5. Sınıf • Sosyal Bilgiler • Ortak Mirasımız
35 soru — cevap anahtarıyla birlikte
1. Sümerler tarafından icat edilen çivi yazısının, Asurlu tüccarlar aracılığıyla Anadolu’ya gelmesi ve Hititler tarafından kullanılması aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
Sümerlerin icat ettiği yazının Asurlular tarafından Anadolu'ya taşınması ve Hititler tarafından kullanılması, medeniyetler arasında kültürel ve ticari etkileşim yaşandığını kanıtlar.
2. Mezopotamya medeniyetlerinden Sümerler ve Babilliler ile Anadolu medeniyetlerinden Hititlerin ortak kültürel mirasa hukuk alanındaki en önemli katkısı hangisidir?
Sümerler ilk yazılı kanunları, Babilliler Hammurabi Kanunları'nı, Hititler ise Anadolu'daki ilk yazılı kanunları hazırlayarak hukuk mirasına katkıda bulunmuşlardır.
3. Mezopotamya'da Sümerlerin zigguratlarda gökyüzünü incelemesi ile Anadolu'da İyonyalıların özgür düşünce ortamında bilimsel çalışmalar yapması ortak mirasın hangi alanına doğrudan katkı sağlamıştır?
Sümerlerin astronomi (gök bilimi) çalışmaları ve İyonyalıların tıp, matematik, tarih gibi alanlardaki çalışmaları ortak bilim mirasını oluşturur.
4. Hititlerin Kadeş Antlaşması ile tarihteki ilk yazılı barış metnine imza atması ve Lidyalıların ticaret güvenliği için devlet güvencesi vermesi hangi kavramla daha çok ilgilidir?
Kadeş Antlaşması uluslararası diplomasinin, Lidyalıların sigortacılık faaliyetleri ise ekonomik güvenliğin ve devletler arası kuralların gelişmesini sağlamıştır.
5. Sümerlerin icat ettiği çivi yazısının Asurlu tüccarlar tarafından Kültepe'ye getirilmesiyle Anadolu'da _____ çağlar başlamıştır.
Doğru cevap: tarihî
Yazının icadı ve kullanımıyla birlikte Mezopotamya'da başlayan tarihi çağlar, Asurlular sayesinde Anadolu'ya da taşınmıştır.
6. Hititlerde kralların tanrıya hesap vermek için yazdığı yıllıklar ile Sümerlerin zigguratlardaki kayıtları _____ yazıcılığının temeli kabul edilir.
Doğru cevap: tarih
Hititlerin 'Anal' adını verdiği yıllıklar tarafsız tarihçiliği, Sümerlerin depo kayıtları ise yazılı belgeleme ve tarih bilgisini geliştirmiştir.
7. Asurluların Ninova'da kurduğu kütüphane ve Hititlerin Hattuşa'daki 30 bin tabletlik arşivi toplumların _____ mirasına önem verdiğini gösterir.
Doğru cevap: bilgi
Kütüphaneler ve tablet arşivleri, bilgiyi toplama ve saklama amacı güderek ortak bilgi ve kültür mirasına hizmet eder.
8. Lidyalıların parayı icat etmesi ve Asurluların Anadolu'da ticaret merkezleri kurması dünya genelinde _____ faaliyetlerini kolaylaştırmıştır.
Doğru cevap: ekonomik
Paranın icadı takas usulünü bitirirken, ticaret kolonileri de mal ve kültür alışverişini hızlandırarak ekonomik gelişimi sağlamıştır.
9. Babillilerin Babil Asma Bahçeleri ve Hititlerin Hattuşa'daki mimari kalıntıları günümüzde _____ tarafından Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.
Doğru cevap: UNESCO
UNESCO, tüm insanlığa ait olan değerli tarihî ve mimari eserleri koruma altına alarak gelecek nesillere aktarılmasını sağlar.
10. Mezopotamya'da Sümerlerin icat ettiği tekerlek ile Anadolu'da Lidyalıların kullandığı Kral Yolu _____ sistemlerinin gelişmesini sağlamıştır.
Doğru cevap: ulaşım
Tekerleğin icadı ulaşım araçlarının, Kral Yolu ise ticaret rotalarının ve ulaşım kolaylığının ortaya çıkmasına neden olmuştur.
11. Eşleştirme Sorusu
12. Eşleştirme Sorusu
13. Sümerler tarafından MÖ 3200 yıllarında çivi yazısının icat edilmesi, dünya tarihinde hangi dönemin başlangıcı olarak kabul edilir?
Yazının icadı ile birlikte insanlık tarihinde karanlık dönemler sona ermiş ve tarihî çağlar başlamıştır.
14. Sümerlerin inşa ettiği zigguratların en üst katında yapılan gözlemler sonucunda hangi önemli bilimsel gelişme yaşanmıştır?
Zigguratların en üst katı rasathane olarak kullanılmış ve burada Ay'ın hareketleri gözlemlenerek tarihteki ilk ay yılı esaslı takvim yapılmıştır.
15. Mezopotamya'da icat edilen _____ ilk başlarda seramik kap yapmak için çark olarak kullanılmıştır.
Doğru cevap: tekerlek
Tekerlek ilk olarak MÖ 5000'lerde seramikçi çarkı olarak kullanılmış, daha sonra ulaşım ve savaş aracı olan arabalarda yer almıştır.
16. Sümerlerde zigguratların orta katlarında yer alan ve çivi yazısının öğretildiği okullara _____ denilmiştir.
Doğru cevap: tablet evi
Sümerler eğitimi sistemli hale getirmiş ve okullarına 'tablet evi' adını vermişlerdir.
17. Eşleştirme Sorusu
18. Mezopotamya medeniyetlerinden biri olan Asurluların Anadolu ile yaptıkları ticari faaliyetlerin Anadolu tarihi açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Asurlu tüccarlar, Anadolu'daki ticaret merkezleri aracılığıyla çivi yazısını bu coğrafyaya taşıyarak Anadolu'da yazılı tablet örneklerinin başlamasını sağlamışlardır [1, 2].
19. Babil hükümdarı Hammurabi tarafından Sümer Kanunları'nın yeniden düzenlenmesiyle hazırlanan ve sert cezalar içeren kurallara _____ esasına dayanan kanunlar denir.
Doğru cevap: kısas
Hammurabi Kanunları, bir kişinin işlediği suçun aynısıyla cezalandırılmasını öngören kısas esasına göre hazırlanmıştır [3].
20. Eşleştirme Sorusu
21. Yunanlı bilim insanlarının matematik, geometri ve astronomi alanındaki bilgilerinin temelini Babil'deki Marduk Zigguratı'nda bulunan çivi yazılı tabletlerden alması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Babillilerin bilimsel çalışmaları, başka medeniyetlerdeki bilim insanlarına temel oluşturarak ortak kültürel mirasa katkı sağlamıştır [4].
22. Asurluların haberleşmeyi sağlamak için oluşturdukları _____ teşkilatı, toplumsal etkileşimi artıran önemli bir hizmettir.
Doğru cevap: posta
Asurlular, geniş topraklara hakim oldukları dönemde haberleşmeyi kolaylaştırmak için posta teşkilatı kurmuşlardır [1].
23. Hititler ve Mısırlılar arasında imzalanan ve tarihteki ilk uluslararası yazılı barış antlaşması kabul edilen belge aşağıdakilerden hangisidir?
Hititler ile Mısırlılar arasında yapılan savaş sonucunda imzalanan Kadeş Antlaşması, tarihin ilk yazılı barış antlaşmasıdır. Bir nüshası İstanbul Arkeoloji Müzesinde, diğer bir nüshası ise New York'taki Birleşmiş Milletler Binası'nda yer almaktadır.
24. Hititlerin başkenti olan Hattuşa, tarihî önemi nedeniyle 1986 yılında UNESCO tarafından _____ Listesi'ne dâhil edilmiştir.
Doğru cevap: Dünya Mirası
Hititlerin başkenti olan Hattuşa, bünyesinde barındırdığı önemli mimari kalıntılar nedeniyle 1986 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınarak koruma altına alınmıştır.
25. Eşleştirme Sorusu
26. Lidyalılar, sınırları içerisinde ticaret yapan tüccarların mallarını korumak amacıyla devlet güvencesi vererek tarihte ilk kez hangi uygulamayı başlatmışlardır?
Lidyalılar, tüccarların mallarını devlet korumasına alarak günümüzdeki sigortacılık faaliyetlerinin temelini atmışlardır.
27. Lidyalılar, Efes'ten başlayıp Mezopotamya'ya kadar uzanan _____ adı verilen ticaret yolunu kullanmışlardır.
Doğru cevap: Kral Yolu
Lidyalılar, ticareti geliştirmek amacıyla Efes ile Mezopotamya arasında uzanan Kral Yolu'nu inşa edip kullanmışlardır.
28. İyonyalıların bilim ve sanatta gelişerek şehirlerini birer kültür merkezi hâline getirmelerinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
İyonyalılarda bulunan özgür düşünce ortamı, bilim insanlarının yetişmesine ve bilimsel çalışmaların gelişmesine imkan sağlamıştır.
29. İyonyalılar, deniz ticaretinde ileri giderek Akdeniz ve Karadeniz'de _____ kurmuşlardır.
Doğru cevap: Koloniler
İyonyalılar, deniz aşırı bölgelerde ticari amaçlı yerleşim yerleri olan koloniler kurarak ticaret ağlarını genişletmişlerdir.
30. Eşleştirme Sorusu
31. Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin kültürel mirasa katkılarındaki en önemli benzerlik aşağıdakilerden hangisidir?
Hem Mezopotamya hem de Anadolu medeniyetleri çivi yazısını kullanarak kanunlar, antlaşmalar ve bilimsel bilgileri kayıt altına almışlardır.
32. Mezopotamya medeniyetlerinden biri olan Asurlular, ticaret kolonileri kurarak çivi yazısının _____ bölgesine taşınmasını sağlamışlardır.
Doğru cevap: Anadolu
Asurlu tüccarlar, Kültepe gibi ticaret merkezleri aracılığıyla Mezopotamya'da kullanılan çivi yazısını Anadolu'ya tanıtmışlardır.
33. Eşleştirme Sorusu
34. Babil ve Hitit medeniyetlerinin hazırladığı kanunlar arasındaki en belirgin farklılık aşağıdakilerden hangisidir?
Babil kanunları 'kısas' (göze göz, dişe diş) esasına dayanırken, Hitit kanunları genellikle tazminat ödenmesi üzerine düzenlenmiştir.
35. Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinden günümüze ulaşan Hattuşa ve Babil Asma Bahçeleri gibi eserler _____ tarafından Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.
Doğru cevap: UNESCO
UNESCO, dünya genelinde korunması gereken ortak kültürel miras ögelerini belirleyerek listesine dahil etmektedir.