Sosyal Bilgiler 7. Sınıf Konu anlatımı

Ünite 04 Yaşayan Demokrasimiz Konu 4/4

Demokrasinin Uygulanma Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar

Demokrasi sürecinde karşılaşılan hak ihlallerini, antidemokratik tutumları, askerî darbeleri ve dünyadaki hak kısıtlamalarını inceleyen ders notu.

Kazanımlar

24. Hafta22 Mart – 26 Mart

SB.7.4.4 Demokrasinin uygulama sürecinde karşılaşılan sorunları özetleyebilme

  1. a Demokrasinin uygulama sürecinde karşılaşılabilecek sorunları çözümler.
  2. b Demokrasinin uygulama sürecinde karşılaşılabilecek sorunları sınıflandırır.

Konu araçları6 araç

Konu bölümleri

Gündelik Yaşamda ve Kurumlarda Antidemokratik Sorunlar

Toplumsal yaşamda başkalarının haklarını yok saymak ve katılımı engellemek antidemokratik durumlara yol açar.

Temel haklar ve antidemokratik durumlar;

  • Bireyler yaşama, sağlık, konut dokunulmazlığı, eğitim, seyahat ile seçme ve seçilme gibi temel haklara sahiptir.
  • Parkta sıra gasp etmek veya özel gereksinimli otoparkını işgal etmek antidemokratik davranış örneklerindendir.
  • Bir grupta oylama yapmadan tek taraflı karar almak demokratik anlayışa aykırıdır.

Demokrasinin öğrenildiği ve uygulandığı alanlar;

  • Demokrasi kültürü ilk olarak aile ortamında öğrenilir.
  • Ailede empati, ben dili ve kararlara katılım demokratik değerleri pekiştirir.
  • Sınıf başkanlığı seçimi ve kural belirleme okuldaki demokratik uygulamalardandır.

Türkiye'de Demokrasiye Yönelik Darbeler ve Halk İradesi

Türkiye Cumhuriyeti tarihinde zaman zaman millet iradesini yok sayan askerî darbeler yaşanmıştır.

Askerî darbeler ve sonuçları;

  • Türkiye'de 27 Mayıs 1960 ve 12 Eylül 1980 darbeleriyle halk iradesi hiçe sayılmıştır.
  • Darbelerde seçilmiş yöneticiler görevden alınmış ve Türkiye Büyük Millet Meclisi feshedilmiştir.
  • Darbe süreçlerinde siyasi partiler kapatılmış ve vatandaşların temel hakları kısıtlanmıştır.

Halk iradesinin korunması;

  • Türk milleti 15 Temmuz darbe girişiminde meydanlara inerek millî iradeye sahip çıkmıştır.

Dünyada Karşılaşılan Antidemokratik Uygulamalar

Dünyanın farklı bölgelerinde millet iradesi, temel haklar ve basın özgürlüğü antidemokratik uygulamalarla ihlal edilmektedir.

Darbe ve ayrımcılık örnekleri;

  • Nijer ve Mısır'da askerî müdahalelerle seçilmiş cumhurbaşkanları görevden uzaklaştırılmıştır.
  • Myanmar'da Rohingya azınlığı dinî ayrımcılığa, Sudan Darfur'da siviller çatışmalara maruz kalmıştır.
  • Güney Afrika'daki apartheid rejimi ve ABD tarihindeki ırk ayrımcılığı hak ihlallerine örnektir.

Basın özgürlüğü ihlalleri;

  • Gazze'de gazetecilerin ve medya organlarının hedef alınması basın özgürlüğüne ağır darbe vurmuştur.
Detaylı konu anlatımı

Gündelik Yaşamda ve Kurumlarda Antidemokratik Sorunlar

Bireylerin sahip olduğu temel hak ve özgürlükler arasında yaşama hakkı, sağlık hakkı, konut dokunulmazlığı, özel hayatın gizliliği, eğitim hakkı, seyahat hürriyeti ile seçme ve seçilme hakkı bulunur.

Toplumsal yaşamda başkalarının haklarını yok saymak antidemokratik durumlara yol açar. Parkta salıncak sırasını yaşça büyük olduğu gerekçesiyle gasp etmek veya özel gereksinimli bireylerin otopark alanına araç park etmek antidemokratik davranış örneklerindendir. Bir grupta oylama yapmadan tek taraflı karar almak da demokratik anlayışa aykırıdır.

Demokrasi kültürü ilk olarak aile içinde öğrenilir. Ailede sevgi, saygı, empati, ben dili kullanımı ve kararlara katılım sağlama demokratik değerleri pekiştirir.

Okul ortamında ise sınıf başkanlığı seçimleri, okul ve sınıf kurallarının birlikte belirlenmesi ile seçmeli derslerin öğrenciler tarafından özgürce seçilmesi demokratik uygulamalar arasında yer alır.

Türkiye'de Demokrasiye Yönelik Darbeler ve Halk İradesi

Türkiye Cumhuriyeti tarihinde zaman zaman millet iradesini yok sayan askerî darbeler yaşanmıştır. Ülkemizde gerçekleşen 27 Mayıs 1960 ve 12 Eylül 1980 askerî darbeleri ile halk iradesi hiçe sayılmıştır.

Darbe süreçlerinde seçilmiş yöneticiler görevden alınmış, Türkiye Büyük Millet Meclisi feshedilmiş, siyasi partiler kapatılmış ve vatandaşların temel hakları kısıtlanmıştır.

15 Temmuz darbe girişimi sırasında ise Türk milleti ellerinde bayraklarıyla meydanlara inerek demokrasiye ve millî iradeye kararlılıkla sahip çıkmıştır.

Dünyada Karşılaşılan Antidemokratik Uygulamalar

Dünyanın farklı bölgelerinde millet iradesi ve temel insan hakları antidemokratik müdahalelerle gasp edilmektedir. Nijer'de 2023 yılında yapılan askerî darbe ile Mısır'da gerçekleşen askerî müdahale sonucunda seçilmiş cumhurbaşkanları görevden uzaklaştırılmıştır.

Belirli toplumsal gruplara yönelik ayrımcılık uygulamaları demokrasiye büyük zarar vermektedir. Myanmar'daki Rohingya azınlığı dinî inançları nedeniyle ayrımcılığa ve şiddete uğramış, Sudan'ın Darfur bölgesindeki çatışmalar sivilleri evsiz bırakarak basın özgürlüğünü engellemiştir. Geçmişte ABD'de siyahlar ile beyazlar ayrıştırılmış, Güney Afrika'daki apartheid rejiminde ise siyahi nüfus tüm haklarından mahrum bırakılmıştır.

Basın özgürlüğü ihlalleri de demokrasinin önündeki en büyük engellerden biridir. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarında 8 Ekim 2023 ile 8 Ekim 2025 tarihleri arasında 254 gazeteci hayatını kaybetmiş, 433 gazeteci yaralanmış, 48 gazeteci alıkonmuş ve 53 gazetecinin evi bombalanmıştır.

Bu kriz sürecinde 12 yazılı basın organı, 23 dijital medya platformu, 611 radyo, 16 televizyon kanalı ile 27 matbaa hedef alınarak haber alma hakkı ve basın özgürlüğü ağır darbe almıştır.

Konuyu anlama alıştırmaları

Gündelik Yaşamda ve Kurumlarda Antidemokratik Sorunlar

Günlük Hayattan Bul: Çevrende veya okulda karşılaştığın, başkalarının haklarını kısıtlayan bir antidemokratik davranışı ve bunun yerine getirilmesi gereken demokratik tutumu belirle.

Türkiye'de Demokrasiye Yönelik Darbeler ve Halk İradesi

Karşılaştır: Seçimlerle belirlenen millî irade anlayışı ile askerî darbelerin yönetim ve temel haklar üzerindeki etkilerini kıyasla.

Dünyada Karşılaşılan Antidemokratik Uygulamalar

Hayal Et: Basın özgürlüğünün ve yayın organlarının tamamen engellendiği bir toplumda halkın doğru bilgiye ulaşmada yaşayacağı zorlukları canlandır.

Özet

  • Temel Haklar: Bireylerin sahip olduğu yaşama, sağlık, konut ve eğitim gibi vazgeçilmez özgürlüklerin bütünüdür.
  • Antidemokratik Davranış: Başkalarının haklarını ihlal eden ve oylama yapmadan karar alan toplumsal tutum ve uygulamalardır.
  • Askerî Darbe: Seçilmiş yöneticilerin görevden alınarak meclisin kapatıldığı ve temel hakların kısıtlandığı antidemokratik müdahalelerdir.
  • 15 Temmuz Darbe Girişimi: Türk milletinin meydanlara inerek millî iradeye ve demokrasiye sahip çıktığı tarihî direniştir.
  • Ayrımcılık: Bireylerin ırk veya dinî inançları sebebiyle haklarından mahrum bırakılarak şiddete maruz kalmasıdır.
  • Basın Özgürlüğü: Gazetecilerin ve medya organlarının kısıtlanmadan halka doğru haber ulaştırma hakkının güvenceye alınmasıdır.

Düşün ve yorumla

Sence bir toplumda demokrasi kültürünün güçlenmesi için en etkili yol hangisidir?

…soru

Kavrama testi

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.