Celal-Abad şehri 2025 yılı Türk Dünyası Turizm Başkenti seçilmiştir.
  • Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi önerisi üzerinde uzlaşmıştır.
  • Yunus Emre Enstitüsü, yurt dışında Türkçe öğretimi yapmakta ve Türk kültürünü tanıtan faaliyetler yürütmektedir.
  • Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, Türkiye Bursları programı ile uluslararası öğrencilere eğitim desteği sunar.
  • Türk İş birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı, Balkanlar'dan Türkistan'a kadar geniş bir coğrafyada kalkınma projeleri uygular.
  • Demir İpek Yolu hattı, 2017'de hizmete açılarak Türk dünyası arasındaki ticari ve lojistik bağı güçlendirmiştir.

Türk Dünyası Kültür Elçileri ve Ortak Miras Çalışmaları

Türk kültürünün dünyada tanınması ve yaşatılması, önemli şahsiyetlerin katkıları ve kurumların ortak projeleriyle sürdürülmektedir.

Kültür Elçileri;

  • Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu, 26 yaşında en genç profesör seçilmiş ve Türk dilinin korunması için çalışmıştır.
  • Barış Manço, eserlerinde atasözü ve deyimleri kullanarak Türk kültürünü dünyaya tanıtan bir kültür elçisi olmuştur.
  • Naim Süleymanoğlu, halterde kazandığı dünya başarılarıyla Bulgaristan'daki Türklerin sesi olmuştur.

Ortak Miras Çalışmaları;

  • Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Türk düşünce hayatına yön veren 18 şahsiyetin yaşam öyküsünü yabancı dillere çevirmektedir.
  • TÜRKSOY, düzenlediği ressamlar buluşması gibi etkinliklerle Türk dünyasındaki kültürel etkileşimi geliştirmektedir.
Detaylı konu anlatımı

Türk Dünyası ve Coğrafi Kapsamı

Türk dünyası, Orta Asya'dan Balkanlar'a kadar uzanan geniş bir coğrafi alanda ortak dil, tarih ve kültürel bağlarla birbirine bağlı halkların oluşturduğu bütündür. Yaklaşık 11,2 milyon kilometrekarelik bir alanı kapsamakta ve 250 milyonluk bir nüfus potansiyeline sahip bulunmaktadır. Coğrafi sınırları Adriyatik Denizi'nden başlayarak Büyük Çin Seddi'ne kadar uzanır.

Türk dünyasını oluşturan topluluklar siyasi yapılarına göre üç farklı grupta incelenmektedir. Birinci grupta Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gibi bağımsız Türk devletleri yer alır.

İkinci grupta Gagavuz Yeri, Tataristan, Başkurdistan, Altay ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi gibi özerk Türk toplulukları bulunmaktadır. Üçüncü grupta ise Bulgaristan, Yunanistan, Kosova, Irak ve İran gibi farklı devletlerin yönetimi altında yaşayan Türk nüfus bölgeleri yer almaktadır.

Mustafa Kemal Atatürk, 1933 yılında yaptığı konuşmada Sovyetler Birliği'nin dağılabileceğini öngörerek kardeş Türk halklarıyla dil, inanç ve tarih gibi manevi köprülerin sağlam tutulması gerektiğini belirtmiştir. 1991 yılında Sovyetler Birliği dağıldığında bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetlerini ilk tanıyan devlet Türkiye olmuştur.

Türk Dünyasında İş Birliği Yürüten Kurum ve Kuruluşlar

Türk dünyası ile ortak adımlar atmak ve ilişkileri geliştirmek amacıyla çeşitli uluslararası kurumlar kurulmuştur. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 2009 yılında "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi" adıyla kurulmuş, 2021 yılında günümüzdeki adını almıştır. Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan bu teşkilatın asıl üyeleridir.

TDT bünyesinde yürütülen çalışmalarda Kırgızistan'ın Celal-Abad şehri 2025 yılı Türk Dünyası Turizm Başkenti seçilmiştir. Ayrıca teşkilat öncülüğünde kurulan komisyon, 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi önerisi üzerinde uzlaşı sağlamıştır.

Yunus Emre Enstitüsü, yurt dışında kurduğu merkezlerle Türkçe öğretmekte ve kültür-sanat faaliyetleri yürütmektedir. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) ise 2010 yılında kurulmuş olup Türkiye Bursları programı ile binlerce uluslararası öğrenciye eğitim imkânı sunmaktadır.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Balkanlar'dan Türkistan'a kadar geniş bir coğrafyada kalkınma ve iş birliği projeleri gerçekleştirmektedir. Ayrıca Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Hattı ile kurulan Demir İpek Yolu sayesinde Türk dünyası arasında ticari ve lojistik bağlar güçlendirilmiştir.

Türk Dünyası Kültür Elçileri ve Ortak Miras Çalışmaları

Türk dünyasının birliğini ve ortak kültürünü uluslararası alanda temsil eden önemli şahsiyetler bulunmaktadır. Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu, 26 yaşında dünyanın en genç profesörü unvanını almış ve Türkçenin korunması için yoğun mücadele vermiştir.

Sanatçı Barış Manço, eserlerinde atasözleri ile deyimleri kullanarak kültür elçiliği yapmıştır. Cep Herkülü lakaplı millî sporcu Naim Süleymanoğlu ise halter alanında elde ettiği dünya başarılarıyla Bulgaristan'daki Türklerin sesi olmuştur.

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Türk devlet ve düşünce hayatına yön veren 18 önemli şahsiyetin yaşam öyküsünü yabancı dillere çevirmektedir. Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı olan TÜRKSOY ise düzenlediği ressamlar buluşması gibi etkinliklerle kültürel etkileşimi artırmaktadır.

Konuyu anlama alıştırmaları

Türk Dünyası ve Coğrafi Kapsamı

Karşılaştır: Bağımsız Türk devletleri ile özerk Türk toplulukları arasındaki farkı kendi cümlelerinizle ifade ediniz.

Türk Dünyasında İş Birliği Yürüten Kurum ve Kuruluşlar

Sen Olsan?: Uluslararası alanda Türk kültürünü tanıtan bir kurumun yöneticisi olsaydınız, Türkçe öğretimi dışında hangi faaliyete öncelik verirdiniz?

Türk Dünyası Kültür Elçileri ve Ortak Miras Çalışmaları

Hayal Et: Barış Manço veya Naim Süleymanoğlu'nun kültür elçisi olarak yurt dışında Türk toplumunu temsil ettiği bir anı zihninizde canlandırınız.

Özet

  • Türk Dünyası: Orta Asya'dan Balkanlar'a kadar uzanan ve ortak kültüre sahip halkların oluşturduğu bütündür.
  • Bağımsız Türk Devletleri: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nden oluşan devletlerdir.
  • Türk Devletleri Teşkilatı: Türk dilli ülkeler arasında kültürel ve ekonomik iş birliğini sağlamak amacıyla kurulan uluslararası kuruluştur.
  • Yunus Emre Enstitüsü: Yurt dışında Türkçe öğretmek ve Türk kültürünü tanıtmak amacıyla faaliyet gösteren kamu vakfıdır.
  • Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı: Yurt dışındaki soydaşlarla ilişkileri düzenleyen ve Türkiye Bursları programını yürüten kurumdur.
  • Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı: Türk coğrafyasında ve dünyada sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınma projeleri yürüten devlet kurumudur.
  • Ortak Türk Alfabesi: Türk Devletleri Teşkilatı öncülüğünde uzlaşılan 34 harfli ortak alfabe önerisidir.
  • Demir İpek Yolu: Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattı ile Türk dünyasını birbirine bağlayan stratejik ulaşım ağıdır.

Düşün ve yorumla

Sence Türk dünyasında ortak bir alfabenin kullanılması ülkeler arasındaki kültürel ve ekonomik ilişkileri nasıl etkiler?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.