5. Sınıf • Sosyal Bilgiler • Ortak Mirasımız
40 soru — cevap anahtarıyla birlikte
1. UNESCO, insanlığın ortak kültürel mirasını koruma altına alırken bu değerleri somut olan ve somut olmayan şeklinde iki ana gruba ayırır. Buna göre, ülkemizin kültürel zenginlikleri düşünüldüğünde, aşağıdaki eşleştirmelerin hangisinde somut bir miras örneği ile somut olmayan bir miras örneği bir arada verilmiştir?
Sürdürülebilir ortak miras bilincinde, Pamukkale Travertenleri somut kültürel mirasa, çay kültürü ise somut olmayan kültürel mirasa birer örnektir.
2. Geçmiş uygarlıklardan kalan tarihî varlıklar; tarihî mekânlar, tarihî eserler ve tarihî nesneler olarak sınıflandırılır. Buna göre, ülkemizde bulunan ve UNESCO listelerinde de yer alan aşağıdaki kültürel varlıklarımızdan hangisi 'tarihî mekân' sınıflandırmasına giren eski bir yerleşim alanıdır?
Geçmiş uygarlıkların kalıntılarının ve izlerinin bulunduğu eski yerleşim alanları tarihî mekân olarak adlandırılır. Çatalhöyük yerleşim yeri bu gruba girer.
3. Ortak kültürel mirasın korunması hem ulusal kurumların hem de uluslararası kuruluşların iş birliği ile yürütülür. Bu kapsamda UNESCO tarafından kabul edilen koruma sözleşmesi ile ülkemizde bu mirası korumaktan birinci derecede sorumlu olan bakanlık hangi seçenekte doğru olarak eşleştirilmiştir?
UNESCO 1972 yılında 'Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme'yi yayımlamıştır. Ülkemizde ise bu görevi T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı yürütür.
4. Tarihî yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılması için aslına uygun biçimde yenilenmesi çalışmalarına restorasyon denir. Kitapta yer alan bilgilere göre, Türkiye Selçuklu Devleti zamanında gözlemevi olarak kurulan ve günümüzde restorasyon çalışmalarıyla korunan 800 yıllık tarihî yapımız aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye Selçuklu Devleti zamanında gözlemevi olarak kurulan 800 yıllık Kırşehir Cacabey Medresesi'nde restorasyon çalışması yürütülmektedir.
5. Ortak miras ögeleri insanlığın ortak geçmişini yansıtır ve tüm insanlığa ait kabul edilir. UNESCO'nun bu ortak mirası koruma listelerine bir ögeyi dâhil ederken aradığı kriterler göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bir eserin 'dünya ortak mirası' sayılması için gerekli şartlardan biri değildir?
Dünya ortak mirası listelerine giren eserler tüm insanlığın ortak geçmişini ve evrensel değerlerini temsil etmeli, tek bir ülkeye kapalı olmamalıdır.
6. Hem ülkemizde hem de Azerbaycan'da günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan, misafirperverliğin sembolü kabul edilerek UNESCO listesine giren değerimiz _____ kültürü olarak adlandırılır.
Doğru cevap: çay
Azerbaycan ve Türkiye'de ortak bir kültürel değer olan çay kültürü, somut olmayan kültürel miras listesinde koruma altındadır.
7. Geçmişte konaklama, savunma, eğitim veya ibadet gibi amaçlarla inşa edilmiş ve bir yere sabitlenmiş olan Topkapı Sarayı ya da Süleymaniye Camii gibi büyük yapılar _____ olarak sınıflandırılır.
Doğru cevap: tarihî eser
Geçmişte askerlik, eğitim, konaklama, ulaşım gibi amaçlarla yapılan kalıcı yapılar tarihî eser sınıflandırmasına girmektedir.
8. UNESCO'nun somut olmayan kültürel mirası koruma çalışmaları sayesinde, Karadeniz yöremizde 'kuş dili' olarak da bilinen _____ dilinin kurslar açılarak ölü bir dil hâline gelmesi önlenmiştir.
Doğru cevap: ıslık
UNESCO Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alınan ıslık dilinin korunması amacıyla çalışmalar yürütülmüştür.
9. Antalya'da bulunan ve günümüzden 500 bin yıl önce yaşamış avcı-toplayıcı insanların izlerini barındıran, insanlık ve doğa tarihi açısından büyük önem taşıyan doğal oluşum _____ Mağarası'dır.
Doğru cevap: Karain
Karain Mağarası, hem binlerce yılda oluşan doğal yapısıyla hem de avcı-toplayıcı insanların ilk izleriyle somut bir dünya mirası alanıdır.
10. Eşleştirme Sorusu
11. Eşleştirme Sorusu
12. Toplumların geçmiş kuşaklardan devraldığı ve geleceğe aktarmak istediği ortak miras ögeleri ile aile içi miras ögeleri ölçek olarak birbirinden farklıdır. Buna göre, kitapta yer alan aile sohbetinde annenin çocuklarına gösterdiği dedesinden kalma istiklal madalyası ile Efes Antik Kenti gibi eserler karşılaştırıldığında, tüm insanlığa ait olan ortak mirasın en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Ortak miras, tek bir aileyle sınırlı kalmayıp toplumların geçmişten devraldığı ve gelecek nesillere aktarmak istediği tüm insanlığa ait evrensel değerleri ifade eder.
13. Geçmiş uygarlıklardan günümüze ulaşan, doğadaki unsurların aksine doğrudan insanlar tarafından inşa edilen veya üretilen değerlere _____ adı verilir.
Doğru cevap: tarihî varlık
Kitapta belirtildiği üzere tarihî varlıklar, doğal varlıkların aksine insanlar tarafından meydana getirilmiş ortak miras unsurlarıdır.
14. Alp'in annesinin dedesinden kalan ve ailelerinin en kıymetli hazinesi olarak saklayıp geleceğe devretmek istedikleri _____ madalyası aile içi ortak miras kavramına bir örnektir.
Doğru cevap: istiklal
Kitaptaki aile sohbetinde annenin gösterdiği ve aile mirası olarak korunan madalya, dedesine ait istiklal madalyasıdır.
15. Eşleştirme Sorusu
16. Geçmiş uygarlıklardan günümüze kalan tarihî varlıklar; tarihî mekânlar, tarihî eserler ve tarihî nesneler olarak üç gruba ayrılır. Buna göre, genellikle küçük boyutlu, taşınabilir nitelikte olan ve çoğunlukla müzelerde sergilenen tarihî varlık sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?
Küçük boyutlu, taşınabilir özellikte olan eşya, silah, takı ve heykel gibi varlıklar tarihî nesne olarak adlandırılır.
17. Geçmişte yaşamış insanlara ait kalıntıların ve izlerin bulunduğu alanlar tarihî mekân olarak adlandırılır. Buna göre, kitapta yer alan bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi bir 'tarihî mekân' örneğidir?
Geçmişte yaşamış insanlara ait izleri barındıran geniş alanlar tarihî mekândır. İstanbul'daki Tarihî Yarımada buna örnektir.
18. Geçmiş zamanlarda askerlik, eğitim, konaklama, ulaşım gibi amaçlar ve ekonomik nedenlerle inşa edilen büyük yapılara _____ adı verilir.
Doğru cevap: tarihî eser
Belirli amaçlarla inşa edilen kalıcı büyük yapılar tarihî eser sınıflandırmasına girmektedir.
19. Tarihî varlıklar, doğada insan müdahalesi olmadan kendiliğinden oluşan doğal varlıkların aksine doğrudan _____ tarafından yapılmıştır.
Doğru cevap: insanlar
Tarihî varlıklar, insan emeği ve üretimi sonucunda ortaya çıkan beşerî unsurlardır.
20. Eşleştirme Sorusu
21. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO), dünya genelindeki ortak miras ögelerini korumak için çalışmalar yürütür. Kitapta yer alan bilgilere göre, Türkiye'nin UNESCO'ya katıldığı resmi tarih aşağıdakilerden hangisidir?
Ülkemiz, ortak miras ögelerinin korunması amacıyla kurulan UNESCO'ya 16 Kasım 1945'te katılmıştır.
22. UNESCO'nun Türkçe açılımı düşünüldüğünde, kısaltmanın ortasında yer alan ve kurucu alanlardan birini temsil eden kelime _____ sözcüğüdür.
Doğru cevap: Bilim
UNESCO'nun Türkçe açılımı Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu şeklindedir.
23. Ortak kültürel miras ögelerini korumak amacıyla UNESCO tarafından 1972 yılında yayımlanan uluslararası belge, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair _____ olarak adlandırılır.
Doğru cevap: Sözleşme
Dünya ortak mirasının korunması ve yaşatılması amacıyla UNESCO tarafından 1972'de yayımlanan belge bir sözleşmedir.
24. Eşleştirme Sorusu
25. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO), kültürel mirası somut ve somut olmayan olarak sınıflandırmıştır. Buna göre, ülkemizin sahip olduğu aşağıdaki kültürel değerlerden hangisi 'somut olmayan kültürel miras' listesinde yer almaktadır?
UNESCO listelerine göre çay kültürü, fiziksel bir yapı veya nesne olmayan, gelenek ve görenekleri içeren somut olmayan bir kültürel miras ögesidir.
26. UNESCO koruma listelerinde hem somut hem de somut olmayan kültürel miras ögelerimiz bulunmaktadır. Kitapta verilen bilgilere göre, ülkemizde UNESCO tarafından koruma altına alınan güncel 'somut' ve 'somut olmayan' kültürel miras ögelerimizin sayısı sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Kitapta yer alan bilgilere göre UNESCO, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığının da girişimleriyle ülkemizden 21 somut, 30 somut olmayan ögeyi koruma altına almıştır.
27. Sürdürülebilir ortak miras bilinciyle hareket eden devletimiz ve UNESCO, tehlike altındaki kültürel mirasları korumak için çalışmalar yürütür. Kitapta yer alan bilgilere göre, Fransa'da çıkan büyük yangın sonrasında, 2010 yılında oluşturulan üç boyutlu dijital kopyası sayesinde aslına uygun biçimde restore edilebilecek olan somut dünya mirası yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Yangında büyük hasar gören Notre Dame Katedrali, 2010'da oluşturulan üç boyutlu dijital kopyası sayesinde aslına uygun şekilde restore edilebilmektedir.
28. Tarihî yapıların korunması için aslına uygun biçimde yenilenmesi çalışmalarına restorasyon denirken, yok olmak üzere olan _____ dilinin açılan kurslarla yaşatılması somut olmayan kültürel mirasın korunmasına bir örnektir.
Doğru cevap: ıslık
Karadeniz yöresinde 'kuş dili' olarak da bilinen ıslık dili, UNESCO Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alınarak yok olmaktan kurtarılmıştır.
29. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan ve tamamen erozyonla yontulmuş muhteşem bir manzaraya sahip olan Kapadokya'daki peri bacaları ile kayaya oyulmuş kutsal alanlar, ülkemizin _____ kültürel miras ögeleri arasında yer alır.
Doğru cevap: somut
Kapadokya'daki peri bacaları ve kayaya oyulmuş tarihi tapınaklar fiziksel ve coğrafi varlıklar olduğu için ülkemizin somut kültürel miras ögeleridir.
30. Eşleştirme Sorusu
31. Adıyaman ilinin Kâhta ilçesinde bulunan, yüksekliği 10 metreyi bulan devasa heykelleri ve Kommagene Krallığı'na ait görkemli anıt mezarıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan ortak miras ögemiz aşağıdakilerden hangisidir?
Nemrut Dağı, Adıyaman'ın Kâhta ilçesinde bulunan ve Kommagene Krallığı'ndan kalan devasa heykelleri ile ünlü bir dünya mirası alanıdır.
32. Denizli sınırları içinde yer alan, kalsiyum içeren suların oluşturduğu beyaz kayaç yapısıyla ünlü Pamukkale Travertenleri ile aynı bölgede bulunan ve Antik Çağ'dan bugüne ulaşan antik kent aşağıdakilerden hangisidir?
Pamukkale Travertenleri ile aynı bölgede yer alan Hierapolis arkeolojik kenti, Antik Çağ'dan bugüne ulaşan en çarpıcı merkezlerden biridir.
33. Antalya'da bulunan, günümüzden 500 bin yıl önce yaşamış avcı ve toplayıcı insanlara ait izleri barındıran ve Anadolu'nun doğal tarihini aydınlatan en büyük doğal mağaramız _____ Mağarası'dır.
Doğru cevap: Karain
Antalya'daki Karain Mağarası, hem binlerce yıllık doğal yapısıyla hem de avcı-toplayıcı insanların ilk izleriyle dünya tarihi açısından önemli bir arkeolojik alandır.
34. Nevşehir'de tamamen erozyonla yontulmuş manzarasıyla ünlü Göreme Vadisi ve Bizans sanatının örneklerini taşıyan, kayaya oyulmuş kutsal alanları barındıran miras ögemiz _____ olarak adlandırılır.
Doğru cevap: Kapadokya
Göreme Millî Parkı ve Kapadokya'nın Kayalık Alanları, Nevşehir sınırları içinde tamamen doğa olayıyla şekillenmiş peri bacaları ve tarihi ibadethaneleri içerir.
35. Eşleştirme Sorusu
36. Ülkemizde bulunan ortak kültürel miras ögelerinin korunması, bakımı ve onarılması çalışmalarından birinci derecede sorumlu olan bakanlık aşağıdakilerden hangisidir?
Kitapta belirtildiği üzere, ülkemizdeki kültürel miras ögelerinin korunmasında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı genel müdürlükler sorumludur.
37. Tarihî yapıların zamanla oluşan yıpranmalar ve bozulmalar nedeniyle aslına uygun biçimde yenilenmesi çalışmalarına restorasyon denir. Buna göre, kitapta yer alan bilgilere göre ülkemizde kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla korunan 800 yıllık Türkiye Selçuklu Devleti eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye Selçuklu Devleti zamanında gözlemevi olarak kurulan Kırşehir Cacabey Medresesi, yıpranmalar nedeniyle aslına uygun şekilde korumak amacıyla kapsamlı restorasyona alınmıştır.
38. Ortak kültürel miras ögelerini korumak, yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla UNESCO tarafından 1972 yılında yayımlanan uluslararası belge, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair _____ olarak adlandırılır.
Doğru cevap: Sözleşme
Dünya ortak mirasını koruma altına almak amacıyla UNESCO tarafından 1972'de yayımlanan resmi belge bir sözleşmedir.
39. UNESCO Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alınarak yok olması önlenen ve Karadeniz yöremizde 'kuş dili' olarak da bilinen değerimiz _____ dili olarak adlandırılır.
Doğru cevap: ıslık
Kuş dili olarak bilinen ıslık dili, UNESCO koruma listesine alınarak ve açılan kurslar sayesinde ölü diller arasına girmekten kurtarılmıştır.
40. Eşleştirme Sorusu