Sosyal Bilgiler · 7. Sınıf

Ünite 1 · Birlikte Yaşamak · Konu 2 / 3

Özel Gereksinimli Bireyler İçin Fırsat Eşitliği

Özel gereksinimli bireylerin haklarını, eğitimde ve sosyal yaşamda fırsat eşitliğini sağlayan uygulamaları ve toplumsal başarı örneklerini inceleyen ders notudur.

Kazanımlar

SB.7.1.2Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik fikir üretebilme

  1. a)Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmenin önemini fark eder.
  2. b)Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik benzer girişimleri inceler.
  3. c)Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik yeni fikirler üretir.

Adım 1 · 6 kavram

Önce kavramları tanı

Konu boyunca bu kavramlar sık geçecek. Metinde kalın yazılan terimler fosforlu kalemle işaretli.

Fırsat Eşitliği
Bireylerin özelliklerine bakılmaksızın aynı haklara ve imkânlara sahip olması durumudur.
Özel Gereksinim
Günlük yaşamı sürdürmek ve bağımsız yaşayabilmek için ek desteğe ihtiyaç duyma durumudur.
Anayasal Eşitlik
Anayasa'nın 10. maddesi uyarınca herkesin kanun önünde eşit sayılması ilkesidir.
Umut Evleri
Özel gereksinimli bireylerin toplumsal yaşama katılımını destekleyen devlet kurumudur.
Braille Alfabesi
Görme engelli bireylerin okuyup yazmasını sağlayan kabartmalı yazı sistemidir.
İşaret Dili
İşitme engellilerin iletişim kurmak için kullandığı el ve jest tabanlı dildir.

Bölüm 1 / 4

Temel İnsan Hakları ve Özel Gereksinim Kavramı

📖 Konu Anlatımı

Temel İnsan Hakları

İnsanlar doğdukları andan itibaren temel insan haklarına sahip olurlar. Bu haklar her bireyin yalnızca insan olmasından dolayı kazandığı, devredilemez ve vazgeçilemez haklardır.

Temel haklar, bireylerin herhangi bir engelle karşılaşmadan kendilerini geliştirmelerini ve toplum içinde kendi potansiyellerini gerçekleştirmelerini sağlar.

Özel Gereksinimli Birey

Özel gereksinimli bireyler; fiziksel, zihinsel, duygusal veya gelişimsel açıdan yaşıtlarından farklı ihtiyaçlara sahip olan kişilerdir. Bu bireyler günlük yaşamlarını sürdürebilmek ve bağımsız yaşayabilmek için ek destek ve eğitime ihtiyaç duyarlar.

Bu tanım görme, işitme ve bedensel yetersizliği olanlar ile dil ve konuşma bozukluğu bulunanları kapsar. Ayrıca dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olanlar, öğrenme güçlüğü çekenler ve özel yetenekli bireyler de bu grupta yer alır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Hayal Et: Okul zili çaldığında bunu duyamayan işitme engelli bir öğrencinin yaşadığı durumu canlandır ve bir çözüm düşün.

Bölüm 2 / 4

Fırsat Eşitliği ve Anayasal Güvence

📖 Konu Anlatımı

Fırsat Eşitliği

Fırsat eşitliği, insanların doğdukları yer, cinsiyetleri, ailelerinin ekonomik durumu veya sahip oldukları fiziksel özellikler ne olursa olsun aynı haklara sahip olmasıdır. Özel gereksinimli bireylerin toplumda eşit şartlarda yaşayabilmesi fırsat eşitliği ile sağlanır.

Okullarda yapılan rampa ve asansör gibi fiziksel düzenlemeler bu eşitliğin somut örnekleridir. Ayrıca özel eğitim desteği, kaynaştırma ve bütünleştirme uygulamaları ile Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları (BEP) öğrencilere eşit öğrenme imkânı sunar.

Anayasal Eşitlik

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. maddesi her vatandaşın kanun önünde eşit olduğunu güvence altına alır. Bu maddeye göre hiçbir kişiye veya gruba dil, ırk, renk, cinsiyet, din veya mezhep gibi sebeplerle ayrımcılık yapılamaz.

Devlet, özel gereksinimli bireylerin toplumsal haklardan tam ve eşit olarak yararlanabilmesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Sen Olsan? Okul kütüphanesinin üst katta olması nedeniyle tekerlekli sandalye kullanan bir arkadaşının kütüphaneye çıkamadığını görsen nasıl bir çözüm üretirdin?

Bölüm 3 / 4

Engel Tanımayan Başarı Örnekleri

📖 Konu Anlatımı

Batuhan Eruçar ve Yüzme Başarısı

Doğuştan serebral palsi hastası olan Batuhan Eruçar, Adana'da uygun havuz bulunamayınca annesinin antrenörlük eğitimi almasıyla yüzmeyi öğrenmiştir. Azimli sporcu 120'den fazla madalya kazanmıştır.

Batuhan Eruçar, Çanakkale Anzak Koyu Yüzme Yarışı'nı özel gereksinimli bir sporcu olarak birincilikle tamamlayıp büyük bir başarı elde etmiştir.

Sare Aydın ve Tıp Eğitimi

Doğuştan omurilik felci olan Sare Aydın, fiziksel engeller nedeniyle 11 yaşına kadar okula gidememiştir. Ancak azimle çalışarak ilkokul ve liseyi birincilikle bitirmeyi başarmıştır.

Başarısını sürdüren Sare Aydın, Tokat Gaziosmanpaşa Tıp Fakültesini birincilikle tamamlamış ve psikiyatri uzmanı olmuştur.

Yusuf Akgün ve Sanat

Altı yaşında elektrik akımına kapılarak iki kolunu kaybeden Yusuf Akgün, ağzıyla resim yapmayı öğrenmiştir. Sanatçı, resim alanının yanı sıra spor ve tiyatro faaliyetlerinde de gelişerek sergiler açmıştır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Batuhan Eruçar ve Sare Aydın'ın karşılaştıkları engelleri ve bu engelleri aşmak için gösterdikleri çabayı kendi cümlelerinle karşılaştır.

Bölüm 4 / 4

Kurumsal Hizmetler, Saha Uygulamaları ve Erişim Araçları

📖 Konu Anlatımı

Kurumsal Bakım Hizmetleri

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde kurulan Umut Evleri, özel gereksinimli bireylerin toplum yaşamına katılımını ve bağımsız yaşam sürdürmelerini sağlar.

Gündüz Bakım Merkezleri bireylerin öz bakım ve sosyal etkinliklerini desteklerken ailelerine zaman tanır. Geçici ve Misafir Bakım Hizmeti ailelerin zorunlu durumlarında yatılı bakım verirken, Özel Bakım Merkezleri sürekli profesyonel bakım sunar.

Saha Uygulamaları

Kastamonu'da yürütülen Sen de Gel projesi bünyesinde uygulanan atlı terapi ile çocukların kas gelişimi ve yürüme becerileri desteklenmiştir.

Fethiye'de engelsiz plajlar ve kısa mola merkezleri açılmış, Karabük'te ise evde bakım hizmeti uygulaması hayata geçirilmiştir.

Erişilebilirlik ve İletişim Araçları

Görme engelliler için okuma yazmada Braille alfabesi ve kaldırımlarda özel takip şeritleri kullanılır. İşitme engelli bireylerle iletişim kurabilmek için ise işaret dili alfabesi tercih edilir.

Toplumda şefkat, merhamet ve sevgi değerlerinin benimsenmesi kapsayıcı bir toplum yapısı oluşturur.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Çevrende veya okulunda özel gereksinimli bireylerin hayatını kolaylaştıran fiziksel düzenlemelere örnekler bul.

Adım 3 · Görsel tekrar

Slaytlarla tekrar et

Konuyu kısa maddelerle, sunum gibi baştan sona gözden geçir.

Slaytlar yükleniyor…

Adım 4

Özet

  • Temel İnsan Hakları: İnsanın yalnızca insan olmasından dolayı sahip olduğu devredilemez ve vazgeçilemez haklardır.
  • Özel Gereksinimli Birey: Günlük yaşamını sürdürmek ve toplumda bağımsız yaşamak için ek desteğe ihtiyaç duyan kişidir.
  • Fırsat Eşitliği: Bireylerin doğuştan gelen özellikleri ne olursa olsun tüm haklara eşit şekilde sahip olmasıdır.
  • Anayasal Eşitlik: Anayasa'nın 10. maddesi tüm vatandaşların kanun önünde eşit olduğunu güvence altına alır.
  • Umut Evleri: Özel gereksinimli bireylerin toplumsal yaşama katılımını ve bağımsız yaşamasını sağlayan kurumsal yapıdır.
  • Gündüz Bakım Merkezleri: Özel gereksinimli bireylerin öz bakım ve sosyal etkinliklerini destekleyen gündüzlü bakım merkezidir.
  • Braille Alfabesi: Görme engelli bireylerin okuyup yazabilmesi amacıyla dokunma duyusu için geliştirilmiş kabartmalı sistemdir.
  • İşaret Dili: İşitme engelli bireylerin iletişim kurmak amacıyla el ve yüz hareketleriyle kullandığı dildir.

Düşün ve yorumla

Sence özel gereksinimli bireylerin sosyal hayata daha aktif katılması için çevrenizde ilk olarak hangi düzenleme yapılmalıdır?

…soru

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.

Birlikte YaşamakÖzel Gereksinimli Bireyler İçin Fırsat Eşitliği