5. Sınıf • Sosyal Bilgiler • Evimiz Dünya
29 soru — cevap anahtarıyla birlikte
1. Doğa olaylarının (yağmur, rüzgâr, kar vb.) can ve mal kaybına neden olan bir 'afet' durumuna dönüşmesini engelleyen temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Kitaba göre doğa olayları yaşamın bir parçasıdır; ancak bu olaylara karşı yeterli tedbir alınmadığında veya olaylar çok şiddetli olduğunda afete dönüşürler. Tedbirler afetin etkisini azaltır.
2. Burcu ve arkadaşlarının 'Erozyon' konusunda bir deney düzeneği kurup video çekmeleri ve bu çalışmayı öğretmenlerine inceletmeleri, afet etkinlik planının hangi aşamalarıyla doğrudan ilgilidir?
Planın hazırlanması, görev dağılımı yapılması, uygulamanın (deneyin) gerçekleştirilmesi ve video kaydı ile belgelenmesi etkinlik planının uygulama ve hazırlık sürecini kapsar.
3. Bir ilde hazırlanan afet planı uygulandıktan sonra yapılan değerlendirme aşamasında, 'Çimenli şişe yerine çim ekilmiş şişe kullanmak daha iyi olur' görüşünün ortaya çıkması planın hangi yönüne hizmet eder?
Kitapta belirtildiği üzere, etkinlik sonrası yapılan değerlendirmeler ve alınan dönütler, hazırlanan etkinliğin gelecekte daha etkili olması için geliştirilmesini sağlar.
4. Ülkemizde bakanlıklar, AFAD ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliği içinde çalışarak 'Afet Riski Azaltma Planları' hazırlaması, toplumda hangi bilincin gelişmiş olduğunu gösterir?
Kurumların afet öncesinde planlama ve hazırlık yapması, afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik kurumsal sorumluluk ve hazırlık bilinciyle ilgilidir.
5. Doğa olaylarının şiddetinin fazla olması veya insan kaynaklı ihmaller sonucunda ortaya çıkan maddi ve manevi kayıplara _____ denir.
Doğru cevap: afet
Kitap tanımına göre afetler, yaşamı olumsuz etkileyen, doğa veya insan kaynaklı büyük kayıplara yol açan olaylardır.
6. Hazırlanan bir afet etkinliğinin sonunda arkadaşlarımızdan ve öğretmenimizden aldığımız görüşler, planın _____ aşamasını oluşturur.
Doğru cevap: değerlendirme
Etkinlik planı tablosunda belirtildiği üzere, son aşama olan değerlendirme bölümünde katılımcılardan dönütler alınır.
7. Deprem kuşağındaki bir ilde dayanıklı binalar inşa etmek ve eşyaları sabitlemek, afetin etkilerini azaltmaya yönelik _____ bir tedbirdir.
Doğru cevap: afet öncesi
Kitaba göre afet öncesinde yapılan hazırlıklar ve güvenlik önlemleri, afetin zararlarını en aza indirmeyi amaçlayan 'öncesi' tedbirleridir.
8. Bir afet etkinlik planı yapılırken ilk adım, o ilde görülme riski yüksek olan _____ belirlenmesidir.
Doğru cevap: afet türünün
Planlama sürecinin başlangıcında öncelikle hangi afet türü (sel, erozyon vb.) üzerine çalışma yapılacağına karar verilir.
9. Erozyon riskini azaltmak için bitki örtüsünü korumak ve _____ çalışmaları yapmak en etkili yollardan biridir.
Doğru cevap: ağaçlandırma
Kitapta erozyonla mücadelede ağaçlandırmanın ve bitki örtüsünü korumanın önemi vurgulanmıştır.
10. Eşleştirme Sorusu
11. Eşleştirme Sorusu
12. İnsanlar için maddi ve manevi kayıplara neden olan, yaşamı olumsuz etkileyen, doğa veya insan kaynaklı olaylara ne ad verilir?
Kitapta afetler; can ve mal kaybına yol açan, yaşamı olumsuz etkileyen doğa veya insan kaynaklı olaylar olarak tanımlanmıştır.
13. Yaşamın bir parçası olan rüzgâr, bitkilerin _____ sağlaması bakımından doğa için oldukça önemlidir.
Doğru cevap: çoğalmasını
Rüzgâr, bitkilerin üremesine ve çoğalmasına katkı sağlayan faydalı bir doğa olayıdır.
14. Eşleştirme Sorusu
15. Aşağıdakilerden hangisi yeryüzü hareketlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve afete dönüşebilen bir doğa olayıdır?
Kitapta deprem ve kaya düşmesi, yeryüzü hareketlerine bağlı olarak ortaya çıkan afetlere örnek verilmiştir.
16. Aşağıdakilerden hangisi yeryüzü hareketlerine bağlı olarak ortaya çıkan afetlerden biridir?
Kitapta deprem ve kaya düşmesi, yeryüzü hareketlerine bağlı olarak ortaya çıkan afetler arasında gösterilmiştir.
17. Dağlık ve engebeli yamaçlarda tutunamayan kar kütlelerinin aşağı doğru hareket etmesine _____ denir.
Doğru cevap: çığ
Kar kütlelerinin yamaçtan aşağı kayarak hareket etmesi çığ afetini oluşturur.
18. Eşleştirme Sorusu
19. Erozyonun şiddetini artıran ve riskini yükselten en önemli etken aşağıdakilerden hangisidir?
Kitaba göre bitki örtüsünün cılız olması veya yok edilmesi erozyon şiddetini artıran en önemli etkenlerdendir.
20. Aşağıdakilerden hangisi afetlerin etkilerini azaltmak için yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından afet öncesinde yapılması gereken çalışmalardan biridir?
Kitaba göre afet tatbikatlarının yapılması, afet öncesinde toplumsal bilinç oluşturmak için kurumsal düzeyde alınması gereken bir tedbirdir. Diğer seçenekler afet sonrası müdahaleleri kapsar.
21. Afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik hazırlanan bir etkinlik planında, güvenilir bilgilere ulaşmak için _____ genel ağ adresinden faydalanılabilir.
Doğru cevap: AFAD
Kitapta afetlere hazırlık sürecinde bilgi kirliliğini önlemek adına AFAD gibi güvenilir kurumların genel ağ adreslerinden yararlanılması gerektiği belirtilmiştir.
22. Afetlerin etkilerini azaltmak amacıyla bireysel olarak yapılması gereken planlama ve araştırmalar aşağıdaki zaman dilimlerinden hangisinde gerçekleştirilmelidir?
Bireysel olarak afet anında ve sonrasında yapılması gerekenlerin planlanması, afet gerçekleşmeden önce yani afet öncesinde tamamlanmalıdır.
23. Afet bilincine sahip olmak amacıyla okulda verilen eğitimlere önem vermek _____ bir tedbirdir.
Doğru cevap: Bireysel
Kitaba göre afetler hakkında verilen eğitimlere önem vermek ve araştırma yapmak, bireylerin kendi güvenlikleri için alması gereken bireysel önlemler arasında yer alır.
24. Eşleştirme Sorusu
25. Afet farkındalık etkinliği planı tablosunda, etkinliğin kimler için yapılacağını belirten bölüme ne ad verilir?
Kitapta yer alan 'Etkinlik Planı' örneğine göre, etkinliğin sunulacağı grubu belirten alan 'Hedef Kitlesi' olarak adlandırılır.
26. Hazırlanan afet farkındalık etkinliği planı uygulanmadan önce _____ rehberliğinde incelenmeli ve gelen uyarılara göre plana son hâli verilmelidir.
Doğru cevap: Öğretmen
Ders kitabındaki Burcu'nun anlatımına göre, öğrenciler hazırladıkları planı öğretmenlerine inceleterek onun dönütlerine göre düzenlemelidir.
27. Bir afet farkındalık etkinliğinin uygulama aşaması bittikten sonra, arkadaşların ve öğretmenin önerileriyle etkinliğin geliştirilmesi hangi sürece örnektir?
Kitapta deney etkinliği sonunda yapılan tartışmalar ve 'yeşermiş çim kullanma' gibi öneriler, etkinliğin değerlendirilmesi ve geliştirilmesi aşamasında yer alır.
28. Afet farkındalık etkinliği planlanırken bilgi kirliliğini önlemek için _____ gibi güvenilir kurumların genel ağ adreslerinden yararlanılmalıdır.
Doğru cevap: AFAD
Kitapta güvenilir bilgi kaynağı olarak AFAD, Türk Kızılay ve İçişleri Bakanlığı gibi kurumlar adres gösterilmiştir.
29. Eşleştirme Sorusu