Fen Bilimleri · 7. Sınıf

Ünite 3 · Vücudumuzdaki Sistemler · Konu 4 / 4

Boşaltım Sistemi

Boşaltım sistemini oluşturan böbrek, üreter, mesane ve üretranın yapıları, boşaltıma yardımcı organlar ve böbrek sağlığının korunması.

Kazanımlar

FB.7.3.8Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde bilimsel olarak gözlemleyebilme

  1. a)Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların niteliklerini tanımlar.
  2. b)Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde inceleyerek gözlem verilerini kaydeder.
  3. c)Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların özelliklerini açıklar.

FB.7.3.9Boşaltım sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi toplayabilme

  1. a)Boşaltım sisteminin sağlığı ile ilgili bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirler.
  2. b)Belirlediği aracı kullanarak boşaltım sisteminin sağlığı hakkında bilgiler bulur.
  3. c)Boşaltım sisteminin sağlığı hakkında bulduğu bilgileri doğrular.
  4. ç)Boşaltım sisteminin sağlığı hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.

Adım 1 · 5 kavram

Önce kavramları tanı

Konu boyunca bu kavramlar sık geçecek. Metinde kalın yazılan terimler fosforlu kalemle işaretli.

Böbrekler
Kanı süzerek zararlı atıkları ayıran ve idrarı oluşturan fasulye biçimindeki organdır.
Üre
Karaciğerde amonyaktan dönüştürülen ve böbrekler tarafından vücuttan atılan atık maddedir.
Mesane
Böbreklerden gelen idrarı atılana kadar geçici olarak depolayan kaslı kesedir.
Diyaliz
Böbrek yetmezliği durumunda kanın süzülmesini ve temizlenmesini sağlayan tıbbi cihazdır.
Boşaltım Sağlığı
Yeterli su tüketimi ve düzenli hareket ile böbreklerin korunmasını sağlayan alışkanlıklardır.

Bölüm 1 / 3

Boşaltım Sistemi Yapı ve Organları

📖 Konu Anlatımı

Boşaltım Sistemi

Vücuttaki kanı süzerek zararlı atık maddeleri ve fazla suyu vücuttan uzaklaştıran sisteme boşaltım sistemi denir. Bu sistem kanın temizlenmesini ve sıvı dengesinin korunmasını sağlar.

Böbrekler

Karın boşluğunun arka kısmında bel bölgesinde yer alan fasulye biçimindeki organlara böbrekler denir. Böbrekler kanı süzerek yararlı maddelerin tekrar kana geçmesini sağlar.

Böbrekler vücuttaki fazla su, tuz ve üre gibi atık maddeleri süzerek idrarı oluşturur.

Üreter

Böbreklerde süzülme sonucunda oluşan idrarı mesaneye taşıyan kanallara üreter veya idrar borusu denir.

Mesane

Kaslı yapısıyla öne çıkan ve idrarı vücut dışına atılana kadar geçici olarak depolayan organa mesane ya da idrar kesesi denir.

Üretra

İdrarın mesaneden vücut dışına atıldığı kanala üretra veya idrar kanalı adı verilir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Böbreklerde oluşan idrarın vücuttan dışarı atılana kadar izlediği yolda görev alan üreter ve üretra yapılarını işlevleri bakımından karşılaştırınız.

Bölüm 2 / 3

Boşaltıma Yardımcı Organlar

📖 Konu Anlatımı

Yardımcı Organların Rolü

Boşaltım sisteminin ana organı böbrekler olsa da vücuttan atık maddelerin uzaklaştırılmasına farklı organlar da katkı sağlar. Akciğerler, deri, karaciğer ve kalın bağırsak boşaltıma yardımcı organlar arasında yer alır.

Deri ve Akciğerler

Deri, terleme yoluyla vücuttan fazla su ve tuzu dışarı atarken vücut sıcaklığını da dengeler.

Akciğerler, soluk verme sırasında hücresel atık olan karbondioksit ve su buharını vücuttan uzaklaştırır.

Karaciğer ve Kalın Bağırsak

Karaciğer, proteinlerin sindirimi sonucu oluşan zehirli amonyağı daha az zararlı bir madde olan üreye dönüştürür.

Kalın bağırsak, sindirilmemiş besin artıklarını yani posayı ve fazla suyu dışkı yoluyla atarak boşaltıma yardımcı olur.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Sıcak havalarda veya tempolu egzersiz yaptıktan sonra vücudun gösterdiği terleme tepkisinin boşaltım süreciyle olan ilişkisini düşününüz.

Bölüm 3 / 3

Boşaltım Sisteminin Sağlığı ve Tedavi Yöntemleri

📖 Konu Anlatımı

Sistem Sağlığını Koruma Yolları

Boşaltım sisteminin sağlığını korumak için gün içerisinde yeterli miktarda su tüketimi büyük önem taşır. Su içmek böbrek taşı oluşumunu ve idrar yolu enfeksiyonlarını önler, toksinlerin atılmasını sağlar.

Gereğinden fazla tuzlu, acı ve aşırı protein ağırlıklı beslenmek böbrekleri yorar.

Yaşam Alışkanlıkları ve İlaç Kullanımı

Bilinçsiz ve gereksiz ilaç kullanımından, özellikle rastgele ağrı kesici tüketiminden kaçınılmalıdır.

Kişisel hijyene özen gösterilmeli ve tuvalet ihtiyacı bekletilmeden zamanında giderilmelidir.

Spor ve fiziksel aktivite kan akışını hızlandırarak böbrek fonksiyonlarını destekler. Teknoloji bağımlılığı sebebiyle uzun süre hareketsiz kalmak ise böbrek çalışmasını olumsuz etkiler.

Böbrek Yetmezliği ve Tedavisi

Böbreklerin kanı süzme görevini yeterince yerine getiremediği durumlarda böbrek yetmezliği ortaya çıkar.

Böbrek yetmezliği yaşayan hastalarda diyaliz cihazı ile kan süzülerek temizlenir veya organ nakli yani böbrek nakli gerçekleştirilir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Hayal Et: Böbrekleri tam olarak çalışmayan bir hastanın diyaliz cihazına bağlanma ihtiyacını ve bu cihazın böbreğin hangi görevini üstlendiğini canlandırınız.

Adım 3 · Görsel tekrar

Slaytlarla tekrar et

Konuyu kısa maddelerle, sunum gibi baştan sona gözden geçir.

Slaytlar yükleniyor…

Adım 4

Özet

  • Boşaltım sistemi: Kanı süzerek zararlı atık maddeleri ve fazla suyu vücuttan dışarı atar.
  • Böbrekler: Kanı süzerek yararlı maddeleri korur, su, tuz ve üreden idrarı oluşturur.
  • Üreter: Böbreklerde oluşan idrarı mesaneye taşıyan idrar borusudur.
  • Mesane: İdrarı vücut dışına atılana kadar kaslı yapısıyla geçici olarak depolayan kesedir.
  • Üretra: Mesanedeki idrarın vücuttan dışarı atılmasını sağlayan idrar kanalıdır.
  • Deri: Terleme yoluyla fazla su ve tuzu atar, vücut sıcaklığını dengeler.
  • Akciğerler: Soluk verme esnasında karbondioksit ve su buharını dışarı atar.
  • Karaciğer: Zehirli amonyak maddesini daha az zararlı olan üreye dönüştürür.
  • Kalın bağırsak: Sindirilmemiş besin atıklarını ve fazla suyu dışkı yoluyla uzaklaştırır.
  • Su tüketimi: Günlük yeterli su tüketimi böbrek taşını ve idrar yolu enfeksiyonunu önler.
  • Diyaliz: Böbrek yetmezliğinde kanı süzerek zararlı maddelerden arındıran tıbbi cihazdır.

Düşün ve yorumla

Sence teknolojik cihazların karşısında uzun süre hareketsiz kalmak ve az su tüketmek boşaltım sistemi sağlığımızı en çok hangi yönlerden tehdit etmektedir?

…soru

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.

Vücudumuzdaki SistemlerBoşaltım Sistemi