Türkçe 6. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 01 Dilimizin Zenginliği Konu 5/6

Virgülün Kullanımı

Dilimizin zenginliklerini keşfederken duygu ve düşüncelerimizi doğru aktarmak için virgülün en önemli görevlerini öğreniyoruz.

Kazanımlar

2. Hafta21 Eylül – 25 Eylül

T.Y.6.21 Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

  1. a Yazım kurallarını uygular.
  2. b Noktalama işaretlerini uygun biçimde kullanır.

Konu araçları6 araç

Anahtar kavramlar

Özne Olan Zamirler
Özne olan bu, şu, o kelimelerinden sonra anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.
Sıralı Cümleler
Birden fazla yüklemi olan cümleleri birbirinden ayırmak için araya konur.
Alıntı Cümleleri
Tırnak içine alınmayan aktarma sözlerinin bittiği yerde kullanılır.
Kabul ve Ret
Evet, hayır, peki gibi onay veya ret bildiren kelimelerden sonra tercih edilir.
Konuşma Öncesi
Edebî eserlerde konuşma çizgisinden önceki ifadenin sonuna yerleştirilir.

Konu bölümleri

Özne Olarak Kullanılan "Bu, Şu, O" Kelimelerinden Sonra Virgül

📖 Konu Anlatımı

Cümlede özne yani işi yapan kişi veya varlık olarak kullanılan "bu, şu, o" kelimelerinden sonra virgül konur. Bu kullanım, anlam karışıklığını önlemek için çok önemlidir. Eğer virgül konmazsa bu kelimeler yanındaki ismin sıfatı gibi anlaşılabilir.

Doğru: O, Türkçenin zengin söz varlığını araştıran bir seyyahı andırıyordu.

Yanlış: O Türkçenin zengin söz varlığını araştıran bir seyyahı andırıyordu.

Doğru: Bu, dilimizin en eski sözlüğünden alınmış kıymetli bir atasözüdür.

Dikkat: Eğer "bu, şu, o" kelimeleri bir ismi işaret etmek için sıfat görevinde kullanılıyorsa bu kelimelerden sonra kesinlikle virgül konmaz.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: "O, eski Türkçe sözlüğü kütüphaneden dikkatlice aldı." cümlesi ile "O eski Türkçe sözlüğü kütüphaneden dikkatlice aldı." cümlesi arasındaki anlam farkını açıklayınız.

Sıralı Cümleleri ve Eş Görevli Kelimeleri Ayırmak

📖 Konu Anlatımı

Birden fazla yüklemi olan, yani birden fazla yargı bildiren cümlelere sıralı cümle denir. Birbiri ardına gelen bu sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için aralarına virgül konur.

Doğru: Kaşgarlı Mahmut obaları tek tek gezdi, Türkçenin kelimelerini özenle derledi.

Doğru: Kitaplığına yeni bir sözlük ekledi, her gün birkaç yeni kelime öğrendi.

Doğru: Atasözlerini defterine yazdı, anlamlarını arkadaşlarıyla paylaştı.

Virgül, cümlede aynı görevde bulunan ve art arda sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak için de kullanılır. Son iki kelime "ve" bağlacıyla bağlanmışsa aralarına virgül konmaz.

Doğru: Türkü, mâni, ninni ve tekerleme halk edebiyatımızın ürünleridir.

Doğru: Sözlükte kelimenin anlamını, kökenini, örnek cümlelerini bulabiliriz.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Dene: "Yazıtları incelemek için Moğolistan'a gitti orada günlerce araştırma yaptı." cümlesindeki noktalama eksikliğini gideriniz.

Tırnak İçinde Olmayan Alıntı Cümleleri

📖 Konu Anlatımı

Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözlere alıntı cümle denir. Bu alıntı cümleleri tırnak işareti içine alınmadığında, sözün bittiği yere virgül konur ve ardından "dedi, diyor, sordu" gibi ifadeler getirilir. Konuşma çizgisinden sonra gelen alıntıların bitimine de aynı şekilde virgül konur.

Doğru: Dilimiz kimliğimizdir, dedi.

Doğru: — Türkçemiz çok geniş bir coğrafyada konuşulan köklü bir dildir, dedi.

Doğru: Atasözleri kültürümüzün aynasıdır, demiş.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Dene: "Her gün yeni bir kelime öğrenmeliyiz dedi." cümlesini tırnak işareti kullanmadan, virgül yardımıyla doğru şekilde yazınız.

Kabul ve Ret Kelimelerinden Sonra Virgül

📖 Konu Anlatımı

Konuşurken veya yazarken kullandığımız "evet, hayır, peki, tamam, hayhay, baş üstüne" gibi kabul, ret, onay veya teşvik bildiren kelimelerden sonra virgül konur. Bu kelimeler kendilerinden sonra gelen cümleye anlamca bağlıdır.

Doğru: Evet, dilimizin zenginliklerini korumak hepimizin görevidir.

Doğru: Hayır, yabancı kelimeleri Türkçe karşılıkları varken kullanmamalıyız.

Doğru: Peki, yarın kütüphanede buluşup yeni deyimler araştıralım.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Dene: "Tamam bu hafta sonu Karagöz ve Hacivat gölge oyununu izlemeye gideceğiz." cümlesinde onay bildiren kelimeden sonra uygun noktalama işaretini getiriniz.

Konuşma Bölümünden Önceki Virgül

📖 Konu Anlatımı

Roman, hikâye gibi edebî eserlerde, kahramanların konuşmalarından önceki açıklayıcı ifadenin sonuna virgül konur. Bu kullanım, okuyucuya bir konuşmanın başlayacağını haber verir.

Doğru: Bilge Tonyukuk halkına seslendi,

— Türk milleti, birliğinizi ve dilinizi asla unutmayın!

Doğru: Öğretmen, tahtadaki deyimi işaret ederek,

— Bu sözün anlamını kim açıklamak ister, diye sordu.

Doğru: Yaşlı adam, torununun elini tuttu,

— Dilimiz atalarımızın bize bıraktığı en kutsal mirastır, dedi.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Düşün: Bir hikâye kitabında konuşma çizgisinden hemen önce neden virgül kullanıldığını ve bu işaretin okumayı nasıl kolaylaştırdığını düşününüz.

Özet

  • Zamirlerin Ayrılması: Özne olarak kullanılan "bu, şu, o" kelimelerinden sonra anlam karışıklığını önlemek amacıyla virgül konur.
  • Sıralı Cümleler: Birden fazla yüklemi olan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için aralarına virgül yerleştirilir.
  • Eş Görevli Kelimeler: Cümlede aynı görevde bulunan ve art arda sıralanan kelimeler virgülle ayrılır.
  • Alıntı Cümleleri: Tırnak içine alınmamış aktarma cümlelerinin ve konuşma çizgisinden sonraki alıntıların sonuna virgül getirilir.
  • Onay ve Ret Sözleri: Cümle başındaki "evet, hayır, peki" gibi kabul, ret ve teşvik bildiren kelimelerden sonra virgül kullanılır.
  • Konuşma Öncesi: Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki açıklayıcı ifadenin sonuna virgül konur.

Düşün ve yorumla

Sizce yazılı iletişimde virgülün kullanılmaması, insanlar arasındaki anlaşmayı ve dilimizin zenginliğini nasıl etkiler?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.