Sosyal Bilgiler · 5. Sınıf

Ünite 1 · Birlikte Yaşamak · Konu 2 / 3

Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama Kültürü

Kültürel mirasımızı, dünyadaki ortak değerleri ve farklılıklara saygı duyarak bir arada yaşama bilincini inceleyen ders notu.

  • KazanımKültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini örnekler üzerinden inceler.
  • KazanımKültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yazılı, görsel veya dijital ürünlere dönüştürür.
  • KazanımKültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini ifade eder.

Adım 1 · 5 kavram

Önce kavramları tanı

Konu boyunca bu kavramlar sık geçecek. Metinde kalın yazılan terimler fosforlu kalemle işaretli.

Kültür
Bir milletin tarih boyunca oluşturduğu maddi ve manevi değerlerin bütünüdür.
Mangala
Kırk sekiz taş ile iki kişi tarafından oynanan köklü Türk zekâ oyunudur.
23 Nisan
Atatürk tarafından tüm dünya çocuklarına armağan edilen ilk çocuk bayramıdır.
Kuzey Kıbrıs
Türkiye ile ortak köklü tarihi ve zengin kültürel bağları paylaşan Türk devletidir.
Kültürel Hoşgörü
Farklı milletlerin gelenek ve adetlerine saygı duyarak barış içinde yaşamaktır.

Bölüm 1 / 4

Kültür Kavramı ve Kültürel Zenginliklerimiz

📖 Konu Anlatımı

Kültür

Kültür, bir milletin tarih boyunca meydana getirdiği maddi ve manevi değerlerin bütünüdür. Toplum içinde dayanışma, birlik ve beraberliğin sağlanmasında önemli bir yer tutar.

Bir toplumu millet yapan ve diğer milletlerden ayıran temel özellik kültürdür. Türk kültürü, Türk milletinin binlerce yıllık köklü hayat tarzını ve bakış açısını yansıtır.

Türk Kültürüne Ait Unsurlar

Ebru sanatı, bakırcılık, halı dokumacılığı ve halk oyunları geleneksel sanat ve zanaatlarımız arasında yer alır. Efe kıyafetlerinde gömlek üstüne giyilen işlemeli cepken ve Ramazan ayında cami minareleri arasına asılan mahyalar kültürümüzün manevi ve görsel zenginliklerindendir.

Kayseri mantısı, kebap, baklava ve etli ekmek gibi mutfak ürünleri ile zeybek ve horon gibi halk dansları ortak kültürel değerlerimizi meydana getirir.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Günlük Hayattan Bul: Çevrende, ailende veya gittiğin bir düğünde Türk kültürüne ait gördüğün iki farklı maddi veya manevi unsuru belirle.

Bölüm 2 / 4

Dünya Kültürleri ve Ortak Miras

📖 Konu Anlatımı

Geleneksel Çocuk Oyunlarının Yaygınlığı

Kültürel unsurlar sadece tek bir ülkeye özgü kalmayıp sınırları aşabilir. Araştırmalara göre geleneksel oyunlarımız dünyanın birçok farklı ülkesinde benzer şekillerde oynanmaktadır.

Üçtaş Türkmenistan ve Hindistan'da; beştaş Endonezya, Kırgızistan, Güney Kore ve Yunanistan'da oynanmaktadır. İstop İtalya ve Romanya'da; körebe ise Nijerya, Kazakistan, Almanya ve Fransa gibi birçok ülkede çocukların ortak eğlencesidir.

Toplam 48 taş ile oynanan Türk zekâ oyunu mangala, Türk cumhuriyetlerinin yanı sıra Gana, Kenya, Nijerya, Fildişi Sahili, Hindistan ve Karayipler'de yaygın olarak yaşatılmaktadır.

Kültürel Paylaşım ve 23 Nisan

Mustafa Kemal Atatürk tarafından çocuklara hediye edilen 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, dünyada çocuklara ithaf edilen ilk ve tek bayramdır. TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği vesilesiyle dünya çocukları Türkiye'de buluşarak kendi kültürlerini tanıtır.

Bulgaristan'dan gelen çocuklar kaval, zurna ve gadulka eşliğinde marteniçka bilekliklerini; Türkmenistan'dan gelenler telpek başlıklarını ve plov pilavını; Rusya'dan katılanlar Maslenitsa bayramı ile sarafan elbiselerini tanıtarak kültürler arası köprü kurarlar.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Karşılaştır: Kendi oynadığın bir sokak oyunu ile dünyanın başka bir kıtasında oynanan geleneksel bir oyun arasındaki benzerliği düşün.

Bölüm 3 / 4

Tarihî ve Kültürel Kardeşlik: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

📖 Konu Anlatımı

KKTC ile Ortak Tarih

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Türk dünyasının ayrılmaz bir parçasıdır. Kıbrıs adası Osmanlı Devleti tarafından 1571 yılında fethedilmiş ve Türk vatanı hâline getirilmiştir.

1974 yılındaki Kıbrıs Barış Harekâtı'nın ardından 15 Kasım 1983'te bağımsızlığını ilan etmiştir. KKTC'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'tır.

KKTC bayrağında bulunan ay yıldız Türklüğü simgelerken üstteki kırmızı şerit Türkiye'yi, alttaki kırmızı şerit ise KKTC'yi temsil eder.

Ortak Kültürel Unsurlar

Türkiye ile KKTC arasında güçlü mutfak, müzik ve gelenek bağları bulunur. Her iki ülkede de tarhana çorbası, ceviz macunu, kabak çiçeği dolması tüketilir ve Türk kahvesi ikram edilir.

Ege Bölgesi'ne ait zeybek oyunu KKTC'de de oynanır; düğünlerde kızlar testi oyunu sergiler. Osmanlı döneminden kalan zembil sepetleri, ebru sanatı ve tarabulus kuşağı iki toplumun ortak mirasındandır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Düşün: Bir ülkenin bayrağında yer alan simgelerin başka bir ülkeyle benzerlik taşıması tarihsel ve kültürel açıdan neyi gösterir?

Bölüm 4 / 4

Farklılıklara Saygı ve Birlikte Yaşama Kültürü

📖 Konu Anlatımı

Kültürel Etkileşim Yolları

Ticaret, eğitim, spor, göç ve turizm gibi etkenler farklı kültürlerin bir araya gelmesini ve etkileşim kurmasını sağlar. Yurtdışına giden öğrenciler veya Türkiye'ye gelen turistler kültürlerin birbirini tanımasına vesile olur.

Almanya'ya giden Türk işçilerin tanıttığı döner, günümüzde Alman mutfağının en sevilen yiyeceklerinden biri hâline gelmiştir. Rize'de tıp eğitimi alan yabancı uyruklu öğrencilerin horon öğrenmesi kültürel kaynaşmanın somut göstergelerindendir.

Selamlaşma Adapları ve Hoşgörü

Farklı toplumlarda selamlaşma davranışları çeşitlilik gösterir. Türklerde el sıkışma, el öpme ve sarılma görülürken Japonlarda başı öne eğme, Yeni Zelanda'daki Maori halkında ise burun ve alınları birbirine bastırma geleneği vardır.

Kültürel farklılıkları bir ayrışma sebebi değil zenginlik olarak görmek gerekir. Türk misafirperverliği gereğince dili, dini, ırkı ne olursa olsun tüm insanlara saygı ve hürmetle yaklaşılır.

💭 Düşün / Hayal Et / Dene

Sen Olsan? Sınıfınıza başka bir ülkeden gelen ve gelenekleri farklı olan bir öğrenci katılsaydı, kendini rahat hissetmesi için ne yapardın?

Adım 3 · Görsel tekrar

Slaytlarla tekrar et

Konuyu kısa maddelerle, sunum gibi baştan sona gözden geçir.

Slaytlar yükleniyor…

Adım 4

Özet

  • Kültür: Bir milletin tarih boyunca ürettiği maddi ve manevi değerlerin tümüdür.
  • Mangala: Kırk sekiz taş ile oynanan ve birçok ülkede bilinen geleneksel Türk zekâ oyunudur.
  • 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı: Dünyada çocuklara armağan edilen ilk ve tek uluslararası bayramdır.
  • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: 1983 yılında kurulan ve ilk Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş olan kardeş Türk devletidir.
  • Kültürel Etkileşim: Turizm, eğitim, spor ve göç yollarıyla toplumların birbirini tanıması sürecidir.
  • Cepken: Zeybek gibi geleneksel halk oyunlarında gömlek üzerine giyilen işlemeli yelektir.
  • Selamlaşma Çeşitliliği: Milletlerin el sıkışma veya eğilme gibi kendilerine özgü geliştirdikleri nezaket kurallarıdır.
  • Birlikte Yaşama Kültürü: Farklılıkları tehdit değil zenginlik görerek saygı ve hoşgörüyle bir arada bulunmaktır.

Düşün ve yorumla

Sence bir toplumun başka kültürleri tanıması ve farklılıklara saygı göstermesi o toplumun kendi kültürünü nasıl etkiler?

…soru

Ne kadar anladın?

Kavrama testiyle kendini dene. Yarım bıraktığın test kaldığın yerden devam eder.

Sıradaki konuYardımlaşma ve Dayanışma Faaliyetlerinin Toplumsal Birliğe Etkisi
Ünite 19 soru
Birlikte YaşamakKültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama Kültürü