Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar

Osmanlı Beyliği’nin Doğuşu

Malazgirt Zaferi sonrasında Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri cami, medrese ve hastane gibi eserlerle bölgenin Türkleşmesini sağladı. Kösedağ Savaşı sonrasında zayıflayan Türkiye Selçuklu Devleti'nin ardından 1299 yılında Söğüt ve Domaniç çevresinde Osmanlı Beyliği kuruldu.

Coğrafi Konumun Sağladığı Avantajlar

Osmanlı Beyliği başlangıçta küçük bir uç beyliği olarak ortaya çıktı. Bizans sınırında yer alması ve Bizans'ın taht kavgaları ile iç karışıklıklar yaşaması Osmanlı'nın büyümesini kolaylaştırdı.

Moğol baskısından uzak bir alanda kurulan beylik, diğer Türk beylikleriyle savaşmak yerine yönünü gayrimüslim Bizans topraklarına çevirdi.

Cihan Devleti Anlayışı

İslamiyet öncesindeki Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkûresi, dünyada adalet ve düzeni sağlama amacını taşıyordu. Bu düşünce İslam dinini yayma amacıyla birleşerek cihan devleti anlayışını oluşturdu.

Gaza ve Cihat Anlayışı

İslam dinini korumak, yaymak ve yeni topraklar kazanmak amacıyla gayrimüslim devletlere karşı yapılan mücadeleye gaza ve cihat denir. Bu anlayış, diğer Türk beyliklerinin ve dervişlerin desteğinin Osmanlı çevresinde toplanmasını sağladı.

İskân Politikası

Fethedilen Rumeli ve Balkan topraklarının Türkleştirilmesi amacıyla Anadolu'daki konar-göçer Türkmen nüfus bu bölgelere yerleştirildi. Buna iskân politikası denir.

Yerleştirilen ailelere toprak, tohum ve vergi kolaylığı sağlandı. Bu sayede bölgenin güvenliği temin edildi, üretim sürekli kılındı ve fetihler kalıcı hâle geldi.

İstimalet Politikası ve Toplumsal Yapı

Osmanlı Devleti’nin fethettiği bölgelerdeki halka uyguladığı adaletli ve koruyucu yönetim anlayışına istimalet politikası denir. Gayrimüslim halkın dinine, diline ve yaşam biçimine müdahale edilmedi.

Gaziyan-ı Rûm, Ahiyan-ı Rûm, Abdalan-ı Rûm ve Bacıyan-ı Rûm gibi derviş ve esnaf grupları bölge halkının gönlünü kazanarak toplumsal uyuma katkı sundu.

Merkezî Otorite

Ülke yönetiminde hükümdarın mutlak yetkisi esas alındı. Divan teşkilatı aracılığıyla alınan kararlar ülkenin her yerinde uygulandı ve adaletli yönetim anlayışı merkezî otoriteyi güçlendirdi.

Fethin Nedenleri

Doğu Roma İmparatorluğu’nun Osmanlı toprak bütünlüğünü bozması ve şehzadeleri kışkırtması İstanbul'un Fethi için temel nedenler arasındadır. İpek Yolu ve Boğazlar üzerindeki ticaret denetimini ele geçirme isteği de etkili olmuştur.

Yapılan Hazırlıklar ve Kuşatma

Padişah II. Mehmed, fetih için Boğaz'a Rumeli Hisarı’nı inşa ettirdi. Şahi adı verilen büyük toplar döküldü, tekerlekli kuleler yapıldı ve 400 parçalık donanma hazırlandı.

53 gün süren kuşatmanın ardından 29 Mayıs 1453 tarihinde İstanbul fethedildi. II. Mehmed bu zaferle Fatih unvanını aldı.

Fethin Sonuçları

Doğu Roma İmparatorluğu sona erdi ve İstanbul Osmanlı Devleti'nin başkenti oldu. Avrupa'da feodalite zayıfladı, Coğrafi Keşifler’e zemin hazırlandı ve Orta Çağ kapanıp Yeni Çağ başladı.

Fatih Sultan Mehmed şehre girdikten sonra Galata ve İstanbul halkına din ve vicdan özgürlüğü tanıyarak istimalet politikasını uyguladı.

Yavuz Sultan Selim Dönemi

Yavuz Sultan Selim döneminde doğu ve güney sınırlarının güvenliği sağlandı. 1514 Çaldıran Savaşı ile Safevi tehlikesi önlendi ve doğu sınırları emniyete alındı.

1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşları sonucunda Memlük Devleti yıkıldı. Mısır, Suriye, Filistin ve Hicaz toprakları Osmanlı yönetimine katıldı.

Mısır Seferi’nin Sonuçları ve İlme Verilen Değer

Mısır Seferi ile halifelik Osmanlı Devleti'ne geçti ve Baharat Yolu kontrol altına alındı. Sefer sırasında alim Kemalpaşazâde’nin atından sıçrayan çamur üzerine padişahın gösterdiği hürmet, Osmanlı'nın ilme verdiği değeri simgeler.

Kanuni Dönemi ve Preveze Deniz Savaşı

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması büyük başarılara imza attı.

1538 yılında gerçekleşen Preveze Deniz Savaşı ile Haçlı donanması mağlup edildi. Bu zaferle Akdeniz’deki Türk üstünlüğü kesinleşti ve Akdeniz bir Türk gölü hâline geldi.