İslamiyet’in Kabulüyle Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatlarında Meydana Gelen Değişimler XI- XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları

751 yılındaki Talas Savaşı ile Türkler, Çinlilere karşı Müslüman Arapları desteklemiş ve kitleler hâlinde İslamiyet’i kabul etmeye başlamıştır. Gök Tengri inancındaki tek Tanrı fikri, ahiret inancı ve ahlak ilkeleri Türklerin İslam dinini benimsemesini kolaylaştırmıştır.

İslamiyet'in kabulüyle konargöçer gelenek kısmen sürerken Semerkant, Buhara ve Balasagun gibi şehirlerde yerleşik hayat ve ticaret gelişmiştir. Hükümdarlar ve halk, Türkçe isimlerin yanında Satuk Buğra Han örneğinde olduğu gibi Arapça isim ve unvanlar kullanmaya başlamıştır.

Eski kurgan defin geleneği yerini türbe mimarisine bırakmış, Kazakistan'daki Ayşe Bibi Türbesi bu alanın ilk örneklerinden biri olmuştur. Dini eğitim için medrese binaları, ticaret yollarında güvenliği sağlamak için ribat adı verilen kervansaraylar inşa edilmiş ve giderler vakıf sistemiyle karşılanmıştır.

Sanat alanında insan figürleri yerine geometrik ile bitkisel motifler öne çıkmış, hat ve tezhip sanatları gelişmiştir. Edebiyatta Yusuf Has Hacib’in yazdığı siyasetname niteliğindeki Kutadgu Bilig ve Kaşgarlı Mahmud’un kaleme aldığı Divanü Lügati't-Türk ilk Türk-İslam eserleridir. İlk Müslüman Türk devletleri olarak Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular öne çıkmıştır.

Türklerin Anadolu’yu yurt edinme süreci Selçuklular ile Doğu Roma arasındaki ilk büyük savaş olan 1048 Pasinler Savaşı ile başlamıştır. Sultan Alparslan 1064 yılında Anadolu'nun kilit noktası sayılan Ani Kalesi'ni fethederek bölgede ilk camiyi inşa ettirmiştir.

26 Ağustos 1071 tarihinde gerçekleşen Malazgirt Savaşı sonucında Sultan Alparslan, Doğu Roma ordusunu mağlup ederek Anadolu'nun kapılarını Türklere açmıştır. Sahte geri çekilmeye dayanan Turan taktiği ve Peçeneklerin Selçuklu tarafına geçmesiyle kazanılan bu zafer, vatan kuran zafer olarak tarihe geçmiştir.

1176 yılında gerçekleşen Miryokefalon Savaşı ile II. Kılıç Arslan, Doğu Roma ordusunu yenilgiye uğratmıştır. Vatan koruyan zafer olarak bilinen bu başarı sonucında Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşmiş ve Doğu Roma savunmaya çekilmiştir.

Malazgirt Zaferi'nin ardından Anadolu'da Birinci Beylikler Dönemi başlamıştır. Erzurum'da kurulan Saltuklular, İzmir'de ilk Türk donanmasını kuran Çaka Beyliği ve Mardin çevresinde Malabadi Köprüsü'nü inşa eden Artuklular bu beyliklerdendir.

Sivas ve Tokat civarında kurulan Danişmentliler, Anadolu’daki ilk medrese olan Yağıbasan Medresesi'ni inşa etmiştir. Erzincan merkezli Mengücekliler ise UNESCO Dünya Mirası listesindeki Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'nı bölgeye kazandırmıştır.

Müslümanların elindeki Kudüs'ü almak ve Bizans'a yardım etmek amacıyla Avrupalılar Haçlı Seferleri başlatmıştır. I. Haçlı Seferi'nde başkent İznik kaybedilince Türkiye Selçuklu Devleti başkentini Konya'ya taşımıştır. Bu seferler sonucında pusula, kâğıt ve matbaa gibi buluşlar Avrupa'ya taşınmıştır.

Türkiye Selçuklu Devleti, Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından İznik merkezli kurulmuştur. En parlak dönem I. Alâeddin Keykubad zamanında yaşanmış, Sinop ve Alanya gibi liman şehirleri fethedilerek ticaret geliştirilmiştir.

Anadolu’nun İslamlaşması ve gelişmesi için şehir merkezlerinde Ulu Cami örnekleri yapılmış ve etrafında Türk mahalleleri kurulmuştur. Sivas I. İzzeddîn Keykâvus Hastanesi ile Kayseri Gevher Nesibe Darüşşifası gibi sağlık ve tıp eğitimi kurumları açılmıştır.

Ticaret yolları üzerinde otuzar kilometrelik mesafelerle Aksaray Sultanhanı gibi kervansaraylar inşa edilmiştir. Bu yapılarda tüccarlara üç gün ücretsiz konaklama imkânı verilmiş ve zararları karşılayan ilk sigortacılık sistemi uygulanmıştır.