5. Sınıf • Fen Bilimleri • Gökyüzündeki Komşularımız Ve Biz
23 soru — cevap anahtarıyla birlikte
1. Bir öğrenci fen bilimleri dersinde Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklüklerini meyvelerle modellerken aynı zamanda bu gök cisimlerinin hareket yönlerini de göstermek istiyor. Bu modelleme ve hareket yönleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklükleri sırasıyla karpuz, elma ve erik ile modellenebilir. Bu üç gök cisminin de kendi eksenleri etrafındaki dönme hareketlerinin yönü saatin dönme yönünün tersinedir.
2. Güneş, Dünya ve Ay'ın hareket süreleri ve yönleri karşılaştırıldığında yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
Güneş, Dünya ve Ay'ın hem dönme hem de dolanma hareketlerinin yönü ortaktır ve saatin dönme yönünün tersidir. Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanma süresi (365 gün 6 saat), Ay'ın Dünya etrafındaki dolanma süresinden (yaklaşık 27,3 gün) çok daha uzundur.
3. Gün içinde Güneş'in gökyüzünde farklı konumlarda gözlemlenmesi ile Dünya'nın hareketleri arasındaki ilişkiyi açıklayan doğru ifade hangisidir?
Güneş'in günün farklı saatlerinde gökyüzünde farklı konumlarda görünmesi Dünya'nın kendi ekseni etrafında saatin tersi yönündeki dönme hareketinin bir sonucudur. Bu hareket 24 saatte tamamlanır.
4. Güneş, Dünya ve Ay'ın büyüklüklerini ve hareketlerini temsil eden bir model hazırlayan öğrenci, modelini yeni kanıtlara göre geliştirmek istemektedir. Bilimsel model tasarımı sürecine göre öğrencinin yapması gereken doğru davranış hangisidir?
Tasarlanan model test edildikten sonra eğer bir problem tespit edilirse, yeni kanıtlara bağlı olarak model üzerinde düzeltme ve değişiklikler yapılarak geliştirilir.
5. Bilim insanı Uluğ Bey'in bir yılı yaklaşık 365 gün 6 saat olarak hesaplaması, Güneş ve Dünya'nın hangi hareketi ile doğrudan ilişkilidir?
Bir yılın 365 gün 6 saat olarak hesaplanması, Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanma hareketinin süresiyle ilgilidir. Bu dolanma hareketinin yönü de saatin dönme yönünün tersinedir.
6. Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklük ilişkisi ile birbirine göre hareket özellikleri dikkate alındığında hangisi söylenebilir?
Güneş hacimsel olarak en büyüktür, ardından Dünya gelir ve en küçüğü Ay'dır. Ay hem kendi etrafında döner hem de Dünya ile birlikte Güneş etrafında dolanır.
7. Güneş, Dünya ve Ay'ın kendi eksenleri etrafındaki dönme hareketleri ile Dünya ve Ay'ın dolanma hareketlerinin ortak özelliği, hepsinin yönünün _____ yönünün tersi olmasıdır.
Doğru cevap: saatin dönme
Güneş, Dünya ve Ay'ın kendi eksenleri etrafındaki dönme yönleri ile yörüngelerdeki dolanma yönleri saatin dönme yönünün tersinedir.
8. Güneş hacimsel olarak Dünya'dan çok daha büyük olmasına rağmen gökyüzünde Ay ile benzer büyüklükte görünmesinin sebebi, Güneş'in Dünya'ya Ay'dan çok daha _____ olmasıdır.
Doğru cevap: uzak
Güneş, Dünya'dan çok büyüktür ancak Dünya'dan çok uzakta olduğu için gökyüzünde küçük görünmektedir. Ay ise Dünya'ya en yakın gök cismidir.
9. Kendi ekseni etrafındaki dönme hareketini 24 saatte tamamlayan Dünya'ya karşılık, uydumuz Ay kendi etrafındaki bir tam dönüşünü yaklaşık _____ günde tamamlayarak çok daha yavaş döner.
Doğru cevap: 27,3
Dünya kendi etrafındaki dönüşünü 24 saatte (1 günde) tamamlarken, Ay kendi ekseni etrafındaki dönüşünü yaklaşık 27,3 günde tamamlar.
10. Sınıfta Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklüklerini modellemek isteyen bir grup öğrencinin elindeki en küçük meyve olan erik, bu modellemede _____ gök cismini temsil etmelidir.
Doğru cevap: Ay
Güneş, Dünya ve Ay büyüklük sıralamasında Ay en küçüğüdür. Bu yüzden erik Ay'ı, elma Dünya'yı ve karpuz Güneş'i temsil eder.
11. Eşleştirme Sorusu
12. Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklükleri arasındaki ilişkiyle ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Güneş, Dünya'dan hacimsel olarak çok daha büyüktür. Dünya da Ay'dan daha büyük bir gök cismidir.
13. Maddelerin ve cisimlerin uzayda (boşlukta) kapladıkları yerin bilimsel tanımı ve birimleri hakkında verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Maddelerin ve cisimlerin boşlukta kapladıkları yer hacim olarak tanımlanır ve santimetreküp (cm³) ile metreküp (m³) gibi birimleri vardır.
14. Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklüklerini modellemek amacıyla elma, karpuz ve erik kullanılacaktır. Bu model tasarlanırken en büyük gök cismi olan Güneş'i temsil etmek için _____ kullanılmalıdır.
Doğru cevap: karpuz
Güneş, Dünya ve Ay arasında hacimsel olarak en büyük olan Güneş'tir. Bu nedenle en büyük meyve olan karpuz, Güneş'i temsil etmek için tercih edilir.
15. Eşleştirme Sorusu
16. Güneş, Dünya ve Ay'ın kendi eksenleri etrafındaki dönme hareketleri ile Dünya ve Ay'ın yörüngelerindeki dolanma hareketlerinin ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
Güneş, Dünya ve Ay'ın hem kendi eksenleri etrafındaki dönme hareketleri hem de yörüngelerindeki dolanma hareketleri saatin dönme yönünün tersi yönündedir.
17. Güneş, Dünya ve Ay'ın birbirlerine göre hareketlerini temsil eden bir model hazırlayan grubun, modeli yeni kanıtlara ve gözlemlere bağlı olarak geliştirmek için yapması gereken bilimsel işlem hangisidir?
Model geliştirme sürecinde, öğrencilerden model üzerinde denemeler yapmaları, elde ettikleri veriler ile gözlemlerini kaydetmeleri ve yeni kanıtlara göre modellerini düzenlemeleri beklenir.
18. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönme hareketi saatin dönme yönünün tersinedir ve bu dönme hareketi _____ tamamlanır.
Doğru cevap: 24 saatte
Dünya, kendi ekseni etrafındaki dönme hareketini saatin tersi yönünde 24 saatte tamamlar.
19. Eşleştirme Sorusu
20. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönme hareketi ile Güneş etrafındaki dolanma hareketinin tamamlanma süreleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Dünya kendi ekseni etrafındaki dönme hareketini 24 saatte, Güneş etrafındaki dolanma hareketini ise yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlar.
21. Güneş, Dünya ve Ay'ın kendi eksenleri etrafındaki dönme hareketleri ile ilgili ortak olan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Güneş, Dünya ve Ay'ın kendi eksenleri etrafındaki dönme hareketlerinin yönü saatin dönme yönünün tersi yönündedir.
22. Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönme hareketi ile Dünya etrafındaki dolanma hareketinin tamamlanma süreleri neredeyse eşit olup yaklaşık _____ sürmektedir.
Doğru cevap: 27,3 gün
Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönme süresi ile Dünya etrafındaki dolanma süresi birbirine eşit olup yaklaşık 27,3 gündür.
23. Eşleştirme Sorusu