Veri Analizi ve Görselleştirme

Veri

Veri, gözlem, ölçüm, sayım veya anket yoluyla elde edilen, henüz işlenmemiş ham bilgidir. Bir sınıftaki öğrencilerin boy uzunlukları, sınav notları, bir haftalık hava sıcaklıkları veya bir ankette en sevilen renkler birer veri örneğidir.

Veri Analizi

Tek başına toplanan veri, üzerinde düşünülmediğinde pek bir anlam ifade etmez. Veriler düzenlendiğinde, incelendiğinde ve yorumlandığında anlam kazanır; bu sürece veri analizi denir ve amacı ham verilerin içinde saklı bulgulara ulaşmaktır.

Veri Görselleştirme

Elde edilen sonuçların tablo, grafik veya sunum gibi görsel biçimlerle gösterilmesine veri görselleştirme denir. Görselleştirme sayesinde veriler daha kolay anlaşılır ve karşılaştırılır.

Tablolama Programı

Büyük miktardaki verileri elle düzenlemek zaman alır ve hata ihtimalini artırır. Bu nedenle veriler, satır ve sütunlardan oluşan bir tabloda tutan, formül ve fonksiyonlarla hesaplama yapılmasını sağlayan ve sonuçları grafikle gösterebilen tablolama programları ile işlenir.

Hücre ve Aralık

Çalışma alanı satır, sütun ve hücrelerden oluşur; her hücrenin A3 gibi kendine özgü bir adı vardır. Birden fazla bitişik hücreden oluşan gruba aralık denir ve iki nokta üst üste (:) işaretiyle gösterilir, örneğin A1:A10.

Etkin hücrenin içeriği formül çubuğundan görülüp düzenlenebilir.

Analiz Amacını Belirleme

Bir analiz yapmadan önce hangi soruya cevap aranacağı, yani araştırmanın amacı belirlenmelidir; çünkü ulaşılmak istenen bulguya göre uygulanacak yöntem değişir. Bir grubun genel düzeyini öğrenmek için ortalama, en yüksek değeri bulmak için en büyük değer, en düşük değeri bulmak için en küçük değer, bir kategorinin sıklığını bulmak için sayma ve yüzde hesabı kullanılır.

Formüller

Formüllerde toplama için artı (+), çıkarma için eksi (-), çarpma için yıldız (*), bölme için bölü (/) ve üs almak için üs (^) işareti kullanılır. İşlem sırası önce parantez içi, sonra üs, sonra çarpma-bölme, en son toplama-çıkarma şeklindedir; örneğin A1 ile B1'i toplamak için =A1+B1 yazılır ve hücre değeri değişince sonuç otomatik güncellenir.

Fonksiyonlar

Fonksiyon, önceden tanımlanmış, belirli bir hesaplamayı kolaylaştıran hazır komuttur; TOPLA, ORTALAMA, MAK ve MİN en sık kullanılan temel fonksiyonlardır. EĞER fonksiyonu belirlenen bir şarta göre iki farklı sonuçtan birini üretir, örneğin =EĞER(C2>=50;"Geçti";"Kaldı") yazımı C2 hücresi 50 veya üzeriyse "Geçti", değilse "Kaldı" sonucunu verir. Türkçe arayüzlerde fonksiyon parametreleri noktalı virgül (;) ile ayrılır.

Örnek Hesaplama

A2, A3, A4, A5 ve A6 hücrelerinde sırasıyla 70, 80, 90, 85 ve 100 notları olsun. =ORTALAMA(A2:A6) yazıldığında toplam 425'in 5'e bölünmesiyle ortalama 85 bulunur; =MAK(A2:A6) ile en yüksek not 100, =MİN(A2:A6) ile en düşük not 70 bulunur.

Sıralama

Veriler tabloya girildikten sonra küçükten büyüğe veya büyükten küçüğe sıralanabilir. Bu, bir listedeki en yüksek veya en düşük değerlere hızlıca ulaşmayı kolaylaştırır.

Filtreleme

Belirli bir koşulu sağlayan veriler filtreleme yoluyla görüntülenebilir; örneğin yüzlerce satırlık bir not listesinde, notu belirli bir değerin altında olan öğrenciler filtreleme ile tek bakışta görülebilir.

Biçimlendirme

Hücrelere kenarlık eklemek, arka plan rengi vermek ve sayıları ondalık, yüzde veya para birimi olarak biçimlendirmek tablonun okunabilirliğini artırır.

Grafik Nedir?

Grafik, sayısal verilerin şekiller, çubuklar veya çizgiler kullanılarak görsel biçimde ifade edilmesidir. Yanlış grafik türü, doğru veriyle hazırlansa bile verinin yanlış veya eksik anlaşılmasına yol açabilir.

Sütun ve Çubuk Grafiği

Sütun grafiği, farklı kategorilerdeki verileri karşılaştırmak için en uygun grafik türüdür; örneğin şubeler arasındaki öğrenci sayılarını karşılaştırırken kullanılır. Kategori adları uzun olduğunda sütun grafiğinin yatay biçimi olan çubuk grafiği tercih edilebilir.

Çizgi Grafiği

Çizgi grafiği, verilerin zaman içindeki değişimini ve artış veya azalış eğilimini göstermek için kullanılır; bir haftalık hava sıcaklığı değişimini izlemek için en doğru tercihtir.

Pasta Grafiği

Pasta grafiği, verilerin bir bütün içindeki oranını ve payını göstermek için tercih edilir; örneğin bir sınıfta en sevilen sporun yüzdelik dağılımını göstermek için kullanılır.

Grafik Oluşturma Adımları

Bir grafik oluşturulurken önce grafiğe dönüştürülecek veriler tablo üzerinde seçilir, ardından veriye en uygun grafik türü belirlenir. Grafiğe, neyi gösterdiğini anlaşılır kılmak için bir başlık eklenmeli, eksenlerin hangi veriyi temsil ettiği belirtilmeli ve gerekiyorsa bir gösterge (lejant) ile veri etiketleri kullanılmalıdır.

Seçilen veriler değiştiğinde grafik otomatik olarak güncellenir; böylece grafiğe bakan herkes, altındaki sayısal veriyi bilmese bile sonucu kolayca yorumlayabilir.

Farklı Medya Türleriyle Sunum

Görsellerin, grafiklerin, metinlerin ve seslerin bilgisayar ortamında bir araya getirilip birleştirilmesine montaj denir. Hazırlanan analizlerin ve grafiklerin bir sunum ya da video hâline getirilmesi, bilginin hedef kitleye daha anlaşılır ve etkileyici biçimde ulaştırılmasını sağlar.