Fen Bilimleri · 7. Sınıf

Ünite 3 · Vücudumuzdaki Sistemler · Konu 3 / 4

Solunum Sistemi

Solunum sistemini oluşturan organların yapılarını, gaz değişim mekanizmasını ve solunum sisteminin sağlığını koruma yöntemlerini inceleyen ders notu.

Kazanımlar

FB.7.3.6Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model üzerinde bilimsel olarak gözlemleyebilme

  1. a)Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların niteliklerini tanımlar.
  2. b)Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde inceleyerek gözlem verilerini kaydeder.
  3. c)Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini açıklar.

FB.7.3.7Solunum sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi toplayabilme

  1. a)Solunum sisteminin sağlığı ile ilgili bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirler.
  2. b)Belirlediği aracı kullanarak solunum sisteminin sağlığı hakkında bilgiler bulur.
  3. c)Solunum sisteminin sağlığı hakkında bulduğu bilgileri doğrular.
  4. ç)Solunum sisteminin sağlığı hakkında bulduğu bilgileri kaydeder.

Adım 1 · 5 kavram

Önce kavramları tanı

Konu boyunca bu kavramlar sık geçecek. Metinde kalın yazılan terimler fosforlu kalemle işaretli.

Solunum Sistemi
Oksijen alıp karbondioksit atarak hücrelerin enerji üretmesine yardımcı olan sistemdir.
Burun
Solunan havayı nemlendiren, ısıtan ve tozları süzen ilk solunum organıdır.
Alveol
Akciğerlerde etrafı kılcal damarlarla sarılı gaz değişiminin yapıldığı keseciklerdir.
Diyafram
Göğüs boşluğunun altında bulunan ve soluk alıp vermeyi sağlayan kaslı yapıdır.
Yeşilay
Tütün ve sigara gibi bağımlılık yapıcı maddelerle mücadele eden sivil toplum kuruluşudur.

Bölüm 1 / 2

Solunum Sistemi ve Organları

📖 Konu Anlatımı

Canlılar besin maddelerinden enerji elde ederken oksijen kullanır ve atık madde olarak karbondioksit açığa çıkarır. Havadaki oksijenin kana geçmesini ve kanda biriken karbondioksidin dışarı atılmasını sağlayan sisteme solunum sistemi denir.

Solunum sistemi sırasıyla burun, yutak, gırtlak, soluk borusu ve akciğerler organlarından oluşur. Dışarıdan alınan hava ilk olarak buruna girer. Burundaki mukus sıvısı havayı nemlendirir, kılcal damarlar havayı ısıtır ve kıllar toz ile mikropları tutar.

Burundan geçen hava yutak üzerinden gırtlağa ulaşır. Esnek kıkırdak yapıda olan gırtlağın içinde ses telleri bulunur ve hava buradan kıkırdak halkalardan oluşan soluk borusuna iletilir.

Soluk borusu akciğerlere ulaşırken bronş adı verilen iki kola ayrılır. Akciğer içinde bronşlar daha küçük kanallar olan bronşçuk yapılarına dönüşür.

Bronşçukların uç kısmında etrafı kılcal damarlarla sarılı alveol adı verilen hava kesecikleri yer alır. Oksijen ve karbondioksit gaz değişimi alveollerde gerçekleşir. Süngerimsi yapıdaki akciğerler göğüs kafesinde bulunur; sağ akciğer üç lopludur ve iki loplu sol akciğerden büyüktür.

Göğüs boşluğu ile karın boşluğunu ayıran kaslı yapıya diyafram denir. Soluk alma sırasında diyafram kasılarak düzleşir, kaburga kasları kasılır, göğüs kafesi genişler ve akciğerlerin hacmi artarak içeri hava dolar. Soluk verme sırasında ise diyafram gevşeyerek kubbeleşir, kaburga kasları gevşer, göğüs kafesi daralır ve akciğer hacmi azalarak hava dışarı atılır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Soluk alma ve soluk verme sırasında diyafram kasının aldığı şekil ile akciğer hacmindeki değişimi kıyaslayınız.

Bölüm 2 / 2

Solunum Sisteminin Sağlığı ve Bağımlılık

📖 Konu Anlatımı

Solunum sisteminin sağlığı için aşırı kilodan kaçınılması ve dengeli beslenilmesi gerekir. Bu durum diyafram kasının rahat hareket etmesine yardımcı olur.

Temiz havada yürüyüş yapılması, kirli ve tozlu ortamlardan uzak durulması önem taşır. Soğuk havalarda solunum yollarını korumak için ağız yerine burun yoluyla nefes alınmalıdır.

Bir maddenin insan sağlığına zararlı olmasına rağmen kullanımının bırakılamaması durumuna bağımlılık denir. Tütün ve sigara kullanımı solunum yollarına ve akciğerlere doğrudan ciddi zararlar verir.

Ülkemizde bağımlılıkla mücadele eden temel sivil toplum kuruluşu Yeşilay vakfıdır. Yeşilay bünyesindeki YEDAM ücretsiz destek sunarken, sigarayı bırakmak isteyenler ALO 171 hattından yardım alabilir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Düşün: Soğuk havalarda ağız yerine burundan nefes almanın solunum sağlığı açısından önemi nedir?

Adım 3 · Görsel tekrar

Slaytlarla tekrar et

Konuyu kısa maddelerle, sunum gibi baştan sona gözden geçir.

Slaytlar yükleniyor…

Adım 4

Özet

  • Solunum Sistemi: Oksijenin kana alınmasını ve karbondioksidin dışarı atılmasını sağlayan sistemdir.
  • Burun: Solunan havayı ısıtan, nemlendiren ve mikroplardan arındıran ilk organımızdır.
  • Soluk Borusu: Kıkırdak halkalardan oluşarak havanın akciğerlere ulaşmasını sağlayan yapıdır.
  • Alveol: Akciğerlerde oksijen ve karbondioksit gaz değişimini gerçekleştiren hava kesecikleridir.
  • Diyafram: Göğüs ve karın boşluğunu ayıran, soluk alıp vermede görevli kastır.
  • Soluk Alma: Diyaframın düzleşmesi ve göğüs kafesinin genişlemesiyle havayı içeri alma olayıdır.
  • Yeşilay: Bağımlılıkla mücadele eden ve solunum sağlığını korumaya destek olan kurumdur.

Düşün ve yorumla

Sence akıllı telefonlar üzerinden sunulan Yeşil Dedektör gibi uygulamalar toplumda sigara kullanımını azaltmada ne kadar etkili olabilir?

…soru

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.

Vücudumuzdaki SistemlerSolunum Sistemi