Hac ve Umre İbadeti

Kâbe'nin İnşası

Kâbe, yeryüzünde inşa edilen ilk mabettir. Hz. Âdem tarafından yapılmış, Nuh Tufanı sonrasında yeri kaybolmuştur. Yüce Allah, Kâbe'nin yerini Hz. İbrahim'e bildirerek onu oğlu Hz. İsmail ile birlikte yeniden inşa etmesini emretmiştir.

Hz. İsmail taşları taşımış, Hz. İbrahim ise duvarları yükseltmiştir. İnşaat bittikten sonra Allah'a teslimiyet duaları eden Hz. İbrahim, Allah'ın emriyle tüm insanları hac ibadetine davet etmiştir.

Hac İbadeti ve Tanımı

Hac, sözlükte bir yere gitmek, yönelmek ve ziyaret etmek anlamlarına gelir. Dinî bir terim olarak hac; imkânı olan Müslümanların belirli bir zamanda ihrama girerek Arafat'ta vakfe yapıp Kâbe'yi tavaf etmeleriyle yerine getirilen, hem mal hem de bedenle yapılan farz bir ibadettir.

Hac ibadeti, ömründe bir defa şartları taşıyan her Müslümana farzdır. Zilhicce ayının 8 ile 13. günleri arasında, yani Arife Günü ve Kurban Bayramı günlerinde eda edilir.

Haccın Şartları

Hac ibadetinin kişiye farz olması için belirli şartlar bulunmaktadır. Müslüman olmak, akıllı olmak, ergenlik çağına girmek, hür olmak, sağlıklı olmak, ekonomik güce ve yol güvenliğine sahip olmak bu şartlar arasındadır.

İhram, Mikat ve Telbiye

Hac veya umre ibadetini yapacak kişinin belirlenmiş sınırları geçmeden önce girmesi gereken hâle ihram denir. İhrama girerken erkekler dikişsiz iki parçadan oluşan beyaz örtü giyerken, kadınlar günlük elbiseleriyle ihrama girer. İhramlıyken canlılara zarar vermek, tırnak kesmek, tıraş olmak ve koku sürünmek yasaktır.

Mekke çevresinde ihrama girilmesi zorunlu olan ve Hz. Peygamber tarafından belirlenen sınırlara Mikat denir. İhrama girildiğinde telbiye duası okunarak ibadete niyet edilir.

Tavaf ve Say

Kâbe'nin etrafında saat yönünün tersine yapılan her bir dönüşe şavt denir. Yedi şavtın tamamlanmasıyla tavaf ibadeti gerçekleşir. Tavaf, Kâbe'nin güneydoğu köşesinde bulunan 30 cm çapındaki siyah renkli Hacerülesved taşından başlayıp yine orada biter.

Safa ile Merve tepeleri arasında dördü gidiş, üçü dönüş olmak üzere toplam yedi defa gidip gelmeye say denir. Hz. Hacer'in oğlu Hz. İsmail için su ararken bu iki tepe arasında koşması hatırasına dayanır.

Haccın Farzları ve Vacipleri

Hac ibadetinin üç temel farzı bulunmaktadır. Bunlar ihrama girmek, Arafat'ta vakfe yapmak ve ziyaret tavafı yapmaktır.

Arife günü öğle vaktinden Kurban Bayramı'nın ilk günü sabah namazına kadar Arafat bölgesinde bir müddet beklemeye vakfe denir. Arafat'ta öğle ile ikindi namazı birleştirilerek kılınır.

Haccın Mekânları ve Sırası

Güneş battıktan sonra Müzdelife alanına geçilerek akşam ile yatsı namazı birleştirilir ve burada Müzdelife vakfesi yapılıp şeytan taşlama için taş toplanır. Bayramın birinci günü Mina bölgesine gidilerek şeytan taşlanır, kurban kesilir ve saç tıraşı olunarak ihramdan çıkılır.

Haccın vacipleri arasında Müzdelife vakfesi, şeytan taşlama, kurban kesme, say yapma, saç kesme ve Mekke'den ayrılmadan önce yapılan vedâ tavafı yer alır. Mekke'ye ilk varıldığında yapılan tavafa ise kudüm tavafı adı verilir.

Umre İbadeti ve Yapılışı

Belirli bir zamana bağlı olmaksızın, ihrama girerek Kâbe'yi tavaf etmek, say yapmak ve tıraş olup ihramdan çıkmak suretiyle yapılan ibadete umre denir. Umre ibadetini imkânı olan Müslümanların yapması sünnet hükmündedir.

Umre ibadeti hac günleri dışında yılın her zamanı gerçekleştirilebilir. Mikat sınırında ihrama girilip niyet edildikten sonra Kâbe'de umre tavafı yapılır, ardından Safa ve Merve arasında umre sayi eda edilir ve saç tıraşı olunarak ihramdan çıkılır.

Hac ile Umre Karşılaştırması

Hac ile umre arasında önemli farklar bulunmaktadır. Hac farz bir ibadetken, umre sünnettir. Hac sadece Zilhicce ayında belirli günlerde yapılırken, umre yılın her vakti eda edilebilir.

Umrede Arafat vakfesi, Müzdelife vakfesi, şeytan taşlama ve kurban kesme uygulamaları yer almaz. İhram, tavaf, say ve Kâbe mekanları ise her iki ibadetin ortak unsurlarıdır.