Sürdürülebilir Yaşam

Canlıların yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek ve ihtiyaçlarını karşılayabilmek için kullandığı doğal çevrede bulunan varlıkların tümüne kaynak denir. Dünya üzerindeki suların yüzde 97,5'ini tuzlu su oluştururken yalnızca yüzde 2,5'i tatlı su kaynaklarından meydana gelir.

Tatlı su kaynaklarının yüzde 69'u buzullar ve buz dağlarında, yüzde 30'u yer altı sularında ve yüzde 1'i yüzey sularında yer alır. Kullanılabilir yüzey sularının yüzde 87'si göller, yüzde 11'i bataklıklar ve yüzde 2'si nehirlerden oluşmaktadır.

Dünya'da bulunan tüm su miktarı 333 bardak olarak kabul edilirse canlıların kolayca erişip kullanabileceği tatlı su miktarı yalnızca 1 bardak kadardır. Bu durum mevcut tatlı su kaynaklarının oldukça kısıtlı olduğunu göstermektedir.

Tarih boyunca su krizlerini çözmek amacıyla çeşitli su yapıları inşa edilmiştir. Mimar Sinan 16. yüzyılda İstanbul'da yaşanan su krizini 55 kilometre mesafeden su getiren Kırk Çeşme Su Tesisi projesiyle çözmüştür. Ayrıca şehirlerde yağmur sularını biriktirmek için Yerebatan ve Binbirdirek gibi sarnıçlar kullanılmış, günümüzde ise kullanma suları su arıtma tesisleri ile temizlenmeye başlanmıştır.

Evsel, endüstriyel veya tarımsal kullanımlar sonucunda kirlenmiş ve özellikleri değişmiş sular atık su olarak adlandırılır. Atık suların en büyük bölümünü evlerdeki günlük faaliyetlerden kaynaklanan evsel atık su oluşturur.

Kullanılmış kızartmalık atık yağların lavaboya dökülmesi kanalizasyon borularını tıkar ve su arıtma tesislerinin çalışmasını zorlaştırır. Bu nedenle atık yağların lavaboya dökülmeyip ayrı kaplarda biriktirilerek atık toplama merkezlerine verilmesi gerekir.

Fabrikalarda üretim sırasında oluşan ve kimyasal maddeler içeren sular endüstriyel atık su sınıfına girer. Tarımda kullanılan kimyasal ilaçlar ve suni gübrelerin sulara karışması ise tarımsal atık su kirliliğine neden olur.

Atık suların geri kazanım tesislerinde işlenmesi çevreye büyük fayda sağlar. Atık sulardan elde edilen gübre bileşenleri küresel gübre ihtiyacının önemli bir kısmını karşılayabilir ve ayrışan biyogazdan elektrik enerjisi üretilebilir.

İnsan vücudunun yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmesi için günde yaklaşık 2 litre su tüketilmesi gerekir. Banyo, mutfak ve temizlik gibi doğrudan kullanımlarla birlikte bir kişinin günlük su tüketimi 150-200 litreyi bulur.

Bir malın ham maddesinden üretimine, nakliyesinden tüketimine kadar harcanan doğrudan ve dolaylı tüm su miktarına su ayak izi denir. Ürünün imalatında doğrudan tüketilen yer altı ve yer üstü tatlı su miktarı ise mavi su ayak izi olarak tanımlanır.

Günlük hayatta kullanılan eşyaların üretiminde yüksek miktarda görünmez su harcanır. Örneğin 1 tişörtün üretimi için 2.720 litre, 1 kot pantolon için 10.000 litre ve 1 akıllı telefon için 12.760 litre su tüketilmektedir.

Bireysel düzeyde tasarruf tedbirleri almak su ayak izini önemli ölçüde küçültür. Sökük kıyafetleri tamir ettirmek, kullanılmış eşyaları bağışlamak, tarımda damla sulama kullanmak ve gıda israfından kaçınmak su kaynaklarını korur.

Tarih boyunca sürdürülebilir su kullanımı ve hidrojeoloji alanında önemli buluşlar yapmış bilim insanları bulunmaktadır. 10. yüzyılda yaşayan İslam bilgini Kerecî, yer altı su yolları, kanallar ve su kaldırma cihazları üzerine teknik eserler yazmıştır.

Kerecî, yer altı sularının çıkarılması ve suların sertlik derecelerinin belirlenmesi konusunda incelemeler yapmıştır. Bu çalışmalar günümüzdeki modern su yönetimi sistemlerinin gelişmesine zemin hazırlamıştır.

Hollandalı çevre bilimci Arjen Ysbert Hoekstra ise su ayak izi kavramını ve hesaplama yöntemlerini bilim dünyasına kazandırmıştır. Hoekstra'nın geliştirdiği modeller küresel su kullanımı konusunda dünya genelinde farkındalık sağlamıştır.